Beannacht

Nuair a phós mé, bhog mé as Gaillimh go Dún na nGall. Bhí mé iontach uaigneach, gan aithne agam ar aon duine anseo, ag an am. Bhí sé crua orm slán a fhágáil le mo bhaile, agus le mo mhuintir, fiú agus mé breá sásta tús nua a dhéanamh le m'fhear céile in Inis Eoghain.

Bhíodh An Garraíodóir ina shealoibrí, agus is minic a bhínn sa teach liom féin. B’iad na hoícheanta ba mheasa. Ní raibh fón againn, agus dá mbeadh féin, bheadh sé ródhaor glaoch a chur abhaile, an t-am sin.

D’airigh mé uaim glór agus comhairle m’athar, ach go háirithe. Is iomaí comhrá a bhíodh againn ar chuile ní beo, agus ar chuile ní marbh, d’fhéadfá a rá. Fear spioradálta a bhí ann, agus, thar blianta m'óige, d’éist sé le focail m’amhrais, le tuiscint agus le grá nach beag. Níor chuir sé iallach orm cloígh le haon chreideamh ach le mo chreideamh féin. Ní raibh uaidh ach go mbeinn suaimhneach le mo chuid. D’éirigh leis.

Phós mé i Mí Mheán an Fhómhair. Trí mhí ina dhiaidh sin, bhí sé ag teacht gar den Nollaig, agus bhí uaim mo mhuintir a fheiceáil arís. Bhí Nollaig gan iad romham, ó tharla An Garraíodóir ag obair, agus theastaigh uaim am a chaitheamh le mo dhream féin, roimh thús na féile.

Tar éis deireadh seachtaine a chaitheamh sa bhaile i nGaillimh leo, bhí sé in am dom an turas a dhéanamh ar ais go Dún na nGall.

‘Have you a crib?’ a d’fhiafraigh m’athair díom.

‘No.’ a d’fhreagair mé féin.

Suas leis san áiléar, agus thug sé anuas an mainséar atá le feiceáil sa ghrianghraf thuas. Ceann nua a bhí ann, é fós ina bhosca, ach an chuma air gur chaith sé bliain nó dhó díomhaoin san áiléar, gan aige ach comhluadar na ndamhán alla, a chlúdaigh an bosca lena maisiúcháin féin, facthas dom.

‘You have one now.’ a dúirt m’athair, agus thug sé an mainséar beag, agus barróg mhór, dom.

Tá sé tríocha bliain ó bronnadh an mainséar sin orm, agus tá m'athair álainn imithe ar shlí na fírinne le fada an lá, faraor. Chuile bhliain, ag an am seo den bhliain, téim suas i m’áiléar féin, tugaim anuas an mainséar sin a thug sé dom, agus airím arís a bharróg, agus a ghrá.

Go bhfaighe sibh barróga go leor sa bhliain nua, a léitheoirí, agus go raibh grá nach beag in bhur dtimpeall.
.

Caighdeán Oifigiúil na Gaeilge - Tréimhse 4

Tá tréimhse comhairliúcháin a ceathair de phróiseas athbhreithnithe an CSA ar an gCaighdeán Oifigiúil tosaithe ó thús na míosa, agus is í an Aoine, 31 Nollaig, 2010, an sprioc le haghaidh bhur n-aighneachtaí ar ábhar na tréimhse seo,

'Moltaí faoi chlaochluithe tosaigh [an séimhiú, an t-urú agus h roimh ghuta]'.

Is féidir gach eolas a fháil ar shuíomh gréasáin na Roinne anseo.
.

R-chártaí na Nollag

Tá a fhios agam nach bhfuil Mí na Nollag anseo fós, ach, mura miste libh a léitheoirí, ba mhaith liom bhur n-aird a tharraingt ar an mbealach suimiúil atá ag Barnardos le hairgead a bhailiú, airgead a chuideoidh leo a gcuid oibre tábhachtaí in Éirinn a dhéanamh.

An Nollaig seo, más rud go bhfuil daoine ar d’aithne ar mhaith leat cárta a chur chucu, agus más rud go bhfuil seoladh ríomhphoist acu, d’fhéadfá €5 a dheonú do Barnardos, agus beannachtaí na Nollag a roinnt le do chairde, nó le do mhuintir, trí r-chárta a sheoladh chucu. Dar leo, ag Barnardos,

‘All our e-cards are designed by the children we work with and allow you to write your own personal message inside. Our e-cards are €5 each to send and every donation we receive goes directly and immediately towards our work. The e-card is emailed directly to your recipient as soon as your purchase is complete.’

Is fiú súil a chaitheamh anseo, a chairde, agus triail a bhaint as cárta nó dhó a chumadh, do theachtaireacht phearsanta féin a scríobh taobh amuigh, agus taobh istigh, den chárta, ag baint úsáide as cibé teanga is mian leat!

Tá rogha agat idir 8 gcárta, dath agus méid an téacs, dath an chúlra, suíomh an téacs ar an gcárta; agus tá rogha agat idir 4 chló, gan trácht ar na straoiseoga atá ar fáil ann...:-)
.

Ceilteach

Ar maidin, nuair a d’oscail mé na dallóga, ní fhaca mo shúile na nithe ab iondúil leo a fheiceáil. Ní raibh romham ach ceo, ceo, agus tuilleadh ceo.

Ó am go chéile, chonaic mé carr, nó veain, nó leoraí. Tá na tiománaithe á dtiomáint go mall ciallmhar tríd an gceo, iad ag dul go deas réidh, ar fhaitíos na bhfaitíos.. Cén mhaith an bhuile bhóthair ar lá ceilteach an cheo. Nach bhfuil gach tiománaí sa bhád céanna, na laethanta ceomhara ceilteacha seo.

