Bandits nó Balls?

Blianta ó shin, nuair a tháinig Home and Away ar an teilifís anseo in Éirinn den chéad uair, thug mé faoi deara bearta agus briathra nár réitigh go hiomlán le teagasc an tuismitheora seo.

Bhí an clár ar siúl luath go leor sa tráthnóna, am a raibh mo pháistí ag breathnú ar an teilifís. Bhí sé de nós agam féin, ó am go chéile, súil a chaitheamh ar gach clár ar a mbíodh siad ag breatnú, le go mbeinn ar an eolas, an dtuigeann sibh, ar fhaitíos aon cheo ar tarlú, i ngan fhios dom, mar thuismitheoir.

Nuair a chonaic mé, nó nuair a chuala mé, rud éigin nár thaitin liom, mar thuismitheoir, thug mé comhairle do mo pháistí, agus ní raibh dabht ar bith ina gcloigne, tar éis mo chomhairle a fháil, an raibh an beart, nó an briathar, ar an teilifís ceadaithe sa teach inar tógadh iad, nó, fiú, an raibh sé ceadaithe taobh amuigh den teach inar tógadh iad.

Níor stop mé iadsan ag breathnú ar an gclár, ach bhí mé féin sa chúlra, ag éisteacht, ag breathnú, agus ag comhairliú, nuair ba ghá.

Rinne mé amhlaidh nuair a tháinig ríomhairí ar an saol. D’fhan an t-aon ríomhaire amháin a bhí againn sa chistin, agus, ach an oiread leis an teilifís, cuireadh srian ar an méid ama a chaith siad os a chomhair, agus bhí tuismitheoir ag teacht agus ag imeacht, i rith an ama sin.

Maidir leis na hamhráin lenar éist siad, dá gcloisfinn amhrán, óna mbéal nó ó dhlúthdhiosca, nár réitigh le teagasc an tuismitheora seo, bheadh comhrá agus comhairliú ann arís. Níor stop mé iad ag éisteacht leis na hamhráin chomhaimseartha, ach is dócha, ar bhealach, gur chinntigh mé gurb iad teachtaireachtaí agus teagasc a dtuismitheoirí a d’fhan ina gcloigne, seachas aon teachtaireacht eile. Ceapaim. Tá súil agam.

Bhí mé ag éisteacht leis an raic ar Liveline inniu, raic atá tarraingthe ag an amhrán seo, Horse Outside, leis na Rubberbandits as Luimneach, anuas sa mhullach ar fhear eile as Luimneach, Willie O’Dea.

Bhuel, b'fhéidir gurb é Willie é féin atá ciontach as an raic a tharraingt sa mhullach air féin ach, pé scéal é, tá beagnach milliún go leith amas faighte ag an amhrán, go dtí seo, ar youtube, agus tá an seans ann go mbeidh sé ag uimhir a haon sna cairteacha don Nollaig.

'Sé an smaoineamh a rith liom féin ná go bhfuil an saol ag athrú, ach nach bhfuil sé ag athrú ag an am céanna.

Ó thaobh ‘shock factor’ de, an bhfuil mórán idir amhrán ‘Horse Outside’ an lae inniu, agus na hamhráin ‘Chocolate Salty Balls’, agus 'You Oughta Know', mar shampla, amhráin a bhí ar an bhfód, agus i mbéal go leor páistí, sna nóchaidí, nó an é nach bhfuil ag athrú ach liricí na n-amhrán, mar fhianaise ar a bhfuil ag tarlú sa saol?
.

Cute agus Ciontach

Faoin bpodchraoladh ‘Budget 2011 – Olivia O’Leary’, éist le focail Olivia anseo, agus cloisfidh tú an méid a bhí le rá aici, inné, ar Drivetime.

Ansin, más mian leat, féach ar an bhfíseán seo.

Ná déanaimis dearmad cé, agus céard, is cúis leis an bpraiseach ina bhfuil an tír seo i láthair na huaire.

Is minic cute ciontach.
.

Srianadh

Chomh luath agus a dúirt Brian Cowen, ‘try and rein her in now and again’ le hEamon Gilmore, bhí a fhios agam go mbeadh an ráiteas sin le feiceáil agam sna meáin, arís, agus arís eile.

Ar dhírigh Brian Cowen a ghearrchaint i dtreo Joan Burton cionn is gur bean í? Níl a fhios agam. Ní hé sin an smaoineamh a rith liom féin, caithfidh mé a admháil. Ach, tharraing an focal sin ‘rein’ m’aird, chomh luath agus a chuala mé é ag teacht as béal Bhrian Cowen.

An bhfuil a fhios agaibh céard é féin, a léitheoirí, ach is dóigh liom go bhfuil baint nach beag ag an bhfocal sin le fadhbanna na tíre seo. Thar na blianta, tá sé cloiste againn go raibh a fhios aige seo, nó aige siúd, go raibh seo nó siúd ag tarlú, ach ní dúirt aon duine a dhath. Ní dúirt aon duine ‘Stop! Níl sé seo ceart!’

Bhí srian curtha orthu ag eaglais, nó ag stát, nó ag páirtí, nó ag comhlachtaí, nó ag comhghleacaithe; srian curtha orthu le rialacha neamhscríofa dothuigthe, shilfeá.

Tá sé fós ag tarlú, mar is léir ó fhocail Bhrian Cowen. Tá an fhuip ag fuipeáil. Tá an srian ag srianadh. Sin ár bhfadhb sa tír seo.

Cá bhfaighidh muid rialtas nua nach mbeidh srian curtha ar an bhfírinne, ná fuip ag fuipeáil?
.

An Bhfuil Tú Páirteach?

Tá a fhios agam go bhfuil go leor daoine faoi bhrú airgeadais na laethanta seo agus, faraor géar, tá Daidí na Nollag é féin faoi bhrú, an fear bocht. Teastaíonn cuidiú uaidh. Anois, ní airgead atá i gceist, an dtuigeann sibh, ach bréagáin nua atá uaidh.

