ah sure...

Níl aon aithne agam ar Lorraine, ach tháinig mé ar a blag, trí thimpiste, agus mé ar thóir oidis le haghaidh spionáiste.

Bhí sé i gceist agam giota a scríobh faoin staid ina bhfuil an tír seo faoi láthair, ach ní dóigh liom gur gá dom anois, ó tharla go bhfuilim den bharúil go bhfuil gach rud ráite ag Lorraine sa mhír seo uaithi.

Tosaíonn an mhír ‘a rant and a recipe’ leis an 'rant',

‘Times are very strange here in Ireland at the moment as you all well know…’,

agus críochnaíonn sí an 'rant' leis na focail,

‘I won’t be beaten by this crazy “ah sure” attitude and will continue to try to grow even in these crazy times…..’

Nár laga do Ché tú, a Lorraine!

Dá mbeadh tusa i do pholaiteoir, is duitse a thabharfainn mo vóta, mar gur dóigh liom go bhfuil a fhios agam céard a dhéanfadh do leithéid le péint, agus ní ar dhaoine a bheadh tú á caitheamh.
.

Cute agus Ciontach

Faoin bpodchraoladh ‘Budget 2011 – Olivia O’Leary’, éist le focail Olivia anseo, agus cloisfidh tú an méid a bhí le rá aici, inné, ar Drivetime.

Ansin, más mian leat, féach ar an bhfíseán seo.

Ná déanaimis dearmad cé, agus céard, is cúis leis an bpraiseach ina bhfuil an tír seo i láthair na huaire.

Is minic cute ciontach.
.

Pluckáil Leat!

‘The Pluck of the Irish’ a thug Ajai Chopra, ceannaire mhisean an IMF in Éirinn, ar an ní sin atá againn, nó ionainn. Cibé an ‘againn’ nó ‘ionainn’ atá an ‘pluck’ sin, is léir go gceapann Ajai go bhfuil a leithéid de rud ag muintir na hÉireann agus an ‘pluck’ sin.

‘courage or resolution in the face of difficulties’ atá ag dictionary.com don fhocal sin ‘pluck’. ‘Tá ‘to summon up one's courage; rouse one's spirits’ ann do ‘pluck up’, cé go bhfuil, go sábhála Cé sinn, ‘to eradicate; uproot’ acu mar mhíniú ar ‘pluck up’, freisin!

‘Sponc na nGael’ a rith leis an Dómhnallach, nuair a labhair mé léi ar maidin. Tháinig mé ar na focail ‘anam’, ‘faghairt’, ‘griongal’ ‘miotal’, ‘spiorad’, ‘ugach’ i WinGléacht, focail a d’fheilfeadh, is dócha, don ní sin ar ‘pluck’ é.

Dar le De Blaldraithe, leathanach 535, bheadh duine ‘misniuil’, ‘cróga’, ‘calma’, dá mbeadh duine ‘plucky’; ‘is miotalach an buachaill é’ an buachaill ‘plucky’, agus, mura mbeadh sé 'plucky', abair, agus é ag iarraidh ‘to pluck up one’s courage’, bheadh air a ‘mhisneach a ghlacadh.’

Tá an focal sin ‘pluck’ le fáil anseo, leathanach 343, ‘A etymological dictionary of the Scottish language…’, faoin fhocal ‘DRAUCHT’, agus is fiú súil a chaitheamh ar ‘To DRAUCHT, v.a.’ ann,

‘To make a proper selection in a flock by choosing out and selling off the bad…’ Hmmm...

Ar fhaitíos aon mhíthuiscint, a léitheoirí, agus ó tharla gur tháinig mé ar an bhfocal ‘plucálaí’ sa leabhar ‘Cén Sórt É’, leathanach 85, bíodh a fhios agaibh gurb éard atá ina leithéid ná ‘caimiléir’, an ‘duine a choinneodh rud ba leat féin uait.’

Hmmm...
.

An Dubh ar an mBán

An Dubh ar an mBán

Pluid bhán gan teocht
ar leaba na tíre,
teaghlaigh gan cinnteacht
ar bhréagoighear na díre,
ceann scríbe gan foscadh
in éagmais na fíre,
slánaitheoir eachtrach,
gan dílseacht dháiríre.
.