Tá droichead rompu, tá a fhios agam an méid sin, ach ní féidir liom an droichead a fheiceáil ón bhfuinneog thuas staighre. Téim síos staighre.

Anois, tá an droichead le feiceáil agam ó fhuinneog na cistine. Tá na carranna, na veaineanna, na leoraithe, ag trasnú. Níl a fhios agam cá bhfuil a dtriail. Beidh cuid acu ag dul in aghaidh an aird, gan dabht. Go dtuga a gCé slán iad ón aimsir cheilteach.

Feicim fir agus mná ag dul trasna an droichid. Tá a gcloigne cromtha acu, iad cúramach ag siúl, súile dírithe acu ar an gcosán rompu, ar fhaitíos aon cheo ceilte uatha ag an gceo. Tá faitíos orthu go dtitfidh siad, is dócha. Sa dallcheo, is fearr a bheith faireach ar na nithe ceilte.

Ar ndóigh, níl a fhios ag aon duine againn céard atá ceilte orainn ar maidin. Ach, tá a fhios againn go bhfuil an ceo ag ceilt uainn cianradharc na maidine. Ní féidir an ghrian, an fharraige, na crainn, nó fiú na cnoic i bhfad uainn a fheiceáil.

Mar sin féin, tá a fhios againn go bhfuil siad ann. Agus beidh áilleacht na tíre le feiceáil againn arís. Nuair a scaipfidh an ceo.
.

An Bhfuil Tú Páirteach?

Tá a fhios agam go bhfuil go leor daoine faoi bhrú airgeadais na laethanta seo agus, faraor géar, tá Daidí na Nollag é féin faoi bhrú, an fear bocht. Teastaíonn cuidiú uaidh. Anois, ní airgead atá i gceist, an dtuigeann sibh, ach bréagáin nua atá uaidh.

Le seachtain nó dhó, táim ag éisteacht le Ryan Tubridy ar an raidió, suim agam san fheachtas, Toys for Tubs, atá ar bun aige i láthair na huaire. Dar leo, ag 2fm,

‘Ryan Tubridy wants lots of toys for Christmas. Not for himself, but for all the children around the country who will be in need this Christmas. We're working with our friends in St Vincent de Paul to make sure that no child is without a toy this Christmas morning. Are You In?’

Bhuel, ar maidin, chuala mé bean ó Super Valu ar labhairt le Ryan, agus tá siadsan ag dul ag cuidiú le Ryan, freisin, rud a chuideoidh go mór liomsa, agus le go leor daoine eile, ár mbréagáin nua a dheonú, ó tharla an siopa sin lonnaithe fud fad na tíre.

Ar an gcaoi sin, beidh siadsan, agus muidne, na bronntóirí, ag cuidiú le Daidí na Nollag agus, níos tábhachtaí fós, beidh muid uilig ag cuidiú le Cumann Naomh Uinseann de Pól. Cinnteoidh an Cumann sin go rachaidh na bréagáin chuig na páistí áitiúla i do cheantar, na páistí sin atá ar liosta Daidí na Nollag, ach nach bhfaigheadh a mbronntanas in am, b’fhéidir, ó tharla Daidí na Nollag faoi bhrú, an dtuigeann sibh.

Ní seanbhréagáin atá le deonú, a léitheoirí, ach bréagáin nua, le bhur dtoil. Mura bhfuil siopa Super Valu gar duit, tá liosta na ‘drop off points’ uilig, agus gach eolas eile faoin bhfeachtas iontach dearfach seo, le fáil anseo.

An bhfuil tú páirteach?
.

Oireachtas i gCill Airne, Clabhsúr

Tar éis trí lá a chaitheamh i gCeantar na nOileán, is gearr uaim an bóthar ar ais go Ceann Scríbe amárach, áit a mbeidh deis agam, roimh an deireadh seachtaine, tá súil agam, theacht bord ar bhord le blaganna mo chomhbhlagálaithe, ó tharla gan deis agam iad a léamh le seachtain anuas. Mar sin féin, d’éirigh liom bualadh le duine nó dhó acu ag an Oireachtas.

Chroith mé lámh le Conchubhar, léigh mé dán nó dhó le Proinsias, agus bhí deoch agam féin, é féin agus John le chéile sa Seomra Glas, in óstán an Gleneagle, tráthnóna amháin. Bhain mé sult ar dóigh as a gcomhluadar, agus tá súil agam nach é an uair dheireanach againn é am mar é a chaitheamh le chéile.

Casadh Seán Mór orm maidin amháin, i bpasáiste an óstáin, agus é faoi dheifir ar a bhealach chuig cruinniú thuas staighre ann. Mar sin féin, bhuaileamar lena chéile arís, ní ba dheireanaí sa lá, díreach taobh amuigh den Fireside Lounge, agus bhí deis againn gearrchomhrá a bheith againn, sular thosaigh an Cúirt Filíochta, áit ar casadh An Faolánach agus Ailbhe orm ó Chumann Scríbhneoirí Úra na Gaeilge.

I ndiaidh na cúirte, bhí cupán caife agam féin agus An Faolánach le scríbhneoir óg, Ursula, bean nach blagálaí í, ach bean atá i mbun céime in Ollscoil na Tríonóide faoi láthair. Léigh sí a cuid dánta áille, den chéad uair, ag an gCúirt, agus chuaigh siad i bhfeidhm go mór orm. Níl dabht ach go gcloisfidh mé a hainm, agus a dánta, arís. Tá súil agam.