Le seachtain nó dhó, táim ag éisteacht le Ryan Tubridy ar an raidió, suim agam san fheachtas, Toys for Tubs, atá ar bun aige i láthair na huaire. Dar leo, ag 2fm,

‘Ryan Tubridy wants lots of toys for Christmas. Not for himself, but for all the children around the country who will be in need this Christmas. We're working with our friends in St Vincent de Paul to make sure that no child is without a toy this Christmas morning. Are You In?’

Bhuel, ar maidin, chuala mé bean ó Super Valu ar labhairt le Ryan, agus tá siadsan ag dul ag cuidiú le Ryan, freisin, rud a chuideoidh go mór liomsa, agus le go leor daoine eile, ár mbréagáin nua a dheonú, ó tharla an siopa sin lonnaithe fud fad na tíre.

Ar an gcaoi sin, beidh siadsan, agus muidne, na bronntóirí, ag cuidiú le Daidí na Nollag agus, níos tábhachtaí fós, beidh muid uilig ag cuidiú le Cumann Naomh Uinseann de Pól. Cinnteoidh an Cumann sin go rachaidh na bréagáin chuig na páistí áitiúla i do cheantar, na páistí sin atá ar liosta Daidí na Nollag, ach nach bhfaigheadh a mbronntanas in am, b’fhéidir, ó tharla Daidí na Nollag faoi bhrú, an dtuigeann sibh.

Ní seanbhréagáin atá le deonú, a léitheoirí, ach bréagáin nua, le bhur dtoil. Mura bhfuil siopa Super Valu gar duit, tá liosta na ‘drop off points’ uilig, agus gach eolas eile faoin bhfeachtas iontach dearfach seo, le fáil anseo.

An bhfuil tú páirteach?
.

Focail Liom, Focail Leat

Ní raibh a fhios agam fúthu, cé go mbainim, ahem, úsáid astu. Is cosúil go bhfuil a leithéidí ann agus, bhuel, ‘filler words’,

‘a sound or word that is spoken in conversation by one participant to signal to others that he/she has paused to think but is not yet finished speaking.’ dar le Wikipedia.

Ní hionann iad agus an thingamajig sin, an ‘placeholder name’, leithéidí ‘Whatchamacallit’ agus ‘Whatshisname" nó ‘Whatshername’, focail, dar le Wikipedia,

‘which refer to objects or people whose names are temporarily forgotten, irrelevant or unknown.’

Is ‘placeholder names’ iad John Doe, Joe Bloggs, A.N. Other, John Citizen, agus fiú ‘yer man’, abair, gan trácht ar bhéarlagair bradaí lucht na teicneolaíochta.

Táim sásta glacadh le bhur leaganacha Gaeilge ar na leaganacha Béarla thuas, a léitheoirí, ach, idir an dá linn, is dóigh liom gur féidir linn ‘focail líonaigh’ a thabhairt ar na ‘filler words’, agus ‘ainmneacha ionadchoinneálaí’ a thabhairt ar na ‘placeholder names’, mura gcloisfimid a mhalairt ó na, ahem, focleolaithe a bhíonn ag léamh an bhlag seo; a leithéidí whathisname agus whatshername, mar shampla.

Pé scéal é, cá raibh mé? Ó, sea! Na focail líonaigh sin. Tharla sé go raibh mé ag éisteacht le The John Murray Show ar maidin, agus chuala mé Claire Clone ag labhairt ar Etiquette, agus ise a luaigh na ‘filler words’ sin a tharraing m’aird.

Dar léi, is ionann na focail líonaigh agus focail fearacht ‘like’ agus ‘you know what I mean’, agus, dar léi, ‘if you are using filler words, it shows that you are not confident about what you’re saying…’. Abhaits!

Maidir leis na focail mhóra, ‘f*** words’ fearacht ‘feck’ agus ‘flip’, mar shampla, níl siad ‘desirable’ ar chor ar bith. Níl iontu, dar léi, ach, ahem, ‘a crutch for conversational cripples…’. Úps!
.

Giota Craic?

Ó am go chéile, cloisim/léim/feicim stuif a chuireann iontas orm.

Ní hé go mbíonn ionadh orm go ndéantar an stuif sin, mar is beag rud a chuireann iontas orm na laethanta seo, ach bíonn deacracht agam meon an té a dhéanann cuid de na rudaí a dhéantar a thuiscint.

Luaigh Néidí scéal sin an valbaí cheana, mar shampla, agus chonaiceamar céard a rinne an bhean seo leis an gcat, agus cén chaoi ar chaith na daoine seo leis an bhfia. Is léir gur bhain na daoine sin sásamh de shaghas éigin as an rud a rinne siad. Ní thuigim a meon. Sin mise.

Inné, chuala mé Ryan Tubridy ag léamh, ar a chlár, píosa as páipéar nuachtáin, mír a bhain le ‘ugly' daoine ón tír seo, daoine cáiliúla, is dóigh liom. Ní raibh mé in ann theacht ar an mír ar an idirlíon, ach dar le Ryan, bhí an píosa sa ‘Sun’, más buan mo chuimhne.

Sórt baraiméadair a bhí cumtha/faighte ag an iriseoir, agus bhí aghaidheanna daoine ar leith ón tír seo curtha ar an mbaraiméadar, marcanna faighte acu, ag brath ar 'ugly or not' iad, mar a déarfá.

Bhí Rosanna Davidson agus Gráinne Seoige, mar shampla, ag leibhéal amháin den bharaiméadar, agus daoine fearacht Ryan é féin, agus Brian Cowen ag leibhéal eile, leibhéal a bhí ar an taobh eile den scála, an dtuigeann sibh. Samhlaígí féin cá raibh siad, a léitheoirí, ach ní dóigh liom go dtaitneodh na torthaí le, abair, le páistí na bhfear sin.