Óglachas Geilleagrach

Táim buíoch díot, a Dhubhaltaigh, as m’aird a tharraingt ar an dá fhíseán a luaigh tú i do bhlagmhír inné, an dá ‘bhlast ón phast’ sin, atá le fáil ar an suíomh seo.

Más mian libh an rud sin ‘economic manhood’ a thuiscint, a léitheoirí, éist leis an bhfíseán seo ón mbliain 2000, faoin teideal ‘Ireland's Taoiseach Bertie Ahern rejects ESRI Economic Advice, March 2000’, agus cloisfidh sibh céard a bhí le rá ag Bertie, Charlie McCreevy, agus Mary Harney, ag an am.

Ach, go háirithe, éist leis an méid a bhí le rá ag John Fitzgerald ón Economic Social and Research Institute ar an bhfíseán sin. Bunaíodh an ESRI caoga bliain ó shin agus, dar leo, ‘Our main focus is research on economic and social change in Ireland in the new global context.’

Ar éist aon duine leis an gcomhairle a thug an ESRI don rialtas i 2000? Tá freagra na ceiste sin le fáil ón bhfíseán thuasluaite, a chairde.

Ó, agus féach, freisin, ar mo dhuine atá le feiceáil ag siúl taobh le Bertie san fhíseán. Tá an chuma ar Bhertie agus ar Bhrian nach raibh imní dá laghad ar an mbeirt acu, shilfeá.

Ansin, más mian libh, caithigí súil ar an bhfíseán eile seo ó 1998, ‘blast’ eile ‘ón phast’. Sórt tuar tubaiste, meas tú?

Pé scéal é, b'fhéidir go míneoidh láithreoir an fhíseáin cúpla rud daoibh faoinár ‘óglachas geilleagrach’, a léitheoirí. Sea.
.

Srianadh

Chomh luath agus a dúirt Brian Cowen, ‘try and rein her in now and again’ le hEamon Gilmore, bhí a fhios agam go mbeadh an ráiteas sin le feiceáil agam sna meáin, arís, agus arís eile.

Ar dhírigh Brian Cowen a ghearrchaint i dtreo Joan Burton cionn is gur bean í? Níl a fhios agam. Ní hé sin an smaoineamh a rith liom féin, caithfidh mé a admháil. Ach, tharraing an focal sin ‘rein’ m’aird, chomh luath agus a chuala mé é ag teacht as béal Bhrian Cowen.

An bhfuil a fhios agaibh céard é féin, a léitheoirí, ach is dóigh liom go bhfuil baint nach beag ag an bhfocal sin le fadhbanna na tíre seo. Thar na blianta, tá sé cloiste againn go raibh a fhios aige seo, nó aige siúd, go raibh seo nó siúd ag tarlú, ach ní dúirt aon duine a dhath. Ní dúirt aon duine ‘Stop! Níl sé seo ceart!’

Bhí srian curtha orthu ag eaglais, nó ag stát, nó ag páirtí, nó ag comhlachtaí, nó ag comhghleacaithe; srian curtha orthu le rialacha neamhscríofa dothuigthe, shilfeá.

Tá sé fós ag tarlú, mar is léir ó fhocail Bhrian Cowen. Tá an fhuip ag fuipeáil. Tá an srian ag srianadh. Sin ár bhfadhb sa tír seo.

Cá bhfaighidh muid rialtas nua nach mbeidh srian curtha ar an bhfírinne, ná fuip ag fuipeáil?
.

Fir Fichille

Níl a fhios agam céard sa diabhal atá ag tarlú, a léitheoirí, agus nílim cinnte an bhfuil a fhios ag na daoine atá i gceannas céard atá ag tarlú ach an oiread.

Ní raibh Brian cinnte an raibh sé ar chomhaigne le John. Dúirt Philip gur imigh sé féin, cé go ndúirt Mary gur chuidigh sí féin leis an doras a aimsiú. Agus, tháinig bualadh ón Drumm nach raibh Anglo ag súil leis, shílfeá.

