Dhá haon dó...

…dhá dhó ceathair,
dhá thrí sé,
dhá cheathair ocht…

… táim ar ais i rang a dó, nó, b’fhéidir, rang a trí. Maireann an chuimhne liom fós. Táim ag aithris na dtáblaí don mhúinteoir. Táim á n-aithris amhail is dá mbeinn ag casadh amhráin, na focail foghlamtha de ghlan mheabhair agam, mo chorp ar luascadh le rithim na bhfocal, mé i dtámhnéal, shílfeá.

Sin an t-aon bhealach amháin a bhí agam, an dtuigeann sibh, na táblaí a aithris i gceart don mhúinteoir. Bhí orm iad a fhoghlaim de ghlan mheabhair, mar nár thuig mé iad.

Sin scéal nár athraigh ar feadh mo shaoil. Cé go ndearna mé chuile iarracht, theip orm, san Ardteistiméireacht, pas a fháil i mata. Fiú sa lá atá inniu ann, ní féidir liom ciall a bhaint astu. Níl an ábaltacht sin agam, faraor.

Ach, tógadh mé i gceantar Gaeltachta, agus d’éirigh liom, san Ardteistiméireacht, onóir a fháil i nGaeilge. An t-am sin, más rud go bhfuair tú onóir i nGaeilge, bhí dhá onóir ag dul duit. Dá bhrí sin, fuair mé mo dhá onóir, ar ábhar amháin.

An raibh sé sin féaráilte? Teorainneacha á dtarraingt arís?

Is beag duine ón nGaeltacht nach bhfuair onóir i nGaeilge, seans, nó b'fhéidir go raibh sé níos éasca ceann a fháil, ó tharla an teanga sin ar a gcumas acu, rud a chuir go mór lena n-ábaltacht onóir a fháil, b'fhéidir.

An raibh sé féaráilte nach bhfuair na daltaí cumasacha eile, iad siúd le hábaltacht acu onóir a fháil sa Fhraincis, sa Stair, san Eolaíocht, mar shampla, an raibh sé féaráilte nach bhfuair siadsan onóir sa bhreis, freisin?

Anois, cloisim go bhfuil caint ann marcanna sa bhreis a thabhairt do dhaltaí le hábaltacht ar leith acu sa mhata. An bhfuil sé sin féaráilte, meas tú? Teorainneacha á dtarraingt arís?
.

Sa Phuiteach

Tá Enda faoi bhrú ina chúinne féin de chlós na scoile. Tá Brian ina shuí go seascair i gcúinne an rachmais, é breá sásta, shílfeá, go bhfuil sé ina raic i gcúinne Enda.

Tá Éamonn ag fanacht socair ina chúinne féin, é ciúin, chan ciontach, d'fhéadfeá a rá; taobhaitheoirí na heite clé ina theannta, iad uilig ag coinneáil súil ghéar ar an ngnáthmhuintir sa cheathrú cúinne, ar fhaitíos aon fhocail shéimhe de dhíth ar an bpobal ann, an dtuigeann sibh.

Tá an pobal sa cheathrú cúinne ag breathnú go hamhrasach i dtreo na dtrí chúinne eile, an chuma orthu go bhfuil siad tinn tuirseach den raic agus den challán cainte débhríche, gan uatha ach bealach éalaithe a fháil amach as puiteach na páirce.
.

Lá an Domhain

An rud a thaitníonn go mór liom faoin mblagáil seo, tugann sé deis dom postáil ó bhlagálaithe eile a léamh, agus coinníonn siadsan mise ar an eolas faoi na nithe sin nach mbeinn, b’fhéidir, ar an eolas fúthu murach iad, an dtuigeann sibh.

Tharraing Dennis agus Dubhaltach m’aird ar chúpla rud inniu, Lá An Domhain, agus de thoradh sin, tháinig mé ar an bhfíseán seo thíos ó Stewart Brand, físeán a fuair mé ar an suíomh seo.

Más suim leat tuairim an fhir seo a chloisteáil, agus mholfainn a leithéid, is fiú éisteacht leis an méid atá le rá aige ar an bhfíseán, go háirithe más rud go bhfuil tú ar chor ar bith amhrasach faoi imoibreoirí núicléacha, nó in amhras an bhfuil orgánaigh ghéinmhodhnaithe, na GMO’anna sin, sábháilte nó cuidiúil, mar shampla.

Cá bhfios dom, ach b’fhéidir gur Turq atá ionam, agus nach raibh a fhios agam é go dtí inniu! Bhuel, déanaim iarracht breathnú ar rudaí le hintinn oscailte, cibé scéal é. Go mba hé daoibh, a léitheoirí. Más mian libh.



.

Manglam Ón Meán

Tá sé déanta aige, na hairí athraithe timpeall ag Brian Cowen.