An smaoineamh a rith liom féin maidin inné, an bhfuil daoine chomh neamh-mhothálach sin sa lá atá inniu ann, nach dtuigeann siad gur féidir leo daoine, agus ainmhithe, a ghoineadh lena ngníomhaíocht mhístaidéarach mhístuama? Nó, an é gur cuma leo?
.

Gortghlanadh II

An cuimhin libh mo bhlagmhír, Dé hAoine, blagmhír inar scríobh mé faoi Noel Grealish agus faoin bpobalbhreith sin?

Bhuel, an bhfaca sibh é seo agus é seo ar maidin?

Mar a thuar mé, a léitheoirí, ní dóigh liom gur mé amháin atá i mbun gortghlanta na laethanta seo.

Tús suimiúil curtha le mo mhaidin in Inis Eoghain, agus mé ag léamh liom faoi chúrsaí na tíre.

Maidin álainn gréine anseo, a chairde. Go mba hé daoibh, cibé áit ina bhfuil sibh!
.

Leithscéal agus Forbairt

An cuimhin libh na focail seo uaim, cúpla mí ó shin, a léitheoirí, maidir leis an iris nós*
‘…creidim féin gur mhaith an rud a bheadh ann dá gcuirfeadh lucht na hirise…na síntiúsóirí ar an eolas faoi céard atá i ndán don iris.’

Bhuel, mar is eol do dhuine ar bith a cheannaigh Gaelscéal na seachtaine seo, tá forlíonadh speisialta ag nós* anois, i bpáirt leis an nuachtán sin, agus beidh sé á fhoilsiú ann ar an Aoine dheiridh de gach mí.

Le 'Nuacht na nÓg' ann chomh maith céanna anois, airím go bhfuil Gaelscéal ag dul i dtreis, agus creidim go rachaidh forlíonadh nós* ann chun tairbhe an nuachtáin, chun tairbhe na hirise, agus chun tairbhe an léitheora óig, ach go háirithe.

Idir an dá linn, seo thíos ríomhphost a tháinig chugamsa, mar shíntiúsóir, ó eagarthóir nós*, an tseachtain seo. Go n-éirí go geal libh, a Tomaí!

"A chairde,

Ba mhaith liom mo leithscéal a ghabháil libh nár éirigh le nós* aon eagrán a chur i gcló i mbliana agus as gan ár léitheoirí agus síntiúsóirí a choinneáil ar an eolas faoi na deacrachtaí a bhí ag an iris le linn na bliana.

In 2009 ghlac muid an chéim dhúshlánach tús a chur le foilsiú leagan clóite de nós* ar bhonn míosúil, gan aon mhaoiniú ná infheistíocht stáit. Togra iomlán deonach a bhí ann gan mórán áiseanna ach bhí fís againn agus - le cabhair na ndaoine sin a cheannaigh síntiús - d'éirigh linn an foilseachán Gaeilge is snasta agus is comhaimseartha riamh a fhoilsiú ar feadh bliana.

Bhí muid dóchasach i gcónaí go meallfadh an t-éacht seo maoiniú éigin chun cuidiú leis an togra ach, ar chúiseanna éagsúla, níor mheall agus ba ar fhógraí agus ar shíntiúis amháin a bhí an iris ag brath.

Sa deireadh, ba dhúshlán ró-mhór é sin sa ghéarchéim reatha eacnamaíochta agus sin an fáth nár foilsíodh aon eagrán de nós* go dtí seo in 2010.

Gabhaím buíochas mór le gach duine a chuir ar ár gcumas ceann de na hirisí Éireannacha is tarraingtí riamh a fhoilsiú, agus gabhaím leithscéal libh nach raibh muid in ann leanúint ar aghaidh mar a bhí beartaithe.

Ní deireadh iomlán é do nós* clóite áfach mar Dé hAoine seo (24.09.10) tá gliondar orainn a fhógairt go bhfoilseofar forlíonadh speisialta nós* leis an nuachtán náisiúnta Gaelscéal. Tá Gaelscéal, atá lonnaithe sa Spidéal, tar éis an-dul chun cinn a dhéanamh ó seoladh é ní ba luaithe i mbliana agus beidh forlíonadh neamhspleách nós* anois á fhoilsiú i bpáirt leis an nuachtán ar an Aoine dheiridh de gach mí.

Gnáth-mheascán d'ábhar spleodrach nós* atá i gceist leis an fhorlíonadh agus beidh fáil ar na scéalta arís ar bhaile idirlín na hirise, www.nosmag.com, chomh maith.

In ainneoin na ndeacrachtaí airgid agus eile a bhíonn ag na meáin Ghaeilge trí chéile, ba mhaith linn a rá go bhfuil sprioc againn go fóill leagan snasta míosúil de nós* a chur ar fáil arís do phobal na Gaeilge sa todhchaí, ach an infheistíocht chuí bheith faighte.

Nuair a tharlaíonn sé sin, gheobhaidh gach síntiúsóir nach bhfuair iomlán a gcóipeanna uainn an chuid eile dá síntiús agus tá bhur sonraí coinnithe againn dá réir.

Is féidir le haon duine nach bhfuil sásta leis an socrú seo teagmháil a dhéanamh linn chun lascaine do shíntiús Gaelscéal a fháil, nó chun aon cheist eile a phlé.

Chuaigh nós* sa seans nuair a cuireadh tús leis an leagan clóite agus, cé nach ann dó anois mar a samhlaíodh ag an tús, maireann an tseirbhís go fóill. Ar a bharr sin, taispeánadh cad is féidir le pobal na Gaeilge a bhaint amach nuair a thagann muid le chéile, rud is dócha a mbeidh orainn a dhéanamh níos minice amach anseo de réir mar a ghearrtar siar ar ár seirbhísí ginearálta sna ciorruithe reatha.

Míle buíochas arís as bhur bhfoighne agus as bhur dtuiscint, agus tá súil agam go mbeidh sibh linn sa chaibidil nua seo i dturas nós*.