Cluiche fichille a shamhlaím, a léitheoirí, le rí agus banríon i sáinn rialta ag na caisil chliste, na ceithearanaigh loma laga aonaracha ag bogadh anseo agus ansiúd ar fud na háite, gan easpag le feiceáil in aon áit na laethanta seo, ná fiú ridire ar chapall bán.

Marbhsháinn? I sáinn, pé scéal é.
.

Suddhapata Éireannach?

Scéilín suimiúil eile ag Dennis s’againne anseo, é ag insint dúinn faoi Suddhapata, fear níocháin ‘a rinne dochar dá chuid comharsana agus nach raibh asal aige a thuilleadh leis an níochán a iompar.’

‘Agus an Suddhapata Éireannach?’, a d’fhiafraigh Dennis ina thrácht.

‘Na baincéirí…’, a scríobh Aonghus s’againne, mar fhreagra ann.

Tá na páipéir ag grágaíl ar maidin sa tír seo, a léitheoirí, agus is léir uatha uilig cé hiad 'Siúdnachpeataí na nÉireannach' iad.
.

Na 'Feckers' Sin

Ní gá a dhéanamh ach na ceannlínte a léamh, go bhfeice sibh na dúradáin ag titim.

An é go bhfuil Gortghlanadh III faoi lán seoil, nó an é nach bhfuil ann ach giota spraoi dóibh uilig?

Mo chuimhne, ó tharla go mbím de shíor ag aibhsiú nasc chuig na nuachtáin laethúla, mar atá déanta agam thuas, ba mhaith liom mo bhuíochas a thabhairt do na hiriseoirí uilig as a gcuid oibre ar na míreanna a scríobhann siad, míreanna a roinnimse libhse, a léitheoirí, trí nasc a aibhsiú chucu ar mo bhlag.

Gabhaim mo bhuíochas leo, ó tharla an méid seo thíos léite agam, faoin gcaibidil 'Paddy O'Blog', ag uimhir 39 i leabhar John Waters, ‘Feckers; 50 People Who Fecked Up Ireland’,

‘He considers himself on the same level as journalists who must go out into the world every day, gather information, collect facts, submit themselves to editorial and legal processes, and ultimately take responsibility for every word they write. In fact, a regular theme of his contributions is the idea that he is in the process of supplanting conventional media and making journalists redundant.’

Ouch! An focal sin uaimse, a chairde. An focal é ‘Ouch’ meas tú? Más ea, an focal Béarla nó Gaeilge atá ann, meas tú?

Pé scéal é, i réamhrá an leabhair, tá an méid seo thíos le rá aige faoin bhfocal sin ‘fecker’, agus maith dom úsáid an fhocail mhóir eile sin, ach tá sé san alt aige féin, an dtuigeann sibh,

‘A ‘fucker’ is someone for whom the speaker retains a degree of respect, whereas ‘fecker’ has a hint of dismissiveness about it.

But the word ‘fecker’ retains about its person some element of regard. There is a sense that the accused is, if not exactly admired, at least held in a somewhat exasperated tolerance. A ‘fecker’ is someone who may exhaust the patience but not entirely the affections.’

Is le gean agam oraibh a roinnim an t-eolas sin libh, a chairde. Bígí, ahem, foighneach liom, le bhur dtoil…
.

Gortghlanadh II

An cuimhin libh mo bhlagmhír, Dé hAoine, blagmhír inar scríobh mé faoi Noel Grealish agus faoin bpobalbhreith sin?

Bhuel, an bhfaca sibh é seo agus é seo ar maidin?

Mar a thuar mé, a léitheoirí, ní dóigh liom gur mé amháin atá i mbun gortghlanta na laethanta seo.

Tús suimiúil curtha le mo mhaidin in Inis Eoghain, agus mé ag léamh liom faoi chúrsaí na tíre.

Maidin álainn gréine anseo, a chairde. Go mba hé daoibh, cibé áit ina bhfuil sibh!
.

Gortghlanadh

Bhí tinneas cinn orm nuair a dhúisigh mé ar maidin, frídíní fhliú an Gharraíodóra ag troid liom féin anois, ceapaim. Pé scéal é, chinn mé beagán garraíodóireachta éadroime a dhéanamh, agus amach liom ag baint bláthanna feoite.

