Tá Sé Ar Ais!

via Mise Áine by Mise Áine on 8/1/11

Lámhainn suas! An bhfaca aon duine agaibhse an sneachta ar maidin?

Tá sé ar ais anseo in Inis Eoghain, áit a bhfaca mé an lámhainn, sa sneachtagraf thuas, agus mé amuigh ag siúl i Swan Park ar maidin.

Seans gur chaill duine éigin an lámhbheart, agus gur chuir duine éigin eile ar ghéag an chrainn é. Pé scéal é, tharraing sé mo shúilse ina threo, agus is dóigh liom go ndéanfaidh sé amhlaidh le súil cibé duine a chaill é.

Idir an dá linn, d'fhéadfaí a rá go bhfuil an miotóg bhocht 'out off a limb' agus 'out on a limb' ag an am céanna.

Tá Sé Ar Ais!

Lámháinn suas! An bhfaca aon duine agaibhse an sneachta ar maidin?

Tá sé ar ais anseo in Inis Eoghain, áit a bhfaca mé an lámhainn, sa sneachtagraf thuas, agus mé amuigh ag siúl i Swan Park ar maidin.

Seans gur chaill duine éigin an lámhbheart, agus gur chuir duine éigin eile ar ghéag an chrainn é. Pé scéal é, tharraing sé mo shúilse ina threo, agus is dóigh liom go ndéanfaidh sé amhlaidh le súil cibé duine a chaill é.

Idir an dá linn, d'fhéadfaí a rá go bhfuil an miotóg bhocht 'out off a limb' agus 'out on a limb' ag an am céanna.
.

Beannacht

Nuair a phós mé, bhog mé as Gaillimh go Dún na nGall. Bhí mé iontach uaigneach, gan aithne agam ar aon duine anseo, ag an am. Bhí sé crua orm slán a fhágáil le mo bhaile, agus le mo mhuintir, fiú agus mé breá sásta tús nua a dhéanamh le m'fhear céile in Inis Eoghain.

Bhíodh An Garraíodóir ina shealoibrí, agus is minic a bhínn sa teach liom féin. B’iad na hoícheanta ba mheasa. Ní raibh fón againn, agus dá mbeadh féin, bheadh sé ródhaor glaoch a chur abhaile, an t-am sin.

D’airigh mé uaim glór agus comhairle m’athar, ach go háirithe. Is iomaí comhrá a bhíodh againn ar chuile ní beo, agus ar chuile ní marbh, d’fhéadfá a rá. Fear spioradálta a bhí ann, agus, thar blianta m'óige, d’éist sé le focail m’amhrais, le tuiscint agus le grá nach beag. Níor chuir sé iallach orm cloígh le haon chreideamh ach le mo chreideamh féin. Ní raibh uaidh ach go mbeinn suaimhneach le mo chuid. D’éirigh leis.

Phós mé i Mí Mheán an Fhómhair. Trí mhí ina dhiaidh sin, bhí sé ag teacht gar den Nollaig, agus bhí uaim mo mhuintir a fheiceáil arís. Bhí Nollaig gan iad romham, ó tharla An Garraíodóir ag obair, agus theastaigh uaim am a chaitheamh le mo dhream féin, roimh thús na féile.

Tar éis deireadh seachtaine a chaitheamh sa bhaile i nGaillimh leo, bhí sé in am dom an turas a dhéanamh ar ais go Dún na nGall.

‘Have you a crib?’ a d’fhiafraigh m’athair díom.

‘No.’ a d’fhreagair mé féin.

Suas leis san áiléar, agus thug sé anuas an mainséar atá le feiceáil sa ghrianghraf thuas. Ceann nua a bhí ann, é fós ina bhosca, ach an chuma air gur chaith sé bliain nó dhó díomhaoin san áiléar, gan aige ach comhluadar na ndamhán alla, a chlúdaigh an bosca lena maisiúcháin féin, facthas dom.