Le meas,

Tomaí Ó Conghaile
Eagarthóir nós* "
.

Gortghlanadh

Bhí tinneas cinn orm nuair a dhúisigh mé ar maidin, frídíní fhliú an Gharraíodóra ag troid liom féin anois, ceapaim. Pé scéal é, chinn mé beagán garraíodóireachta éadroime a dhéanamh, agus amach liom ag baint bláthanna feoite.

‘Decapitating’ a thugann sé féin air, cé go bhfuil a fhios aige go rómhaith gur ‘dead heading’ atá ann. ‘I see you’re decapitating again,’ a dúradh liom ar maidin, nuair a chonaic sé mo chloigeann tinn cromtha i mbun dícheannta.

Bhuel, sé an smaoineamh a rith liom féin agus na bláthanna feoite á gcaitheamh agam, ceann i ndiaidh a chéile, isteach sa chiseán le mo thaobh, nach mbeadh sé iontach dá mbeadh muid in ann rud éigin mar seo a dhéanamh lenár bpolaiteoirí feoite.

Chan iad a dícheannadh, an dtuigeann sibh, ach fáil réidh leo siúd atá feoite, nach bhfuil faoi luisne a gcumas a thuilleadh, le deis bláthaithe a thabhairt do na millíní theacht ar an ngeilleagar, mar a déarfá.

Agus an smaoineamh sin ag rith liom, céard a chuala mé ar an raidió, trí mo chluasáin, ach go bhfuil Noel Grealish ag cur cos amháin uaidh, agus ag cur an chos eile i dtaca, i ngort glas Féilim Fáil.

Hmmm…, arsa mé féin liom féin, nach suimiúil go bhfuil sé sin ag tarlú anois, díreach ar shála na pobalbhreithe sin a cuireadh faoi bhráid an phobail inné.

Fan go bhfeice sibh, a léitheoirí, ach beidh le feiceáil nach mise amháin a chuir tús leis an ngortghlanadh ar maidin…
.

'Happy Out'

Níl a fhios agam ar chuala aon duine agaibh an nath cainte sin ‘Happy Out’ roimhe seo, ach is ceann é atá cloiste go minic agam féin thar na blianta, ó dhaoine atá sona sásta lena saol, mar a déarfá.

Táim féin agus an Garraíodóir ag fámaireacht na laethanta seo, bronntanas é atá faighte againn ónár bpáistí dár gceiliúradh, an deireadh seachtaine á chaitheamh againn in Óstán an McWilliam Park i gClár Chlainne Mhuiris, áit ina bhfuilimid ‘happy out’ mar a déarfá.

Pé scéal é, tá scéalta ó na meáin ag teacht chugainn ó am go chéile, agus é cloiste againn go bhfuil an Gaeilgeoir uasal greannmhar sin, Mícheál Ó Muircheartaigh, ar tí a mhaidhc a mhúchadh.

Dar leis, ‘“I decided maybe the time to go is when you're still enjoying it. I've been at it a long time…’.

‘I wonder…’ arsa mé féin go rámhailleach leis an nGarraíodóir, muid ag touráil thart sa charr inné, ag comhrá faoin bhfealsúnacht dheimhneach sin ó Mhícheál, ‘… if that ‘happy out’ theory of Mícheál's would work with a marriage?’

Beag nár thiomáin an fear bocht an carr den bhóthar...
.

Racht agus Rath an Rachmais

Creid é nó ná creid, tá an clár Winning Streak ag ceiliúradh fiche bliain ar an bhfód, an mhí seo.

Ar fhaitíos go gceapfadh sibh go bhfuil ‘gaċ uile údar’* agamsa, nó gur mé atá ‘údruiġṫe’*, nó ar fhaitíos go gceapfadh sibh go bhfuil ‘eolas an domhain’** agam, níl, ná baol orm. Mo chluasáin, a léitheoirí, a d’inis an scéal dom, ar maidin, faoi Winning Streak.

Thar na blianta, is dóigh gur chuir an clár sin le saibhreas saoil go leor daoine, ach go háirithe le saol na rannpháirtithe, na gnáthdhaoine ar éirigh leo na ‘three stars’ sonasacha sin a fháil.

Cé nach raibh páirt agam féin sa chlár riamh, is minic a bhreathnaím air, más rud go bhfuilim sa seomra, os comhair na teilifíse ag am a chraolta, an dtuigeann sibh.

Is cuimhin liom clár amháin, feirmeoir ‘páirtaimseartha’, dar leis féin, a bhí mar dhuine den chúigear a bhí ar tí tabhairt faoi pháirt a ghlacadh sa chomórtas ar an gclár, agus bhí sé á chur faoi agallamh ag an láithreoir. Ar mhaithe leis an scéal seo a insint, agus le nach gcuirfear aon duine ná áit in aithne, déarfaimid gur as Baile na mBocht don fheirmeoir. Sea.

Más buan mo chuimhne, agus tá sé blianta ó chonaic mé an clár ar leith seo, sé Derek Mooney, nó b’fhéidir Marty Whelan a bhí ag cur na gceisteanna, é ag iarraidh na hiomaitheoirí ar an gclár a chur in aithne don lucht éisteachta, an dtuigeann sibh.

Mar is eol do chách, ní bhíonn sé, b’fhéidir, ahem… b’fhéidir nach mbíonn sé ró-éasca eolas a ghnóthaí a fháil ón té a bhíonn ag feirmeoireacht, go háirithe más rud go bhfuil an feirmeoir sin ag obair mar fheirmeoir ‘páirtaimseartha’, mar a déarfá, le jab beag eile aige, b’fhéidir, áit éigin eile.

Anois, b’fhéidir go raibh jab beag eile ag an bhfeirmeoir áirithe seo, agus b’fhéidir nach raibh. Nílim cinnte. Bhí sé deacair a rá ón méid eolais nár tugadh.