‘Decapitating’ a thugann sé féin air, cé go bhfuil a fhios aige go rómhaith gur ‘dead heading’ atá ann. ‘I see you’re decapitating again,’ a dúradh liom ar maidin, nuair a chonaic sé mo chloigeann tinn cromtha i mbun dícheannta.

Bhuel, sé an smaoineamh a rith liom féin agus na bláthanna feoite á gcaitheamh agam, ceann i ndiaidh a chéile, isteach sa chiseán le mo thaobh, nach mbeadh sé iontach dá mbeadh muid in ann rud éigin mar seo a dhéanamh lenár bpolaiteoirí feoite.

Chan iad a dícheannadh, an dtuigeann sibh, ach fáil réidh leo siúd atá feoite, nach bhfuil faoi luisne a gcumas a thuilleadh, le deis bláthaithe a thabhairt do na millíní theacht ar an ngeilleagar, mar a déarfá.

Agus an smaoineamh sin ag rith liom, céard a chuala mé ar an raidió, trí mo chluasáin, ach go bhfuil Noel Grealish ag cur cos amháin uaidh, agus ag cur an chos eile i dtaca, i ngort glas Féilim Fáil.

Hmmm…, arsa mé féin liom féin, nach suimiúil go bhfuil sé sin ag tarlú anois, díreach ar shála na pobalbhreithe sin a cuireadh faoi bhráid an phobail inné.

Fan go bhfeice sibh, a léitheoirí, ach beidh le feiceáil nach mise amháin a chuir tús leis an ngortghlanadh ar maidin…
.

Coillte agus Cosa Beaga

Bhíomar ag súil leis, ar bhealach, nach raibh? Tá PJ imithe ar shlí a cháinte na bhfear eile, fir fearacht John O’Donoghue, Willie O’Dea, agus Ivor Callely, mar shampla.

Sea, tá a thairiscint éirí as tugtha ag PJ do cheannaire a pháirtí, agus ní bheidh sé linn mar urlabhraí talmhaíochta d'Fhine Gael níos mó. Léigh mé, áit éigin, go raibh ‘special responsibility’ aige ‘for trees’, ach is léir gur duine é PJ nach raibh in ann na coillte a fheiceáil, mar is ceart, nuair a scaoil sé a racht leis an ngarda sin, más fíor.

B’fhéidir nár thaitin geáitsí an gharda le PJ, ach bhí jab le déanamh ag an mbean bhocht, agus rinne sí é, chomh fada agus is eol dúinn. Ach céard faoi jab Enda? Más rud go raibh sé ar an eolas faoin eachtra dhá mhí ó shin, cén fáth nach ndearna sé rud éigin faoi roimhe seo? Hmmm…suimiúil.

Mar sin féin, nach tráthúil gur anois a chloistear faoin eachtra, agus caiteoir dí ón bpáirtí eile de shíor sna nuachtáin laethúla. Hmmm…suimiúil.

Shilfeá go bhfuil siad uilig ag cur a gcosa beaga uatha arís, a léitheoirí. Seanscéal na polaitíochta agus meirg air…

---------------------------------------

ag cur a chos uaidh/ag cur a chosa beaga uaidh - displaying temper, talking angrily (FGB, lch.301)
.

Slócht agus Slacht

‘Ceapaim gur raiméis é an rud ar fad...' a dúirt Rónán Ó Cuinn i nGaelscéal na seachtaine seo, agus d’fhéadfadh sé go bhfuil an ceart aige. Mar sin féin, cé nár chuala seisean an Taoiseach i gcomhrá, beo ar an aer, le Cathal Mac Coille an mhaidin úd, chuala mise é.

Go deimhin, chuala Ryan Tubridy é, freisin, is cosúil. Bhí a chlársan ar siúl díreach i ndiaidh chlár na nuachta, an clár ar a raibh Brian Cowen ag labhairt le Cathal. Dheimhnigh na chéad fhocail ó bhéal Ryan go raibh seisean ar aon intinn liomsa, ‘Get that man a Berocca, or something…’, an smaoineamh ceannann céanna ag rith leis an mbeirt againn, shílfeá.