Bhí gearrchomhrá agam le heagarthóir nó dhó, Pádraig MacFhearghusa, Tomaí Ó Conghaile, agus Ciarán Dunbar, ina measc. Ag na seastáin in ionad an INEC san óstán, bhí mé ag caint le Máire, Siopa Leabhar Chonradh na Gaeilge, le Mícheál Ó Conghaile, Cló Iar Chonnachta, le Patricia, Gaelscéal, le hAnn Nic Dhonnacha, Foinse, agus bhí cupán caife agam le Fergus Ó Snodaigh, Coiscéim.

Chuir Cilian Fennell as Stillwater Communications a dheirfiúr, Natasha, in aithne dom, an bheirt acu iontach gnóthach ag an Oireachtas, mar is iondúil leo, feictear dom. Mar a dúirt stiúrthóir an Oireachtais, Liam Ó Maolaodha, ‘Is iad foireann Stillwater an dream is díograsaí ar oibrigh mé leo ariamh…Is mór againn ár gcaidreamh le Stillwater Communications."

Casadh triúr, ar a laghad, orm a cháiligh mar cheamradóirí/lucht fuaime ó chúrsaí i scileanna teilifíse a rinne siad in Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge i nGaoth Dobhair, nó ar an gCeathrú Rua. Faigheann na cúrsaí sin cuidiú ó Údarás na Gaeltachta, más buan mo chuimhne, agus tá súil agam go leanfar leis an gcuidiú sin, mar is léir go bhfuil poist ag teacht uaidh.

Bhí gearrchomhrá agam le Páidí Ó Lionáird, le duine nó dhó ó Fhoras na Gaeilge, le Máirtín Tom Sheáinín as Raidió na Gaeltachta, agus le Ciarán Ó Fátharta. Cé nach bhfuair mé deis labhairt leis, chonaic mé, agus chuala mé, Rónán Mac Aodh Bhuí, anseo agus ansiúd ar fud na háite. Tá fuinneamh nach beag ag an bhfear sin, agus cuireann sé go mór leis an ócáid chuile bhliain. Agus, roinn mé barróg le Seáinín Smaoiseach. Deile! Ní deisbhéalach amháin atá sé, a léitheoirí, ach dathúil leis.

Mar fhocal scoir, caithfidh mé mo bhuíochas a ghabháil le Liam Ó Maolaodha, agus le foireann oibre an Oireachtais, as an jab iontach a rinne siad i mbliana. Bhí gearrchomhrá agam le Liam, agus lena chomhghleacaithe, Máirín, Loretto agus Eimear, iad uilig iontach gnóthach an t-am ar fad, agus ní bhfuair mé deis mo bhuíochas a roinnt leo, ná lena gcuiditheoirí, mar ba cheart.

Braitheann beatha an Oireachtais ar na daoine sin, ar na moltóirí, ar na fir agus mná tí, ar na hurraitheoirí, ar na hiomaitheoirí, ar na rannpháirtithe uilig. Agus, a léitheoirí, maireann an tOireachtas ar shíntiúis airgid, freisin. Is féidir leat do chuid a dhéanamh anseo, más mian leat bheith páirteach san fhéile.

Ar an mbealach abhaile sa charr Dé Domhnaigh, chuala mé Máirtín Tom Sheáinín i gcomhrá, ar Raidió na Gaeltachta, le buaiteoir Chorn Uí Riada, Nollaig Ní Laoire. Ansin, thosaigh Nollaig ag gabháil fhoinn. Ar an ábhar sin, níl le rá agam ach ‘Bhabha!. Ná laga a Cé a glór álainn.
.

Clubleabhar

An cuimhin libh gur labhair mé ar Chlubleabhar cheana, agus go ndúirt mé gur thug siad ‘an cic sa tóin dom a bhí uaim, le tús a chur le gnás na léitheoireachta arís’?

Bhuel, chuir mé tús leis an léitheoireacht an t-am sin agus, anois, tar éis shos an tsamhraidh, táim ar ais leo arís, ag léamh na leabhar atá molta acu don dara sraith.

Cé go bhfuilim rómhall le haghaidh leabhar Alan Titley, 'Gluaiseacht', (An Gúm), leabhar na míosa seo caite a léamh, tá sé ceannaithe agam, agus beidh deis agam tabhairt faoi amach anseo.

Idir an dá linn, tá tús curtha agam le leabhar na míosa seo, 'An tAthair Pádraig Ó Duinnín – Bleachtaire', (Coiscéim) le Biddy Jenkinson, agus táim ag baint suilt ar dóigh as.

Mar a scríobh mé roimhe, creidim go gcuidíonn Clubleabhar linn ‘tacú lena chéile, agus leis na scríbhneoirí, agus leis na foilsitheoirí, le go mbeidh an teanga á cothú agus á coinneáil faoi bhláth.’

Cláraigh le Clubleabhar, a léitheoir, más mian leat bheith páirteach sa dara sraith den scéim léitheoireachta seo. Leabhar sa mhí atá i gceist, agus is fiú é, i mo thuairim. An ‘cic sa tóin’ abú!

Mura bhfuil deis agat bheith páirteach ann an mhí seo, is é ‘Ó Chósta go Cósta’ (Cló Iar Chonnachta), le Frank Reidy, leabhar na míosa seo chugainn. Bhain an leabhar seo Gradam Uí Shúilleabháin do Leabhar na Bliana ag an Oireachtas i mbliana.
.

Laochra Ár Linne

Ní Catch-22 a bhí ann ar chor ar bith, ach Sábháilte-33, agus nach mé a bhí breá sásta ar maidin, nuair a chas mé air an teilifís, go bhfaca mé go raibh mianadóirí na Sile uilig slán sábháilte, a gcosa ar terra firma, iad uilig os cionn talaimh, faoi dheireadh. Misíon cumplida Chile! Wúhúúú!