Cibé scéal é, ní raibh ag éirí rómhaith leis an láithreoir bocht mórán cainte a bhaint as an bhfeirmeoir páirtaimseartha, cheap mé féin, agus, is dóigh liom, le deireadh deas cineálta a chur leis an agallamh strusúil, thosaigh sé ag bogadh ar aghaidh go dtí an chéad iomaitheoir eile, é a rá aige leis an bhfeirmeoir, ‘So, anyway, you’re happy, just working away...’

‘I’m not working away...!’ arsa an bhfeirmeoir, go cosantach, ‘…I’m only working i mBaile na mBocht!’

*********************

* McCionnaith, lch. 671 – 'knows all about everything'
** DeBhladraithe, lch. 450 – 'mine of information'

.

'Bhfuil Tusa Ag Labhairt Liomsa?

Daoibhse, a fheara, atá ag obair le mná, nó fiú ag obair in éineacht le mná, b’fhéidir gur mhaith libh bheith ar an eolas faoin tuairisc a léigh mé inniu, in Femail, tuairisc dar teideal, ‘WOMEN'S TOP TEN MOST HATED NICKNAMES’.

Ar fhaitíos nach bhfuil am agaibh an tuairisc a léamh, baineann sí leis na leasainmneacha sin as a mbaineann fir úsáid san ionad oibre, agus iad ag labhairt lena gcomhghleacaithe mná. Seo hiad na cinn nach dtaitníonn leis na mná, ar chor ar bith:

1. Love
2. Darlin'
3. Babe
4. Mate
5. Hun
6. Kiddo
7. Chick/Chicken
8. Dear
9. Poppet
10. Pet

Níl san alt seo uaimse, bíodh a fhios agaibh, a léitheoirí, ach fainic bheag don fhear a bhainfeadh úsáid as a leithéid de leasainmneacha, i ngan fhios dó féin, an dtuigeann sibh, ar fhaitíos nach dtuigfeadh sé go bhféadfadh sé bheith ag cur oilc ar an mbean bhocht lena bhfuil sé ag obair.

Thiocfadh sé idir mé féin agus codladh na hoíche mura roinnfinn teachtaireacht na tuairisce leis na fir bhochta sin a dhéanfadh a leithéid de rud, go haineolach.

Níor mhaith liom go dtabharfadh aon duine bladhaire, blitsín, cluanaire, líodóir, lústaire, lútálaí, pláibistéir, plámásaí, plásaí, riothaire, sleamaire, slíomadóir, slusaí, spleádóir, súdaire, ar an bhfear bocht, mura raibh sé tuillte aige, ar ndóigh. Sea.

Cibé scéal é, más rud go bhfuil tú ag iarraidh theacht ar ainm feiliúnach, as Gaeilge, don bhean, nó don fhear, lena bhfuil tú ag obair, d’fhéadfá iad a fháil san áit chéanna ina bhfuair mise na cinn sin thuas, ón leabhar ‘Cén Sórt É?; Meascra Ainmneacha ar Chineálacha Daoine, le Tomás Ó Fiacháin, leabhar iontach eile a cheannaigh mé ó Cló Iar Chonnachta, an mhí seo caite.
.

CluasÁine

Ar mhaith libh seoda ón raidió a chloisteáil, a léitheoirí?

Seo chugaibh na cinn, ó Playback, a tharraing m’aird, trí mo chluasáin, ar maidin. Fágfaidh mé fúibh féin é rogha a dhéanamh éisteacht leo, nó gan éisteacht leo.

Mar sin féin, mura bhfuil am agat ach éisteacht le ceann amháin, mholfainn duit níos lú ná dhá nóiméad a chaitheamh ag éisteacht le Mícheál Ó Muircheartaigh anseo ( ag 24.36), é ag aithris an amhráin sin le Sinéad O'Connor, Nothing Compares to You. Is fiú é, i mo thuairim.

Is féidir é a chloisteáil anseo, freisin, ar chlár Ryan Tubridy, ag an ngearrthóg faoi bhun na bpictiúr de Shinéad, bean a ‘dropped in to talk to Ryan about her efforts to raise money for Goal's Pakistan Appeal’. Is féidir libh tuilleadh eolais faoina hiarrachtaí a léamh, chomh maith céanna, ar shuíomh sin Tubridy, agus is féidir tuilleadh eolais faoi obair iontach Goal a fháil anseo.

Ar ais chugainn chuig Playback. Ag 8.11, tá scéal a mhaireann 7 nóiméad, Keith Byrne ag insint dúinn faoin eachtra seo. Cé gur tharla an eachtra do bheirt dhéagóirí i 1985, ar chúis éigin, chuir sé an éascaíocht lenar tharla eachtra nó dhó eile, thar na blianta, i gcuimhne dom.

Agus, más rud go bhfuil fonn gáire ort, agus go bhfuil tú ag iarraidh éisteacht leis na, ahem, leathchúplaí Mary O’Rourke agus Frank Twomey, d’fhéadfá, seans, tús gealgháireach a chur le do lá, ach éisteacht le tús an chláir Playback, ag 1.50, nó éist leo anseo, ar phodchroaladh beo an lae inné, Funny Friday, ar Liveline.
.

Barróg

Tharla sé go raibh mé ag éisteacht le clár Ryan Tubridy ar maidin. Déanann sé iniúchadh ar na nuachtáin uile, mar a dhéanfadh Gerry Ryan ar a chlár chuile lá, uair amháin.

Is maith liom an chuid sin de chlár Tubridy a chloisteáil chuile mhaidin. Tugann sé deis dom scéalta éagsúla a chloisteáil, cinn nach gcloisfinn ar nuacht an raidió, b’fhéidir, nó ar an teilifís, mar shampla.

Léann an Garraíodóir nuachtán náisiúnta amháin, ar a laghad, gach lá, rud nach ndéanaim, agus léann sé na nuachtáin áitiúla, rud nach ndéanaim. Easpa ama atá i gceist liom, seachas easpa suime, an dtuigeann sibh.