Anois, níl a fhios agam an raibh nó nach raibh an Taoiseach faoi shlócht nó gan slacht ar an lá, ach tá a fhios agam céard a d’airigh mé féin agus mé ag éisteacht leis an gcomhrá beo ar an aer an mhaidin sin. Bíodh mé ceart nó mícheart, is é an smaoineamh a rith liom ag an am ná nach dtuigeann an fear sin cruachás an ghnáthdhuine, agus go bhfuil sé tinn tuirseach ag éisteacht linn ag giúnaíl faoin gcruachás sin.

Táim sa bhád céanna le Bernie Ní Flatharta an geábh seo, an cheist chéanna agamsa agus a bhí aici féin i nGaelscéal na seachtaine seo,

‘Tá an saol athraithe ach ar inis aon duine don Taoiseach é sin?’
.

Leithscéalta

Nuair a bhím as baile, ní bhacaim le nuacht na tíre, an oiread sin. Bhuel, bacaim leis, ach ní thugaim aird air, i ndáiríre. Cloisim na ceannlínte, ach ní ligim dóibh mo chloigeann a chrá, mar a déarfá.

Ní hionann don Gharraíodóir. An fear bocht. Léann sé na nuachtáin chuile lá, agus éisteann sé leis an nuacht ar an raidió agus ar an teilifís, is cuma muid ar saoire, nó sa bhaile.

Bíonn a chloigeann cráite ag a bhfuil ag tarlú ar fud na tíre, agus bíonn mo chloigeannsa cráite ag éisteacht leis ag gearán faoin staid ina bhfuil an tír seo fágtha acu siúd a bhí in ainm a bheith i gceannas uirthi, agus in ainm a bheith ag tabhairt aire di.

An raibh na polaiteoirí ag obair ar mhaithe linne, nó ar mhaithe leo féin? Táthar ann, go deimhin, a déarfadh nach í an tír seo an chloch ba mhó ar phaidrín duine nó dhó acu, b'fhéidir.

Tá polaiteoirí ann, go deimhin, agus deir siad ‘Ivor an excuse for everything!’

Tá an Garraíodóir ag léamh an pháipéir i láthair na huaire. Níl dabht ach go mbeidh cáithnín éigin faoina fhiacail faoin am a bheas leithscéalta na maidine léite aige.
.

Stát na bhFataí Goirte

Is maith liom fataí. Is maith liom iad, is cuma iad bruite nó friochta. Ach is fearr liom iad bruite brúite.

Ní maith liom salann. Ní maith liom é, is cuma é mín nó garbh. Agus is fearr liom m’fhataí bruite brúite gan salann.

Mar sin féin, thar na blianta, thug mé faoi deara nach féidir liom fataí bruite brúite a ithe in aon bhialann, ná i go leor tithe eile seachas i mo theach féin, mar go bhfuil sé de nós ag daoine salann a chur, de dheoin nó d’ainneoin, isteach sna fataí bruite, sula mbrúnn siad iad.

An bhfeiceann sibh an fhadhb atá agam leis sin, a léitheoirí?

Sea. Tá an ceart agat, a chara na bhfataí goirte. Tá sé de cheart ag an duine atá ina theach féin a rogha rud a dhéanamh leis na fataí. Mura dtaitníonn an modh cócarála liom, ní gá dom dinnéar a ithe sa teach sin.

Ach, céard faoi na bialanna sin?

Abair, mar shampla, nach bhfuil ann ach bialann amháin i mo bhaile, agus é mar thraidisiún sa bhialann sin salann a chur sna fataí bruite brúite; níl aon rogha eile agam, de réir dlíthe na tíre, abair, ach freastal ar an mbialann sin chuile lá.

Nó, b’fhéidir nach féidir liom dhul in aon áit eile ach chuig an mbialann sin, abair, má bhuaileann ocras tobann mé, agus gan fáil agam ar fhataí i mo theach féin.

Cá bhfágann sé sin mo leithéidse, nach bhfuil tugtha don salann ar chor ar bith, ach duine lena dtaitníonn an fata álainn nádúrtha?
.

RichEndagate

Bhuel, tá siad ar ais sa seomra ranga, an cluiche thart, shílfeá.