Nár laga a gCé chuile dhuine beo a chuidigh leis an iarracht, go háirithe iad siúd a chuir a mbeatha féin i mbaol le go dtabharfaí na fir a bhí fothalamh slán abhaile; daoine cróga fearacht Manuel Gonzalez, laoch ár linne, gan dabht.

Is ón 4 Lúnasa go dtí inniu, 14 Deireadh Fómhair, an t-achar ama a chaith na mianadóirí i ngéibheann i bhfotholl, ach, ar feadh an ama sin, chruinnigh laoch eile, Luis Urzua, a lucht aon cheirde le chéile. D’eagraigh sé iad, agus, seans, dhlúthaigh a gcairdeas dá réir sin; nó, ar a laghad, chinntigh sé nach dtarlódh aon ródhochar dóibh, a fhad is a bhí siad i gcruachás.

Is é Luis Urzua an laoch ‘who held the group together when they were feared lost’, agus, mar a dúirt Uachtarán na Sile, Sebastian Pinera, leis: "You are not the same, and the country is not the same after this. You were an inspiration.’

An smaoineamh a rith liom féin ar maidin, a léitheoirí, ná an bhfuil daoine fearacht Manuel Gonzalez agus Luis Urzua againn féin, i rialtas na tíre seo, abair?

An bhfuil mianach na bhfear sin, Manuel agus Luis, in aon pholaiteoir i rialtas s’againne? An bhfuil ceannaire nó comhalta sa rialtas a d’fhéadfadh muidne a thabhairt slán sábháilte ón ngátar ina bhfuil ár ngeilleagar i láthair na huaire? Cá bhfuil ár ‘inspiration’? Cá bhfuil an duine a chuirfidh ár gcosa ar ais ar terra firma? Cá bhfuil ár laoch?
.

Caighdeán Oifigiúil na Gaeilge - Tréimhse 3

Tá tréimhse comhairliúcháin a trí de phróiseas athbhreithnithe an CSA ar an gCaighdeán Oifigiúil tosaithe ó inné, 6 Deireadh Fómhair.

Is féidir gach eolas a fháil ar shuíomh gréasáin na Roinne anseo.

Cuireann an CSA 'fáilte mhór roimh aiseolas ón bpobal’, mar sin tapaígí an deis, a chairde na Gaeilge!

Is í an Chéadaoin, 3 Samhain 2010, an sprioc le haghaidh bhur n-aighneachtaí ar ábhar na tréimhse seo, ‘Moltaí faoi na huimhreacha.’
.

Ar an A29

An bhfuil a fhios agaibh céard é féin, a chairde, ach ní raibh deis agam, go dtí anois, cúpla focal a scríobh chugaibh le bhur mbeannachtaí a fhreagairt mar is ceart.

Ar fhaitíos aon mhíthuiscint, ní hé go bhfuilim, ahem, gafa le sluaite ag iarraidh mo shíniúcháin, ná gafa le meáin ar thóir m’fhocal, ó bronnadh an gradam úd orm i bPáirc an Chrócaigh, ach táim fós i mBaile Átha Cliath, le seic i mo phóca nach raibh ann inné, agus tá siopaí i ngach áit. Tuigeann sibh féin an chraic, nach dtuigeann? Céard eile a dhéanfadh bean ach tacaíocht a thabhairt don gheilleagar…

Mo chuimhne, mo bhuíochas leis na hurraitheoirí, agus le chuile dhuine a d’eagraigh an ócáid, bronnadh na nduaiseanna do Chomórtais Liteartha an Oireachtais. Bhí ainmneacha na mbuaiteoirí scríofa ar na suíocháin ina rabhamar le suí, agus bronnadh na duaiseanna, ceann i ndiaidh a chéile, go proifisiúnta agus go feidhmiúil. Éibhlín Ní Chonghaile a bhí ina Bean Tí, agus rinne sí jab ar dóigh, bail óna Ché uirthi. Agus tá sí iontach doighiúil, a chairde, rud nach feictear ar an raidió, faraor.

Mo chomhghairdeachas, ó chroí, le SeánO (A8), agus le Proinsias (A3). Maith sibh, mo chomhbhlagálaithe!

Ar ndóigh, bhí sólaistí, agus atmaisféar iontach, ann ina dhiaidh sin. Rug Cearbhall Ó Síocháin, as Raidió na Gaeltachta, greim orm féin le hagallamh a dhéanamh liom don chlár Ghlór Anoir, agallamh a craoladh inné, Dé Céadaoin.

Bíodh a fhios agaibh an méid seo, a léitheoirí, nuair is amaitéarach atá ionat mar atá ionamsa, agus nuair a chuirtear maidhc faoi do shrón gan súil ar bith agat leis roimh ré, is cuma cé chomh deas cineálta agus atá an t-agallóir, agus chaith Cearbhall go deas cineálta liom, tosóidh tú ag rámhaille, mar a rinne mise. Sea.

Agus sin an rud faoin mblagáil, a chairde. Fuair mé duais, b’fhéidir, mar go bhfuilim in ann srian, de shaghas, a chur ar mo rámhaillí anseo. Táim in ann slacht, de shaghas, a chur ar an ngramadach. Táim in ann mo smaointe a scagadh le, ahem, staidéar agus stuaim. Ansin, táim in ann mo phointe a roinnt libh le, ahem, ciall agus struchtúr. Sea.