Mar sin, braithim ar an nGarraíodóir, agus ar Ryan, nuacht an lae a roinnt liom; na nithe sin nach mbeadh le cloisteáil agam ar nuacht an raidió, abair. Is bean mhór raidió mé, an dtuigeann sibh. Bíonn na cluasáin orm an t-am ar fad, rud a chuireann m’fhear bocht ar mire liom, in amanna.

‘Sure I told you that!’ cloiste agam uaidh, go minic.

‘When?’ uaimse.

‘You were right there!’ uaidhsean.

An fear bocht. Bhuel, is minic mé ‘right there’, a léitheoirí, ach bíonn m’aird áit éigin eile, agus, go hiondúil, bíonn sí dírithe ar fhocail na gcluasáin.

Ar maidin, chuala mé focail Fr. Kevin McNamara ar chlár Ryan Tubridy. Éistigí le clár na maidine am éigin, más féidir libh; tá an comhrá díreach ag tús an chláir. Fear álainn tuisceanach é Kevin, feictear dom, é ag roinnt scéil atá iontach brónach, a bhuairt féin soiléir ina bhriathra.

Agus, cuimhnímid, a chairde, go dteastaíonn barróg uainn uilig, ó am go chéile, go háirithe uatha siúd nach bhfuil aon duine acu sa bhaile lena scéalta a chloisteáil.
.

Leithscéalta

Nuair a bhím as baile, ní bhacaim le nuacht na tíre, an oiread sin. Bhuel, bacaim leis, ach ní thugaim aird air, i ndáiríre. Cloisim na ceannlínte, ach ní ligim dóibh mo chloigeann a chrá, mar a déarfá.

Ní hionann don Gharraíodóir. An fear bocht. Léann sé na nuachtáin chuile lá, agus éisteann sé leis an nuacht ar an raidió agus ar an teilifís, is cuma muid ar saoire, nó sa bhaile.

Bíonn a chloigeann cráite ag a bhfuil ag tarlú ar fud na tíre, agus bíonn mo chloigeannsa cráite ag éisteacht leis ag gearán faoin staid ina bhfuil an tír seo fágtha acu siúd a bhí in ainm a bheith i gceannas uirthi, agus in ainm a bheith ag tabhairt aire di.

An raibh na polaiteoirí ag obair ar mhaithe linne, nó ar mhaithe leo féin? Táthar ann, go deimhin, a déarfadh nach í an tír seo an chloch ba mhó ar phaidrín duine nó dhó acu, b'fhéidir.

Tá polaiteoirí ann, go deimhin, agus deir siad ‘Ivor an excuse for everything!’

Tá an Garraíodóir ag léamh an pháipéir i láthair na huaire. Níl dabht ach go mbeidh cáithnín éigin faoina fhiacail faoin am a bheas leithscéalta na maidine léite aige.
.

Sclábhaí nó Saorthoil?

Ní raibh mé ar an eolas faoin bhfeachtas seo sa Fhrainc, feachtas as ar tháinig na ‘oral sex anti-smoking posters’ - ceann acu ansin thuas, a léitheoirí, le ceannteideal ‘"Smoking is to be a slave to tobacco." - go dtí gur léigh mé alt suimiúil le Patrick Hayes ar Spiked ar maidin.

Luann sé, freisin, an feachtas ‘Get Unhooked’, feachtas in aghaidh tobac sa Ríocht Aontaithe as ar tháinig ‘the highest numbers of complaints the advertising standards watchdog has ever received.’, ach mhaígh an roinn sláinte ann go raibh gá leis na fógraí le go dtuigfeadh an pobal an ‘‘controlling nature of addiction to nicotine experienced by smokers every day’.

Tharraing feachtas in aghaidh tobac na Fraince aird, agus gearáin, nach beag, freisin, ach, dar le Marco de la Fuente, an fear a bhí i gceannas ar an bhfeachtas fógraíochta sa ghníomhaireacht fógraíochta BDDP et Fils, "The old arguments – tobacco is bad for you – don't work any more. The message here is that tobacco is a form of submission. In the popular imagination, oral sex is the perfect symbol of submission."

Tharraing Patrick Hayes m’aird i dtreo na dtreoirlínte atá ag an National Institute for Health and Clinical Excellence (NICE) thall, a mholann, dar leis, ‘that all pregnant women should be required to take regular breath tests that monitor carbon monoxide (CO) levels so that health officials can tell if they’re harming their babies by continuing to have a crafty fag or two. And just to be on the safe side, NICE also recommends pregnant women take regular urine and saliva tests.’

Meas tú, a léitheoirí, an bhfuil na feachtais in aghaidh tobac ag dul thar fóir ar fad ar fud an domhain, nó, mar a scríobh Patrick Hayes, ‘The pros and cons of smoking and quitting are best left to people to weigh up for themselves… To buy into the claim that we cannot control ourselves is to shun responsibility for our own personal choices.’?

An bhfuil gá ar chor ar bith le leithéidí na bpóstaer agus na bhfeachtas luaite aige ina alt, nó an fúinn féin é an andúil, is cuma cén andúil í, a sheachaint, agus a thabhairt suas, as ár stuaim féin?
.

Ag Póitseáil

Tharla sé go raibh mé ag útamáil thart ó stáisiún raidió amháin go ceann eile inné, agus thit mo chluasa ar an gclár Barrscéalta an tSamhraidh, clár le Michelle Nic Grianna agus Dónall Mac Ruairí mar láithreoirí aige.

An rud a tharraing m’aird ná go raibh Dónall ag cogarnáil, agus ba léir domsa go raibh rud éigin sórt ‘dána’, b’fhéidir, ag tarlú agus chinn mé bheith páirteach sa, ahem, dánacht sin. Ní raibh a dhath eile le déanamh agam, an dtuigeann sibh.