Cé nach bhfeicim aon duine óg fuinniúil in aon áit sna hathruithe sin, is dócha go bhfuil daoine ina measc ag a bhfuil taithí nach beag agus, dá bhrí sin, bheifeá ag súil go gcuirfidís go mór le cibé roinn ina mbeidh siad. Agus go n-éirí leo, go deimhin.

Cén fáth, mar sin, a bhfuilim amhrasach inniu? Chuala mé Alan Dukes ag labhairt ar an raidió ar maidin, é ag labhairt mar ‘chairman-designate of Anglo Irish’. Bhí sé ag cosaint, shíl mé, an méadú pá sin atá le fáil/faighte ag daoine ar leith atá fostaithe leis an Anglo Irish Bank.

Dar leis, ‘Anglo Irish had to make sure it had people who were competent and fit to carry out the task of de-risking the bank effectively.’

Anois, is é an smaoineamh a rith liom féin, agus mé ag breathnú ar liosta Bhriain Cowen, agus ag éisteacht le focail Alan Dukes, an é nach bhfuil daoine eile amuigh ansin, daoine fuinniúla, idir óg agus aosta, daoine nach gá go bhfuil taithí ollmhór acu, ach daoine ag a bhfuil dearcadh oscailte, spreagúil; agus daoine nach mbaineann a n-uaillmhian le cur chun cinn pearsanta amháin, ach le cur chun cinn na tíre seo go mór mór; daoine nach bhfuil sáite in abar na n-údarás a chuir an tír seo san áit ina bhfuil sí i láthair na huaire; nó an é go bhfuil siad ann, ach nach bhfuil aon duine ag éisteacht leo?
.

Trevor Sargent

D'éirigh Trevor Sargent as a phost inniu.

Ní chuireann sé sin iontas orm. Chuala mé an chaint uile ar an raidió inniu, agus cé gur tharla an eachtra dhá bhliain ó shin, más fíor, d'fhág sé blas ar mo theanga, agus ní blas milis a bhí ann.

Níl an scéal iomlán ar eolas agam, ach amháin an méid atá sna meáin i láthair na huaire, ach sé mo thuairim, más fiú a dhath í, nár cheart do pholaiteoir ar bith ladhar ná lámh a bheith aige/aici in obair na ngardaí.

Beidh le cloisteáil againn, ar ball is dóigh liom, céard a bheas le rá ag Trevor Sargent maidir leis an méid a tharla, ach is maith liom go raibh sé de chiall aige éirigh as, sula ndéanfar tuilleadh damáiste don phróiseas polaitiúil.

Mar sin féin, meas tú cén fáth nár chualamar a dhath faoin scéal seo go dtí anois? An é go bhfuil rud beag den chor in aghaidh an chaim ag dul ar aghaidh sa chlós i Scoil an tSaoil?
.

Aire Dochosanta?

Ní chuireann sé iontas orm gur éirigh Willie O’Dea as a phost. Bhí mé ag súil leis an nuacht sin ó chuala mé clár Pat Kenny ar maidin.

Le lá nó dhó, ní raibh le déanamh ach dó agus dó a chur le chéile le ceathair a fháil, cheap mé féin, ach is dócha nach mar an gcéanna a chuireann chuile dhuine dó agus dó le chéile, má bhreathnaíonn tú ar na huimhreacha a thacaigh le Willie sa Dáil inné.

Rinne Willie O’Dea agallamh le Seán O’Rourke ar nuacht RTÉ tráthnóna, agus ba léir ón méid a bhí le rá aige go raibh sé faoi bhrú, agus ní hé Seán amháin ba chúis leis an mbrú sin. Mar sin féin, ní raibh an chuma ar Willie sa Dáil inné go raibh sé faoi bhrú, a mhaisce, agus é ag cloí lena dhrochscéal, le tacaíocht óna chomhghleacaithe, an Comhaontas Glas ina measc.

Ach thosaigh Dan Boyle ag Twitteráil, agus ba ghearr uainn giolcadh an ghealbhain. Nárbh fhada gur ghealaigh lá na fírinne? I bhfocal Dan Boyle, “Probably be a few chapters in this story yet."
.

Míreanna Mearaí

Nuair a bhím ag éisteacht le Gerry Adams, mar a bhí mé aréir agus é ag labhairt le Ryan Tubridy ar an Late Late Show, ní bhíonn a fhios agam an féidir liom é a chreidiúint, nó nach féidir. Ach, bím mar sin agus mé ag éisteacht le Bertie Ahern, freisin, nó le haon pholaiteoir eile lena bhfuil stair ilcheistithe de shaghas ar bith greamaithe, más fíor an méid a chloistear.