Ach, cuir maidhc os mo chomhair, agus cuir ceist chiallmhar orm, is ansin a nochtar an té atá taobh thiar den bhlag seo. Go sábhála bhur gCé sibh ó m’anachain, a léitheoirí…

Go raibh céad míle maith agaibh as bhur mbeannachtaí, agus as bhur dtacaíocht. Beidh mé i dteagmháil rialta libh. Aiféala orm faoi sin.
.

BabógBaby II

An cuimhin libh an scéal a roinn mé libh, i Mí Aibreáin, faoi BhabógBaby, nó BB, mar a thugtar anois ar bhéirín na mbriathra Gaeilge?

Bhuel, chuala mé an dea-scéal seo trí mo chluasáin ar maidin, an t-órchaighdeán fáighte ag an mbéirín BB ag na British Pre-school Awards.

Dar le hAdrian Devane, an fear ar leis an comlacht babogbaby.com, fear ar léiritheoir scannán é de ghnáth,

'This year was a quiet one for making films so I thought I would start a new business and give it a go...'

Maidir leis an órchaighdeán a fuair an béirín, dúirt sé.

'It’s like a movie getting five stars or a student getting an A-plus...'

Comhghairdeas ó chroí le hAdrian agus leis an gcomhlacht babogbaby.com - ná lagtar go brách lucht an 'Is féidir linn!'

Beidh an béirín ar fáil ón gcomhlacht, ar luach €29.99, i Mí na Samhna, a léitheoirí, díreach in am don Nollaig.

Roinnigí an scéal le fear na féasóige báine leis an gcóta dearg, a chairde, mura miste libh.
.

Maide Mór ar €5!

Tá a fhios agam go bhfuil go leor daoine ag streachailt na laethanta seo, an cúlú eacnamaíochta ag ídiú an airgid ina bpócaí, agus tá sé deacair tacaíocht airgid a iarraidh ar dhaoine do na cumainn charthanachta éagsúla.

Mar sin féin, tá sé de nós agam tacú le cumann nó dhó acu go glórach, agus tá Special Olympics Ireland ar cheann de na cinn sin lena dtacaím, más féidir liom ar chor ar bith.

Mar sin, ní miste liom a chur in iúl daoibh anseo go bhfuil bealach ann le deis a thabhairt duit féin (go háirithe más galfaire tú, nó más rud go bhfuil aithne agat ar ghalfaire a mbeadh suim aige nó aici ina leithéid), an Taylor Made Burner Superfast Driver a fháil ar luach €5!

Ar ndóigh, ní galfaire mise agus níl leid dá laghad agam céard é an Driver úd, ach táim cinnte go ndéanfadh sé bronntanas deas don fhear le nach roinnim a shuim san ábhar, an Garraíodóir, ach an t-ádh a bheith liom é a bhuachan. An Driver, chan an Garraíodóir. Bhain mé an, ahem, duais sin i bhfad ó shin.

Mar sin, a léitheoir, más mian leat tuilleadh eolais a fháil, do thacaíocht a thabhairt, nó do dheis a thapú, is féidir leat, ahem, tús imeartha a dhéanamh anseo.
.

Cá Bhfuil Mé?

San áit seo, táim i mo shuí go ceochánta faoin gclúid, tá leaba bhrothallach agam, tá caoi mhaith orm, táim ar mo chompóirt, táim cluthmhar anseo, táim ar mo chraoibhín, ar mo chúilín seamhrach, ar mo thúilín tseabhrach, faoi dhídean dheas mhothallach, tá saol sámh agam, tá sáimhríocht anseo, tá saoráid mhór agam, táim i nead sheascair, táim ar mo shocracht, táim chomh té le luichín i stáca.

Tearmann teochroíoch, crios cluthar, ciorcal cosantach, dídean dhíonach? Céard a thabharfá féin ar an áit sin ina bhfuilim anois?
.

Éifeacht an Domanó

Bhí mé ar ais i bPáirc Náisiúnta Ghleann Bheithe Dé Máirt seo caite, agus nach orm a bhí an t-áthas nuair a tháinig mé ar Ghaeilgeoir ag an deasc fáiltithe in Ionad na gCuairteoirí, ar Ghaeilgeoir eile ag an deasc fáiltithe sa chaisleán, ar threoraí sa chaisleán le Gaeilge aige, agus ar thiománaí bus le Gaeilge, agus le greann aige!

Ar chuir sé sin leis an tsuáilce a bhain mé as an lá? Chuir, go deimhin! Tá a fhios agam go bhfuiltear ann a fhaigheann ‘ceist na Gaeilge leadránach de ghnáth’, agus tuigim é sin, go deimhin, ach b’fhéidir gur duine de lucht an ‘reinstatement of the local language’ mise.

Is maith liom bheith in ann cumarsáid a dhéanamh as Gaeilge. B’fhéidir nach bhfuil ann ach go bhfuilim á dhéanamh, i ngan fhios dom féin, ar mhaithe le ‘reclaiming cultural identity’, mar a deirtear san alt sin le Jen Bouchard, ach, cibé scéal é, ní dóigh liom go bhfuil mo ghualainn gan bhráthair.

Fearacht mo chuairte os cionn seachtain ó shin, is mise a thosaigh an comhrá as Gaeilge leis na hoibrithe thuasluaite i nGleann Bheatha Dé Máirt seo caite. Bhí cumarsáid eadrainn, as Gaeilge, rud nár tharla an t-am deireanach a raibh mé ann, lá nár éirigh liom oiread is oibrí amháin le Gaeilge a aimsiú sna hionaid éagsúla ina raibh mé.