‘You have one now.’ a dúirt m’athair, agus thug sé an mainséar beag, agus barróg mhór, dom.

Tá sé tríocha bliain ó bronnadh an mainséar sin orm, agus tá m'athair álainn imithe ar shlí na fírinne le fada an lá, faraor. Chuile bhliain, ag an am seo den bhliain, téim suas i m’áiléar féin, tugaim anuas an mainséar sin a thug sé dom, agus airím arís a bharróg, agus a ghrá.

Go bhfaighe sibh barróga go leor sa bhliain nua, a léitheoirí, agus go raibh grá nach beag in bhur dtimpeall.
.

An 'Sea' Anseo!

Ritheann Abhainn an Mhuilinn ar chúl tí s'againne. Cé nach féidir Ceann Scríbe a fheiceáil sa ghrianghraf thuas, tá ráillí an tí le feiceáil, ar éigean, trí shúil an droichid, an tsúil droichid ar dheis.

Thóg mé an grianghraf thuas, an tseachtain seo caite. Bhí an t-uisce reoite go hiomlán, beagnach.

Thóg mé an grianghraf seo ar maidin. I bhfocail an Gharraíodóra, tá an 'sea' anseo!

Daoibhse nach dtuigeann an chaoi a munlaíonn An Garraíodóir focail Ghaeilge le focail Bhéarla, The Irish Yes, atá i gceist leis an 'sea' sin - Sea=Tá=Thaw!

Sa ghrianghraf thuas, a tógadh an tseachtain seo caite freisin, tá an seanmhuileann sa chúlra.

Is féidir na fothracha a fheiceáil sa ghrianghraf thíos, chomh maith, grianghraf a tógadh, ón spota céanna, gar go maith, ar maidin inniu.

Tá na coinlíní reo, agus an t-oighear uisce, uilig imithe anois. Thaw, gan dabht!
.

Tuismitheoireacht

Thiomáin Gráinneog ó Bhaile Átha Cliath go hInis Eoghain inné, turas a mhair os cionn ocht n-uaire an chloig, cé gur iondúil léi an turas sin a dhéanamh taobh istigh de cheithre huaire an chloig. Bhí sneachta agus sioc ar na bóithre, an dtuigeann sibh, agus, dá bhrí sin, thiomáin sí le cúram.

Ar ndóigh, ní raibh nóiméad suaimhnis ag an máthair seo, go bhfaca mé m’iníon ag seasamh os mo chomhair aréir, ag doras Cheann Scríbe.

Inniu, tá an turas céanna roimh an mBean Neamhspleách agus, ó tharla na bóithre chomh dona céanna fós, beidh an mháthair seo imníoch, arís eile, go bhfeicfidh sí a hiníon ag seasamh os a comhair, ag doras Cheann Scríbe.

Nach suimiúil gur féidir stop a chur le tuismitheoireacht, nuair atá páistí tógtha, ach nach féidir, go brách, stop a chur le himní an tuismitheora.

Nó, an cuid den tuismitheoireacht í an imní sin?
.

Sneachta in Inis Eoghain

Ag siúl taobh na habhann...
Píce bú...

Taobh na tine..Dreach na tíre...

Brrr...
Dóchas...
.

Fuaim Chonamara Abú!

Bígí ag caint ar X Factor, más mian libh, a léitheoirí, ach ní fhaca sibh an rud is X Factor ann go dtí go bhfeicfidh sibh Brian Ó Cuinneagáin, thuas, agus an taispeántas iontach uaidh féin, a shiblíní agus a chomhghleacaithe sa seó iontach, Fuaim Chonamara.

Taitníonn damhsa ar an sean-nós liom, agus is é a mheall an bhean seo chuig an Inishowen Gateway i mBun Cranncha aréir, áit ina raibh an seó, Fuaim Chonamara, ar siúl, seó lena raibh mé ag dúil go mór. M’anam, ach fuair mé mo mhian, a léitheoirí, agus tuilleadh nach í.