Go deimhin, de réir mar atá na blianta ag dul thart, tá peaca an amhrais ag fáil greim níos láidre ar mo chluasa. Bím ag éisteacht le polaiteoirí éagsúla, agus bím ag iarraidh an spin, an bhréag agus an fhírinne a scagadh óna chéile, más ann dóibh. Níl sé sin éasca, a léitheoirí, agus is minic mé i mo shuí os comhair na teilifíse, agus mé ag iarraidh an t-iomlán atá ag teacht as a mbéal a chur le chéile, mar a bheadh míreanna mearaí ann, le go leor de na píosaí ar iarraidh.

Déanaim iarracht gan gach a léim a chreidiúint, ach an oiread, ach tá sé an-deacair, go minic, ciall ná réasún a dhéanamh de na hargóintí uile a chloisim ó na polaiteoirí sa lá atá inniu ann. Tá an oiread sin de scannal ag teacht sa mhullach orainn mar phobal, go mbím de shíor ag fanacht leis an gcéad drochscéal eile, ceann amháin níos measa ná an ceann a chuaigh roimhe, shílfeá.

Ach, dúirt Gerry Adams rud amháin aréir ar a raibh cló na fírinne, cheap mé féin…,

‘Do you see if it’s left to the people who are in Leinster House, in the Government of the moment, and what’s seen as the alternative Government, Fine Gael and Labour, there’s going to be no difference. You’ll be sitting here in 5 years time, there’ll still be people who aren’t being looked after…’

…ach meas tú an ndéanfadh a pháirtí féin, ná aon pháirtí seanbhunaithe eile, jab níos fearr den tír? Sin í an cheist, agus an mbeadh duine in ann an freagra a chreidiúint? Sin ceist eile.
.

An Pota Amhrais

Táim ag éisteacht agus ag léamh liom faoi Chonradh Liospóin le roinnt seachtainí anuas. Tá mé fós ag iarraidh ciall a dhéanamh den rud - chuile dhuine agus a scéal féin aige, go leor tuairimí le cloisteáil ó dhaoine éagsúla atá ag éisteacht leis na scéalta sin; iad uile suimiúil, fiú mura n-aontaím leo uilig.

Cibé scéal é, beidh orainn uile ár vóta a chaitheamh nó, ar a laghad, ba chóir dúinn ceann a chaitheamh más féidir linn ar chor ar bith, ar an Aoine seo chugainn. Tuigim go rómhaith go bhfuil daoine tinn tuirseach den rialtas mar atá sé sa tír seo i láthair na huaire, ach tá córas againn a thugann an ceart dúinn ár vóta a chaitheamh go daonlathach, rud nach bhfuil ag go leor daoine ar fud an domhain, agus níor mhaith liom mo vóta a chur amú le holcas don rialtas. Tá a áit féin ag an gConradh inár dtodhchaí, d’ainneoin an rialtas.

Ar aon nós, chuaigh mé ag siúl ar maidin agus é ar intinn agam mo chinneadh a dhéanamh ar dhóigh amháin nó ar dhóigh eile. Tá na scéalta uile cloiste agam; na tuairimí uile léite agam. Níl sé ar intinn agam na pointí éagsúla a scagadh ná a iniúchadh anseo, a léitheoirí, mar go bhfuil sibh uile cosúil liomsa, is dóigh liom, bréan den chogadh idir lucht ‘Tá’ agus lucht ‘Níl’. Tá mo bhealach féin agam le mo rogha a dhéanamh agus seo é.

Cuirim An Pota Amhrais ag fiuchadh. Isteach sa phota caithim na pointí feolmhara, ceann i ndiaidh a chéile. Cuirim salann mo smaointe isteach leis na pointí éagsúla, ceann i ndiaidh a chéile. Má thosaíonn an teas ag ardú, nó má thosaíonn an bhoilgearnach ag blub-blubbáil le pointe feola ar leith, bíonn a fhios agam ansin go bhfuil an píosa feola sin rórighin domsa, ábhar éigin ann nach réiteoidh le mo ghoile, agus go mbeidh deacracht agam é a shlogadh.

B’fhéidir nach bhfuil ciall ná réasún leis an modh oibre sin, ach oibríonn sé go hiontach domsa, agus is annamh bréag sa scéal a d’inis mo Phota Amhrais dom. Nuair nár thug mé aird ar an mblub blubbáil, is minic mé dóite ag an sceitheadh.

Maidir leis an gConradh, tá a chuid oibre déanta ag 'An Pota Amhrais' anois. Cibé fáth atá leis, tá mianach éigin i bhfeoil na bhfocal atá ag teacht ó fhormhór an luchta ‘Níl’ a ardaíonn an teas faoin bpota orm, rud beag níos mó ná mar a dhéanann mianach an luchta ‘Tá’.

Mura dtiocfaidh athrú suntasach ar an scéal idir anois agus an Aoine, beidh mé ag vótáil ar son an Chonartha mar go bhfuilim den bharúil gur bhain an tír seo leas as mianach na feola sin go dtí seo, agus ní duine mór caoireola mé.
.