Mar sin féin, bhain mé sult as mo chuairt. Tá an áit go hálainn, agus ní ar mhaithe le Gaeilge a labhairt a chuaigh mé ann. An méid sin ráite, ar an Máirt seo, agus comhrá as Gaeilge le cloisteáil idir mé féin agus na hoibrithe éagsúla ansin, d’airigh mé gur chuala cuairteoirí chuig an gcaisleán teanga na tíre seo á labhairt. Sin cuid dár ‘cultural identity’ á roinnt againn leo, shílfeá.

Ó tharla go bhfuil an caisleán 4km ó Ionad na gCuairteoirí, chinneamar gan siúl, ach an bus a fháil - €13, ticéid fhillte do chúigear - chuig an gcaisleán. Ag an mbus taobh amuigh den ionad, ní raibh Gaeilge ag an tiománaí, ceapaim. Chuir mé ceist as Gaeilge air, agus d’fhiafraigh sé díom cén teanga a bhí á labhairt agam. ‘Your native language!’ a d’fhreagair mé féin, agus thosaigh an bheirt againn ag gáire.

Bhain mé sult as an turas timpeall an chaisleáin - €18 a d'íocamar ar chead isteach do chúigear. Taobh amuigh den chaisleán, agus muid ag filleadh ar an Ionad, labhair mé as Gaeilge le tiománaí an bhus, tiománaí nach ionann é agus an tiománaí luaite thuas. Bhí Gaeilge ag an bhfear seo, agus Gaeilge dhúchasach a bhí inti. As sin amach, bhí formhór a chomhrá le paisinéirí an bhus, agus an chraic uaidh, as Gaeilge. Go deimhin, bhí níos mó ná mise ar an mbus a bhí in ann cumarsáid a dhéanamh leis sa teanga sin, thug mé faoi deara.

D’iarr an tiománaí ar ‘an bhean as Ceantar na nOileán’ amhrán a chasadh, rud a rinne mé - véarsa amháin den amhrán ‘Peigín Leitir Móir’ - deile! Tharla sé go raibh bean as Cúil Aodha le mo thaobh a labhair liom, as Gaeilge, agus is dóigh liom nach dtarlódh an comhrá sin eadrainn murach gur cuireadh tús le comhrá as Gaeilge le tiománaí an bhus an chéad uair.

Ar ndóigh, b’fhéidir go bhfuilim iomlán mícheart! B’fhéidir go mbeadh an tiománaí sin ag labhairt as Gaeilge leis na paisinéirí, ar aon nós. Mar sin féin, chuir sé go mór le mo lá-sa mo theanga dhúchais a chloisteáil chuile thaobh díom ar an mbus, canúintí na gcúigí uilig san áireamh.

Ar dhóigh éigin eile, agus mé ag breathnú ar chaisleán John Adair, d’airigh mé go raibh sé feiliúnach Gaeilge a labhairt. Ba léir, ar an lá, go raibh neart daoine thart orm a d’aontaigh liom. Bíodh sé ag tarlú go comhfhiosach nó ná bíodh, tá pobal ann atá ag ‘reclaiming’, agus tá cumhacht nach beag ag an gcéad domanó.

scriobh.ie

Tá suíomh úrnua ar an idirlíon, a chairde, ceann nach raibh mise ar an eolas faoi, ar chaoi ar bith, go dtí go bhfuair mé ríomhphost faoi inniu, ó Phádraig Mac Fhearghusa, eagarthóir Feasta.

Mar atá scríofa ar an suíomh,

'Is é atá sa suíomh seo ná cur cíos ar na háiseanna ríomhaireachta agus idirlín is fiúntaí a bhaineann le scríobh sa Ghaeilge atá ar eolas. Ní suíomh litríochta ná a leithéid sin atá i gceist, ach áit ina bhfuil cuntas ar na hacmhainní teicniúla agus eile atá ann a chuidíonn le scríobh na teanga, idir fhoclóirí, litreoirí, agus eile. Má tá tuarascáil, fógra, aiste, litir, ríomhphost, nó eile á scríobh agat, tá gach seans ann go bhféadfá leas a bhaint as an láithreán seo.'

Is togra le Dúrud Teoranta atá ann, le maoiniú faighte acu ó Fhoras na Gaeilge.

Beidh an suíomh, i mo thuairim, ina chuidiú iontach le scríbhneoirí na Gaeilge, go háirithe leo siúd nach raibh ar an eolas faoi na háiseanna ríomhaireachta agus idirlín sin roimhe seo.

Tá an t-eolas uilig le fáil anseo.
.

Gríosú Gréasáin

Ó am go chéile, ní bhíonn fonn orm a dhath a scríobh ná a léamh, agus tosaím ag bogadh rudaí, nó ag glanadh rudaí - ag cartadh a bhím, is dócha.

Cibé scéal é, thosaigh mé ag cartadh i mo bhlag inné, mo leabhairín beag le mo thaobh agam, agus fáil agam ar an idirlíon, áit agus áis ar féidir eolas a fháil faoi nithe nach raibh ar eolas agam roimhe - ach duine bheith airdeallach ar na foinsí, ar ndóigh, mar a mholtar.

Chonaic mé cúpla rud ar bhlag Bhrian Dhaithí Sheáin a thaitin liom, ceann acu siúd nasc chuig an leagan leictreonach d’fhoclóir Dinneen, an nasc anois agam faoi ‘Cuidiú nó Cruinneas Uait?’, thall ansin, ar thaobh na láimhe deise de mo bhlag, a léitheoirí - féach ‘Foclóir Dinneen’. Súil agam nach miste le Brian go bhfuilim, b'fhéidir, ag, ahem, póitseáil uaidh. Sea.