Is éard a chonaic mé, agus a chuala mé, ná ‘a wealth of talented musicians and dancers from all over the west of Ireland’, mar a deirtear ar an suíomh. Ní haon bhréag é sin, a chairde.

Ní damhsa ar an sean-nós amháin a bhí sa seó, ach damhsa à la Riverdance le Doireen Carney agus Joanna Evans, amhráin ó Chaitríona Ní Cheannabháin agus Mike Scanlon, ceol ó John O’Halloran (cairdín) Joseph Gibson (veidhlín), Tommy Doherty (cairdín), Jim Woods (bodhrán) agus Pat Ducey (giotár); gan trácht ar an tionlacan a thug John Mannion (portaireacht béil), agus Michael Cunningham (trumpa béil), athair mhuintir Uí Chuinneagáin, do Bhrian nuair a bhí sé ag damhsa ar chláir.

Ach ní ar chlár amháin a bhí Brian, a dheirfiúracha Irene agus Ashline, agus a dheartháir, Micheal ag damhsa – bhí siad ag damhsa le scuaba agus ar bhairillí, gan trácht ar an damhsa ar an sean-nós a rinne Michael Óg agus é ag seinm ar an gcairdín ag an am céanna. Bhabha!

Bhí Brian agus a dheirfiúracha ag jiveáil geábh, a léitheoirí, agus ní chreidfeá go bhféadfadh triúr a leithéid a dhéanamh le chéile gan oiread is botúin amháin uatha. Ní amháin go bhfuil muintir Uí Chuinneagáin iontach dathúil agus fuinniúil, ach tá tallann nach beag ag chuile dhuine beo acu. Nár laga a gCé iad.

Ní raibh Lorraine, an duine is óige den chlann, ná a máthair ann aréir, cé gur iondúil go mbíonn, dúradh liom tar éis an tseó, am ar bhuail mé leis na rannpháirtithe. Tá Lorraine ag teacht chuici féin tar éis obráide – go raibh tú ar ais ar do sheanléim go luath, a Lorraine!

Mo chuimhne, ba é John Mannion fear déanta an tseit, bhí Gary i mbun soilsithe, agus ba é Michael (athair) a bhí ina bhainisteoir stáitse. Bhí a jab féin ag chuile dhuine, feictear dom, agus níos mó ná jab amháin ag duine nó dhó, shilfeá. Chuir Mike Scanlon an gang in aithne dúinn, é féin agus Brian ag roinnt an jab sin, feictear dom.

An rud ba mhó a rith liom faoin seó iontach seo, ná an chomrádaíocht agus an cairdeas a bhí le brath eatarthu ar an stáitse. D’airigh mé go rabhadar féin ag baint suilt as an gcraic, rud a chuir go mór leis an ócáid. Ní haon ionadh go bhfuair siad seasamh ag bualadh bos. Bhí sé tuillte acu.

An bhfuil a fhios agaibh céard é féin, a léitheoirí, ach tá moladh agam daoibh – mura bhfuil an seó, Fuaim Chonamara, feicthe agaibh fós, ansin mholfainn daoibh dul isteach ar shuíomh s’acu anseo, faigh amach cén áit ina mbeidh siad, agus téigh ann.

Mura bhfuil siad ag teacht i do threo, bí i dteagmháil leo. B’fhiú iad a mhealladh, bíodh sibh thall nó abhus. Sin mo thuairim, agus mo mholadh.

**********

An pictiúr thuas tógtha ón ngailearaí anseo.

.

Éalú agus Éilliú

Is gearr uaim an bóthar go Gaillimh, a léitheoirí, agus as sin uaim, amárach, go Cill Airne agus An tOireachtas.