Cibé scéal é, bhí Michelle críonna, agus d’fhan sise sa stiúideo. Bhí Dónall dána taobh na habhann/farraige, ‘áit éigin i nDún na nGall’, mar a dúirt Michelle cheilteach ón stiúideo. Bhí sé, abair, páirteach le fear eile, fear a bhí ag póitseáil bradán le heangach taobh na habhann, ahem, ‘áit éigin i nDún na nGall’.

Le bheith féaráilte, ní raibh Dónall ag póitseáil bradán, ach bhí sé ann, mar sin féin, i bhfolach agus ag cogarnach, ar mhaithe leis an scéal a fháil d’éisteoirí an chláir, is dóigh liom. Cé nár athraíodh glór Dhónaill ar an gcraoladh, athraíodh glór an phóitseálaí, le nach n-aithneofaí é, an dtuigeann sibh. Níor dheas an rud é an fear bocht a bheith páirteach sa chlár, agus a ghlór á chur in aithne don lucht éisteachta, ná do na báirseoirí. Ní bheadh sé sin ceart ná, ahem, cóir, b’fhéidir.

D’inis an fear gan ainm dúinn faoina cheird, faoin gcaoi ina ndéanann sé an eangach a shocrú mar is ceart trasna na habhann, an méid ama atá i gceist, agus mar sin de. Tá a ‘spot’ féin aige taobh na habhann, an ceann ceannann céanna a bhí ag a athair, ag athair a athar, agus ag athair a sheanathar. Bhí sé dhá bhliain déag nuair a thosaigh sé, agus ‘gnás a bhí ann’, an dtuigeann sibh.

Tá traidisiún ag baint leis, bhfuil a fhios agaibh, a léitheoirí, agus téann an fear seo ann chuile bhliain le go mbeidh an ‘spot’ sin caomhnaithe dá theaghlach. Tá a ‘spot’ féin ag na póitseálaithe traidisiúnta uilig, is cosúil. Bhí eangach eile le feiceáil ann ag Dónall. Fiú agus an ‘floating rope’ acu, rópa atá éasca a fholú ach ‘gaoth beag’ a bheith ann, chonaic Dónall ceann thíos uaidh.

Is don ‘feed’ amháin a bhailíonn an fear gan ainm na bradáin, ach bíonn amanna ann agus d’fhéadfadh suas le dosaen bradán a bheith aige, ceithre cinn déag an ‘ceap’ is mó a bhí aige riamh. Dar leis, bhí bialann ann agus ba chuma cén méid bradán a gheobhadh an póitseálaí sin gan ainm, ‘ceannóidh mise uait iad’ a dúradh leis.

Séasúr scór oíche a bhíonn ann gach bliain, agus is féidir ‘pingin mhaith’ a shaothrú, gan ach uair an chloig oibre, nó mar sin, i gceist chuile oíche. Mar sin féin, bhí an ‘aois ag teacht aige’, mar a dúirt an póitseálaí, agus ní bheadh sé in ann dul ‘ag reáchtáil’ ó na báirseoirí mar a bhíodh, ‘dá dtiocfaí go gasta’ air, an dtuigeann sibh.

‘Caide an bealach éalaithe…?’ a d’fhiafraigh Dónall, sórt amhrais ag teacht air, shíl mé, ‘…b’fhéidir go mba chóir dom fios a bheith agam air sin…’.

Ag an bpointe ama sin, shamhlaigh mé Dónall agus na báirseoirí ag teacht sa mhullach air, é féin ansin lena threalamh ó Raidió na Gaeltachta, an ‘floating rope’ ag bogadh anonn agus anall san uisce, an fear aosta gan ainm, gan glór aitheanta, ‘ag reáchtáil’ ar nós na gaoithe i dtreo an ‘bealach éalaithe’, cibé áit ina raibh sé sin.

Tá clár na Céadaoin le fáil anseo, an píosa le Dónall ag 35.30 nóiméad, tuairisc shuimiúil a mhaireann timpeall 10 nóiméad. Níor mhaith liom an rud iomlán a insint anseo, a léitheoirí, ar fhaitíos go gcuirfí i mo leith gur ghoid mé an scéal, agus ní póitseálaí mise.
.

Scríbhneoireacht Scripte

Scéal eile a chonaic mé ar Gaelport a bhuí le Nuacht 1, ach a tháinig ón Irish Times ar dtús, feictear dom, ó alt le Pól Ó Muirí:

'Tá TG4, BBC Tuaisceart Éireann agus an Ciste Craoltóireachta Gaeilge i mBéal Feirste ar lorg scríbhneoirí Gaeilge atá ina gcónaí sa Tuaisceart le páirt a ghlacadh i scéim úrnua i scríbhneoireacht scripte don teilifís. Suas go seisear scríbhneoirí atá á lorg...

Is trí cheardlanna i mBéal Feirste thar tréimhse sé mhí a bheidh oiliúint le fáil ag na rannpháirtithe agus gheobhaidh siad “tacaíocht rialta agus aischothú” ó theagascóirí. Is é an comhlacht The Script Factory a bheidh i mbun an chúrsa, a dúirt sí, agus Alison Lumb agus Rob Ritchie mar phríomhtheagascóirí, beirt a raibh taithí mhór acu ag obair ar chláir don BBC agus ITV. Díreoidh an bheirt ar stuáil scéil, struchtúr, forbairt carachtar, dialóg, ton, luas agus riachtanais na gcraoltóirí.'

Tuilleadh eolais ón ILBF le fáil anseo.

Mo chuimhne, más mian leat do thacaíocht a thaispeáint do Chiste Craoltóireachta na Gaeilge, is féidir leat d'ainm a chur leis an achainí seo ó Choncubar Ó Liatháin.
.

Mo Theach, Do Theach

Scéal a fuair mé ar shuíomh ghréasáin Gaelport, ach scéal a chonaic mé ar dtús ar Nuacht 1, agus ar féidir tuilleadh eolais a fháil faoi ó Waddell Media anseo.