Mo chuimhne, fuair mé liosta naisc Ghaeilge ó mo chara cuidiúil, Conchúr, in Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge i nGaoth Dobhair, bail óna Ché air, agus bhí cuid acu nach raibh agam cheana. Tá ‘Bogearraí na Gaeilge - Liosta K. Scannell’, ‘acmhainn.ie – nuathéarmaí’, agus ‘Canúintí na Gaeilge’ curtha agam anois faoin liosta ‘CnóCu’, chomh maith céanna.

Maidir leis an nasc sin ‘Canúintí na Gaeilge’, feicfidh sibh léarscáil d’Éirinn ar an leathanach sin. Brú ar ainm na Gaeltachta ar mhian libh a canúint a chloisteáil. Tabharfar sibh go dtí an leathanach cuí, ina gcloisfidh sibh cainteoirí ón nGaeltacht sin ag léamh abairtí, nó míreanna, ina gcanúint áitiúil.

Thug mé faoi deara go raibh cnaipe ‘fotha’ agus ‘scaip an scéal seo’ ag Brian ar a bhlag, agus bhí an cnaipe ‘Roinn’ feicthe agam ar leathanaigh Nuacht 24 agus Gaeltacht21 roimhe. ‘Séard a dúirt mé liom féin ‘ba mhaith liomsa ceann acu sin!’, agus, ó tharla mé fiosrach chomh maith le bheith, ahem, santach, thosaigh mé ag cartadh…

Idir léamh leabhairín agus idirlín, tá ‘Lean mo Rámhaille’ agam anois ar thaobh na láimhe deise ansin, más mian libh a leithéid do leanúint a dhéanamh, a léitheoirí.

Agus, más rud go mbuaileann an fonn sibh, nó fiú má bhuaileann, abair, taom buile sibh, beidh sibh in ann mo rámhaille a roinnt le daoine eile, ach brú ar an gcnaipe ‘Roinn’ atá ag bun mo bhlagmhíreanna. Is féidir libh bhur rogha modh roinnte a úsáid, ó tharla liosta ann, ach an cnaipe a bhrú.

Ó tharla mé ag labhairt ar naisc, is aoibhinn liom blag Róislín. Ní raibh a fhios agam, in am, go raibh ‘Lá Déanta Taibhsí Préachán’ (Build a Scarecrow Day) ann ag tús na míosa seo, agus níor éirigh liom ceann a thógáil ag Ceann Scríbe, in am don fhéile, dá thoradh sin. Ah bhuel, b'fhéidir an bhliain seo chugainn...

Agus, más mian libh tuilleadh eolais a fháil ar na ‘Laethanta Saoire i Mí Iúil’, nó fiú más mian libh ciall a bhaint as cothromóid Róislín, ‘GCVN/VN = VA’, cothromóid a bhaineann leis an ainm briathartha agus leis an aidiacht bhriathra, b’fhiú daoibh súil a chaitheamh ar an mír sin uaithi anseo.

Ag gríosú liom, a chairde…
.

Teastas i Múineadh na Gaeilge d'Aosaigh

Eolas faoi chúrsa 'Teastas i Múineadh na Gaeilge d’Aosaigh (TMGA)' faoi iamh daoibh, a léitheoirí, díreach mar a fuair mé féin é ar maidin.

'Ar mhaith leat cáilíocht a fháil i dteagasc na Gaeilge do dhaoine fásta? Cuirfear tús le cúrsa páirtaimseartha in OÉ Má Nuad i Méan Fómhair 2010. Ta an cúrsa seo dírithe ar dhaoine atá fostaithe san earnáil seo cheana féin ar mhaith leo oiliúint fhoirmiúil agus cáilíocht a fháil.

Fáilteofar chomh maith roimh dhaoine ar bheagán taithí teagaisc ar mhian leo an Ghaeilge a mhúineadh d’fhoghlaimeoirí fásta.

Spriocdháta d'iarratais: 3.09.2010

Tuilleadh eolais: http://www.nuim.ie/language/courses/cert-irish.shtml

Teil: (01) 708-6417 / 708-3737
.

LGBT agus Cearta Daonna

Bhí áthas orm inné nuair a chuala mé gur éirigh, faoi dheireadh, le Lydia Foy aitheantas dlíthiúil mar bhean a fháil sa tír seo. Bhí sé thar am. Tá sí ag fanacht leis an gcinneadh sin le trí bliana déag, an bhean bhocht.

Is iomaí uair a bhí fonn uirthi éirigh as a dianiarrachtaí ach, dar léi, ‘the prize of legal recognition and the responsibility of fighting for rights of the transgender community kept her focused.’ Nár laga a Cé í, agus go gcuire rialtas na tíre seo reachtaíocht i bhfeidhm, go luath, a thabharfaidh deis dí a cearta daonna a chomhlíonadh, agus a hainm a fheiceáil, mar bhean, ar a teastas breithe, mar is cóir.

Is fearr go mall ná go brách, a deirtear, agus feicim go bhfuil An Bille Um Páirtnéireacht Shibhialta ag bogadh céim eile ar aghaidh, mar is cóir. Mar sin féin, tá lucht na heaglaise sa tír seo fós ag labhairt amach ina choinne.

Tá siad breá sásta, shílfeá, a ladar a chur in obair an rialtais, mar a rinne siad go minic cheana, iad ag impí anois ar bhaill an Oireachtais ‘to allow for greater recognition of the proper autonomy of churches and the right to social and civil freedom in religious matters.’ An bhfuil cearta daonna baill an LGB sa tír seo luaite acu sa méid sin, meas tú?