Táim gnóthach le lá nó dhó, cuairteoir as Meiriceá anseo liom, camchuairt á tabhairt againn timpeall ar Inis Eoghain. Beidh cúpla grianghraf le roinnt agam libh amach anseo. Tá radharcra na tíre seo go hálainn, agus níl Inis Eoghain easnamhach, geallaim daoibh.

Sula n-éalaím liom go Gaillimh, cheap mé gur mhaith libh na torthaí ón Corruption Perceptions Index 2010 a léamh. Mar a fheicfidh sibh, tá tírín s’againne ag uimhir 14, áit a bhfuair sí scór 8 as 10. Tá 10 ‘highly clean’ agus 0 ‘highly corrupt’. Tá 178 tír san áireamh ar an liosta. Dar le Transparency International,

‘Notable among decliners over the past year are some of the countries most affected by a financial crisis precipitated by transparency and integrity deficits. Among those improving in the past year, the general absence of OECD states underlines the fact that all nations need to bolster their good governance mechanisms. The message is clear: across the globe, transparency and accountability are critical to restoring trust and turning back the tide of corruption.’

Mo chuimhne, agus níl anseo ach rámhaille uaim, ar thug sibh faoi deara gur féidir an chiall a bhaint as Consensus Talks, agus ní bheidh fágtha ansin ach Con us Talks...
.

Feoilséantóir ag Fiach

Tuairisc daoibh, a léitheoirí, ar na bialanna inar ith mé, agus mé ar laethanta saoire le déanaí. Mura bhfuil suim agaibh ina leithéid, ní bhfaighidh sibh mórán, ahem, solamair ón alt seo. Ar ndóigh níl anseo ach mo thuairimí féin, cibé scéal é, agus ní gá daoibh aird dá laghad a thabhairt orthu, ná orm, mura mian libh, a chairde.

Is fearr liom mo dhinnéar a ithe i lár an lae, dá bhrí sin, is féidir glacadh leis gur praghsanna lae atá luaite agam thíos. Mar is eol daoibh, is dócha, is iondúil go mbíonn praghsanna éagsúla ar an mbiachlár i mbialanna um oíche. Uaireanta, bíonn dinnéar oíche níos costasaí, ach is cuma, mar nach mbaineann siad leis an tuairisc seo, cibé scéal é. Lón lár an lae, is dócha, atá faoi chaibidil sa tuairisc seo uaim.

Ó tharla muid ag taisteal ar lá saoire bainc, bhí Aghna’s Coffee Bar, i gClár Chlainne Mhuiris, dúnta, faraor, agus ní raibh deis againn ithe ann, mar is gnách linn a dhéanamh, agus muid ar ár mbealach chuig Ceantar na nOileán. Is breá liom an bia in Aghna's, agus tá na praghsanna ann réasúnta, mar a dúirt mé cheana.

Mar sin féin, stopamar i gClár Chlainne Mhuiris, agus d’itheamar in óstán an Dalton Inn, ó tharla é oscailte, agus lón spólainne ar fáil ann. Bhí muid anseo cheana, agus bhí a fhios againn go mbeadh dinnéar breá le fáil ann.

Bíonn an bia ann go deas, le milseoga móra millteacha, má tá spás fágtha i do bholg agat lena n-aghaidh, i ndiaidh an dinnéir fhlaithiúil bheith ite agat. Bhí triúr againn ag ithe; trí dhinnéar, dhá mhilseog mhóra, agus dhá chaife. Bhí an bia an-bhlasta, muid lán go fiacla, €32 an t-iomlán.

Lá eile, d’ith triúr againn in An Chlúid i dTír an Fhia, áit inar ith mé cheana, agus is áit í a thaitin go mór liom. Chinn mé an Garraíodóir a thabhairt liom an geábh seo, agus mo neacht. Bhí dinnéar de mhairteoil rósta aige, quiche agus sailéad ag mo neacht, uibheagán le sailéad agus sceallóga agamsa, caife amháin, agus canna Coke; €22.50 ar an iomlán. Thaitin an áit chomh mór sin leis an nGarraíodóir go ndeachaigh sé ar ais ann lá arna mhárach.