'Tá Waddell Media ag lorg iarratais ó Ghaeilgeoirí don tsraith nua Mo Theach, Do Theach, sraith de sé pháirt atá maoinithe ag an Chiste Craoltóireachta Gaeilge do TG4.

Má tá tú bréan de do shaol agus má theastaíonn briseadh beag uait nó fiú má tá fonn ort rud éigin nua a thriail ar feadh tréimhse bheag ama b’fhéidir go mbeadh spéis agat sa chlár nua atá á chur le chéile ag Waddell Media do TG4.

Is éard atá i gceist leis an gclár ná malairt tí ar feadh tréimhse ghearr agus go mbeidh malairt saoil ann chomh maith mar go mbeidh ar na rannpháirtithe taithí a fháil ar gach gné den saol an duine ar bhabhtáil siad leo.

Más lánúin, teaghlach, nó cairde ag lorg laethanta saoire Samhraidh eachtrúla éagsúla tú agus má tá suim agat, bí i dteagmháil le muireann@waddellmedia.com nó sara@waddellmedia.com nó téigh chuig an suíomh Gréasáin.'

Saoire dheas do dhuine nó dhó agaibh, a léitheoirí, b'fhéidir...
.

Bob Righter

Más rud nach bhfuil suim dá laghad agat sa chlár Big Brother, a léitheoir, seans nach dtuigfidh tú an t-anagram thuas, agus tá seans eile ann nach bhfuil suim agat ann, agus nach fiú duit níos mó ama a chaitheamh ag léamh an ghiota rámhaille seo uaim. Mar sin féin, tá fáilte romhat fanacht liom anseo ar an scáileán, más rud nach bhfuil a dhath eile úsáideach le déanamh agat i láthair na huaire.

Ach daoibhse, fearacht na mná seo, a choinníonn súil rialta ar gheáitsí an tí ina bhfuil Bob Righter ina dhealbh anagraim, tuigfidh sibh go bhfuil Bob ar an gclár i mbliana le teachtaireachtaí a thabhairt do mhuintir an tí, ó am go chéile.

Cibé scéal é, caitear duine amháin amach as an teach chuile sheachtain, muintir an tí ag ‘nominating’ go haonarach, agus go príobháideach, do bheirt bhall/chónaitheoirí ón teach ar mhaith leo bheith ‘up for eviction’, mar a déarfá.

Suimítear ainmniúcháin na rannpháirtithe, agus bíonn na cónaitheoirí leis an líon is mó ainmniúchán ‘up for eviction’ an tseachtain dár gcionn. Déantar na hainmniúcháin ar an Máirt, agus tá go dtí an Aoine ag pobal na Ríochta Aontaithe duine a roghnú le haghaidh, ahem, díshealbhaithe. 'Sé vótáil an phobail sin a roghnaíonn an té a chaitear amach, an dtuigeann sibh, agus bíonn a roghanna iontach suimiúil, ó am go chéile.

Tá beirt caite amach as an teach go dtí seo. Caitheadh an ‘Beyonce look alike’, Rachael, amach an tseachtain seo caite, rud nár chuir ionadh ar bith ormsa, ó tharla, dar léi, ‘Girls are often jealous and bitch about her’. An créatúr. Dúirt sí, freisin, gurb é an rud ba mheasa a d’fhéadfadh tarlú sa teach ‘if Big Brother took away the mirrors’. Sea.

Caitheadh Govan amach aréir. Fuair Govan bocht 72% de vótaí an phobail. Bhí a fhios agam go raibh seans ann go mbeadh Govan ag imeacht, seachas Mario, Ben, agus Dave a bhí ainmnithe leis, an dtuigeann sibh. Bhí sé de shíor, más féidir an eagarthóireacht a thrust, ag cúlchaint ar chónaitheoirí eile sa teach, agus is léir nár thaitin sé sin le vótálaithe an phobail. Dar le Govan, bhí sé ag ‘going into the house to represent his ethnicity and 'bulldoze stereotypes'. Hmmm...

An méid sin ráite, chuir sé iontas orm go raibh líon a vótaí chomh hard sin. Cheap mé féin go mbeadh vóta réasúnta ard ag Dave, fear, dar leis féin, lenar casadh Íosa Críost i 1992, agus fear a chreideann in UFOs agus i dtaibhsí ach ‘only as an extension of his understanding of the scriptures.’

Mo chuimhne, mar chuid den chreideamh sin aige, dúirt sé, más buan mo chuimhne, nach bhféadfadh sé pósadh a dhéanamh idir dhaoine aeracha. Is ministir é, an dtuigeann sibh, fear a chaitheann ‘a lot of time doing very little but does travel through time and space in the spirit realm…’. Éiríonn go gealtach leis ar a thurais, shílfeá.

Baineann Ben, nó Ben the Bumbler, mar a thugaim féin air, gáire nó dhó asam chuile oíche, agus tá súil agam nach gcaitear amach é, go ceann tamaill. Is ‘Tory boy’ é, fear nach bhfuil ‘posh’, dar leis féin, agus tá sé ‘extremely passionate about politics and obsessed with the Middle East’. Ba mhaith leis an ‘Tory boy’ seo bheith ina' Arab', an dtuigeann sibh, mar, dúirt sé, ‘a harem of Arab girls would improve his home life as not only are they beautiful but they would also look after him.’ An gá dom a thuilleadh a rá…

Sí Josie a thaitníonn liom féin go dtí seo, bean ar ‘country girl’ í, agus bean a ‘hates bullies, attention seekers, moaners and cheats’. Mar a deir an Béarla, 'nuff said!

Ach, ní féidir eagarthóireacht a thrust, agus beidh mise ag coinneáil súil ar an dream seo tí Big Brother, ar mhaithe libhse, a léitheoirí. Beidh mé i mbun taighde chuile oíche ar bhur son. Sea. Níl gá le buíochas, a chairde. Bainim sult as an neamh-mheabhair, an dtuigeann sibh.
.