Labhraíonn siad ar ‘social order’ agus ar ‘the right of individuals to the free exercise of conscience’ amhail is dá mba i bhfocail an ‘Gospel’ amháin atá an ‘moral order’ le fáil. Tá sé feicthe againn, thar na blianta, cén toradh a bhíonn le focail na leabhair éagsúla sin, agus ní dóigh liom go raibh ‘free exercise of conscience’ ceadaithe do chuile dhuine, a léitheoirí. Agus an gá trácht a dhéanamh ar ‘moral order’ na tíre seo thar na blianta, am a mbíodh ár ‘morals’ faoi chúram agus greim docht na heaglaise?

Tá cearta lucht an LGBT i mBostún á gcosaint le 40 bliain anuas, ach fós, dar le Arline Isaacson, ceannaire an Massachusetts Gay and Lesbian Political Caucus, ‘we are not quite there yet.’ Má éisteann tú leis an mbean a ghlaoigh isteach ag deireadh an chláir seo ar Radio Boston an tseachtain seo caite, cheapfá nach leor fiú 40 bliain le cearta daonna baill an LGBT a mhúnlú in aigne daoine le ‘morals’ dá gcuid féin acu.

Ar an gclár céanna sin, labhair mo dheartháir, Pierce, fear atá ag obair ar mhaithe le cearta an LGBT i mBostún ó 2003, agus atá ina bhall de bhord stiúrtha an Boston Pride. Dar leis, ‘there is so much to do…there is so much going on around the world…we have to keep working on it…’. Is léir, ón méid atá fós á rá ag an eaglais anseo, gur ionann an scéal sa tír seo.

Go n-éirí linn cearta phobal an LGBT a chosaint agus a thabhairt chun cinn, thall agus abhus.
.

Teorainneacha Saoirse

Bhí mé ag éisteacht le Ryan Tubridy ar maidin, é i gcomhrá le Diarmaid Ferriter faoin gclár nua The Limits of Liberty.

‘The Limits of Liberty is the story of Irish Independence. How governments of the early decades of independence were preoccupied with one overriding issue, power … This is the first television history of Ireland since the early 1980s and sets out to re-examine the received opinion of the foundation of the State.’

Beidh an chéad sraith den chlár ag tosú anocht, ar RTÉ 1, ag 9.30 i.n., agus is dóigh liom gurbh fhiú súil a chaitheamh air le tuiscint de shaghas a fháil, b’fhéidir, ar nithe sin na staire a mhúnlaigh tubaistí thodhchaí na tíre seo. Seans gurb é an focal sin ‘power’ an focal cuí san ráiteas thuas.

Tá scéal amháin go mór sna meáin le lá nó dhó. Táim ag éisteacht le, agus ag léamh faoi, na tuairimí éagsúla, lucht an lochta ón dá thaobh ag labhairt agus ag scríobh, formhór na ndaoine ag iarraidh ciall a dhéanamh den tubaiste uafásach seo, mé féin san áireamh.

Tá eagraíochtaí ann, agus tá súil agam go n-éireoidh leosan an brú, mar is ceart, a chur ar na daoine atá freagrach as an tubaiste mhillteanach seo, le go bhfaighidh na daoine bochta atá ag fulaingt ar Stráice Gaza an cuidiú atá de dhíth orthu.

‘The blockade is collective punishment, illegal under international law. It must be lifted immediately.” Israel has a duty under international law to ensure the welfare of Gaza’s inhabitants, including their rights to health, education, food and adequate housing.’
.

Poiblí nó Príobháideach?

Más rud go bhfuil cónaí ort, nó go bhfuil cónaí ar dhaoine muinteartha leat sna Stáit Aontaithe, b'fhéidir gur mhaith leat súil a chaitheamh ar an suíomh seo, agus d'ainm agus seoladh a líonadh isteach faoi 'search'.

An bhfuil tusa, nó duine ar d'aithne fiú, luaite ann?

Más rud go bhfuil tú luaite ann, agus más mian leat gan a bheith luaite, is féidir leat súil a chaitheamh ar an suíomh seo le tuilleadh eolais a fháil, agus anseo le d'ainm a bhaint den suíomh, ceapaim. Más féidir.

Níl tú ann? Cuir d'uimhir ghutháin isteach faoi 'search' anseo. An bhfuil tusa, nó do theach b'fhéidir, le feiceáil anois?

Go deimhin, más rud go bhfuil seoladh ríomhphoist agat, is cuma thall nó abhus, is fiú súil a chaitheamh anseo, agus do sheoladh ríomhphoist a líonadh isteach faoi 'search'. An bhfuil tú ann?

Is féidir leat mo cheannsa, ar dheis ar an mblag seo, a úsáid ar bhonn trialach don turgnamh seo, más mian leat. An bhfeiceann tú céard a deirtear ann fúmsa? Sea. 'We found 25 blogs and updates by Miseaine.' agus 'We found Miseaine on 5 social networks.' Agus, níl ansin ach an t-eolas atá le fáil saor in aisce.

Ní raibh a fhios agamsa faoin suíomh seo go dtí inniu, ach roinnim libh é, a léitheoirí, le go dtuigfidh sibh, mar a thuigimse, ceapaim, nach bhfuil a dhath, feictear dom, 'príobháideach' más rud go bhfuil tú ag scríobh go poiblí ar an idirlíon, nó ag roinnt eolas pearsanta go poiblí, ar bhlag, nó ar 'social network', abair.

Go deimhin, céard go díreach atá 'príobháideach' sa lá atá inniu ann? Féach ar an scéal seo agus ar an scéal seo, mar shampla.

I bhfocail an té atá eolach ar na nithe seo, 'tá siad ag éisteacht linn'. De shíor, is cosúil.
.