Maidir liomsa, chuaigh mé féin, agus cara liom, chuig An Cupán Tae Café ar an gCeathrú Rua, le triail a bhaint as an mbia ann. Baineadh geit asainn nuair a d’iarr an t-airgeadóir beagnach €30 orainn ar thrí chupán caife, ceapaire tóstáilte, píotsa agus sceallóga.

Botún a bhí ann, ar ndóigh, rud a thugamar faoi deara nuair a sheiceálamar an bille, agus muid inár suí ar ais sa charr. Cuireadh sailéad caesar san áireamh ar an mbille i ndearmad, agus bhí an dara pláta sceallóga curtha ar an mbille, freisin, cé nár itheadh ach ceann amháin.

Bhí blastanas, ar a raibh blas salainn, curtha ar an gcéad phláta de sceallóga a fuair mé, an dtuigeann sibh, agus mar sin d'iarr mé pláta eile sceallóga, gan salann. Mar is eol do mo léitheoirí rialta, ní duine mór salainn ar fhataí mise. Samhlaigh osna uaim anseo, a léitheoirí ...

Chuamar ar ais chucu leis an mbille lochtach. Ar ndóigh, bhí an t-airgeadóir an-deas linn, agus bhí aiféala uirthi faoin sailéad sa bhreis a cuireadh de thimpiste ar an mbille agus, i ndiaidh comhrá gairid faoi na sceallóga goirte, aontaíodh nár ghá dúinn íoc astu sin, ach an oiread. Mura mian leat salann ar na sceallóga ann, b'fhéidir gur fearr é sin a chur in iúl dóibh roimh ré.

Sa deireadh, €19 a d'íocamar ar ár mbéile. Bhí an caife a d'ól mé ann go hálainn, cheap mé féin. Caithfear íoc as athlíonadh caife, cé nach gcaithfear íoc as athlíonadh tae, a dúradh liom; €2 ar chupán caife Americano, €2.40 ar chupán Cappuccino.

An lá dár gcionn, is ar An Chistin ar an gCeathrú Rua, a thugamar aghaidh. Bhí triúr againn le chéile an geábh seo. Itheadh dhá dhinnéar d’uaineoil rósta, uibheagán amháin le sceallóga, cupán caife, pota tae do bheirt, agus milseog amháin. Bhí an bia blasta, neart ite againn, ar €34.

Mo chuimhne, bhí freastalaí iontach ag obair in An Chistin an lá úd. Sabrina an t-ainm a bhí uirthi (chuir mé ceist), agus bhí sí ag dul ó bhord go bord, gan strus gan stró uirthi, shilfeá, cé go raibh an áit gnóthach, i go cumasach cairdiúil ag breathnú i ndiaidh an tslua a bhí faoina cúram.

Cé nach raibh béile veigeatórach le feiceáil ar an gclár, chomh luath agus a luaigh mé le Sabrina gur feoilséantóir a bhí ionam, isteach léi chuig an gcócaire, agus tháinig sí ar ais chugam leis an scéal go bhféadfainn uibheagán veigeatórach, nó pasta le glasraí, a bheith agam.

Creid nó ná creid, tá go leor áiteanna fós ann agus níl béile feoilséantach le feiceáil ar an mbiachlár iontu. Go deimhin, tá go leor freastalaithe ann agus ní bhacann siad le hiarracht a dhéanamh mian an fheoilséantóra seo a shásamh, nuair a luaim leo gur feoilséantóir atá ionam.

Is iomaí uair, nuair a fiafraím d’fhreastalaithe, 'an bhfuil béile feoilséantach le fáil anseo?', is minic a fhágtar mé le mo bhéal ocrach oscailte, na focail 'tá fataí agus glasraí againn' cloiste agam uatha, arís is arís eile. Samhlaigh osna eile uaim anois, a léitheoirí. Is ionann a leithéid d’fhreagra don fheoilséantóir agus an freagra, 'Tá fataí agus gravy againn’ don fheoiliteoir a d'fhiafródh ‘an bhfuil béile feola le fáil anseo?’ Sea.