Tá na meáin ag breathnú isteach tríd an bhfuinneog, iad ag súil go bhfeicfidh siad na páipéir scrúduithe, is dócha, rud nach dtarlóidh, ó tharla iad stiallta ag cúntóir an mháistir.

Tá na daltaí is fearr agus is dílse ag barr an ranga, iad ag coinneáil súil ghéar ar an máistir, atá ag breathnú ar na boscaí éagsúla milseán atá os a chomhair ar an mbord, cinneadh le déanamh aige maidir le cé air a roinnfidh sé iad.

Ar chúl an ranga tá go leor daltaí le caipíní speiceacha orthu, agus D mór millteach scríofa i lár gach caipín, cé gur cheap na daltaí céanna go raibh siad iontach cliste, lá den saol.

Ach, ar chúl na ndaltaí caipíneacha, tá daltaí ina seasamh i dtreo an bhalla. Ní féidir leo bheith páirteach sa rang, mar gur thug siad a ndromanna don mháistir.

Ní bheidh, seans, milseáin ar bith le fáil acu sin, na créatúir.
.

Sa Phuiteach

Tá Enda faoi bhrú ina chúinne féin de chlós na scoile. Tá Brian ina shuí go seascair i gcúinne an rachmais, é breá sásta, shílfeá, go bhfuil sé ina raic i gcúinne Enda.

Tá Éamonn ag fanacht socair ina chúinne féin, é ciúin, chan ciontach, d'fhéadfeá a rá; taobhaitheoirí na heite clé ina theannta, iad uilig ag coinneáil súil ghéar ar an ngnáthmhuintir sa cheathrú cúinne, ar fhaitíos aon fhocail shéimhe de dhíth ar an bpobal ann, an dtuigeann sibh.

Tá an pobal sa cheathrú cúinne ag breathnú go hamhrasach i dtreo na dtrí chúinne eile, an chuma orthu go bhfuil siad tinn tuirseach den raic agus den challán cainte débhríche, gan uatha ach bealach éalaithe a fháil amach as puiteach na páirce.
.

Creatlach an Scéil?

Arís is arís eile, tá creatlacha á gcroitheadh, agus tá scéalta á nochtadh.

An bhfuil mórán eile le cloisteáil againn, nó le léamh againn, faoin gcaoi inar caitheadh, agus faoin gcaoi ina gcaitear fós, shílfeá, airgead na tíre seo?

Ár n-airgead, a léitheoirí. Go sábháiltear sinn...
.

Dílárú

Más rud go bhfuil na daoine seo sásta bogadh, cén fáth an raic faoi dílárú sa tír seo?
.

Bans na mBan

Dar leis an alt a léigh mé san Irish Times inné, seo mar a chaith dlíthe na tíre seo le Mná na hÉireann i 1970:

1. Ar phósadh dí, dá mba rud é go raibh post aici sa tseirbhís phoiblí, nó le banc, bhí uirthi an post sin a fhágáil.

2. Ní fhéadfadh sí bheith ina ball de choiste cúirte, mar ghiúróir.

3. Ní raibh cead aici ábhair fhrithghiniúna a cheannach.

4. Bhí go leor tithe tábhairne nach dtabharfadh cead isteach di, cé go raibh tithe tábhairne ann a ligfeadh isteach í, ach fear a bheith léi.

5. Ba le fear an tí amháin a d’íoctaí an sochar linbh.

6. Ní raibh sí in ann ordú urchoisc a fháil le toirmeasc a chur ar a fear céile faoi ionsaí a dhéanamh uirthi, is cuma cén drochíde a thabharfadh sé di.

7. Ní raibh seilbh dhleathach ag an mbean phósta ar áras an teaghlaigh, agus d’fhéadfadh a fear céile an teach a dhíol gan a cead.

8. Glacadh leis go raibh caidreamh collaí mar cheart ar an bhfear pósta, fiú murab é toil a chéile mná é.

9. Bhí a sainchónaí cibé áit ina raibh sainchónaí a fear céile, fiú mura raibh sí féin ina cónaí sa tír sin leis.

10. Ní bhfuair sí pá comhionann ar obair chomhionann, Fuair fir pá i bhfad níos airde ná í.

Bhí mé i mo dhéagóir ag an am.
.