Ní dhearna Sabrina botún mar sin, bail óna Ché uirthi. Nóta chuig úinéir na háite, mar sin féin - ná déan dearmad ar an bhfeoilséantóir bocht. Bheadh sé go deas rogha nó dhó a d’fheilfeadh do mo leithéid a fheiceáil ar an mbiachlár (nó, ar an gclárdubh, sa chás seo) ag am lóin, mura miste leat.

Ar an Satharn, ag am lóin, chuaigh mé féin, m’iníon agus mo neacht, chuig an mbialann nua in Indreabhán, Tír na nÓg. Thaitin atmaisféar na háite seo go mór liom, agus diabhal locht agam ar an mbia ann ach oiread. Natasha chuidiúil chairdiúil a bhí ag freastal orainn (chuir mé ceist), agus bhí sí chomh cumasach le Sabrina thuasluaite.

Ó tharla go raibh cuireadh chun dinnéir oíche faighte againn ó mo dheirfiúr, ní raibh againn ach trí chúrsa tosaigh le sceallóga, canna amháin coke, canna amháin oráiste, agus cupán caife - €24 suim an iomláin. Thug mé faoi deara, ón mbiachlár, go bhfuil an dinnéar rósta anseo euro, nó mar sin, níos daoire ná mar atá an dinnéar rósta in An Chistin agus An Chlúid.

D’ith An Pluiméir agus a chairde in Tír na nÓg arú aréir, ós rud go raibh sé i gCeantar na nOileán ar saoire ag an deireadh seachtaine, agus ós rud gur chuala sé an oiread sin uaimse faoin atmaisféar álainn ann, faoi na freastalaithe cuidiúla, agus faoin mbéile deas a bhí agam ann.

Dar leis, d’ith an ceathrar acu dinnéar breá, iad lán go fiacla ag dul abhaile, €68 an lánsuim a d’íocadar, deochanna san áireamh; dhá chúrsa tosaigh, ceithre dhinnéar, milseog amháin, ceithre dheoch alcólacha, agus dhá dheoch ghlasa.

Dúirt sé liom gur tháinig úinéir na háite chucu, iad fós ina suí chun boird, é ag iarraidh a chinntiú go raibh gach rud i gceart leis an mbéile agus leo. Ansin, bhí comhrá cairdiúil ag an úinéir leis na strainséirí ( m'fhocalsa ) as Dún na nGall . Ní féidir féile mar sin a shárú, agus guím gach rath ar fhear gnó, agus ar fhoireann, Thír na nÓg, ina mbialann nua. Is maith ann sibh, a chairde!

Ar an mbealach ar ais chuig Inis Eoghain, stopamar arís i gClár Chlainne Mhuiris, ag O'Hehir’s Bakery and Café an t-am seo. Tá an cafe seo san ionad siopadóireachta, taobh le Tesco. D’itheamar dhá shailéad, cupán álainn caife, cupán tae, arán do bheirt, sceallóga, agus dhá bhorróg. Glanbhia, caife álainn, neart ite againn, €26.

Tá mé ar ais sa bhaile, leathchloch níos troime. Ah bhuel, bhíomar ar saoire, an dtuigeann sibh…
.

Gan Aird Gan Aire

Ó tharla mé as baile le seachtain anuas, níor éirigh liom freastal ar fheis cheoil Bhun Cranncha, ach tá súil agam go raibh time breá acu siúd a d’fhreastail uirthi.

Mar is eol daoibh, bhí Inis Eoghain faoi bhrón millteanach le déanaí. Níl a fhios agam ar chuidigh an fheis cheoil le hardú meanman de shaghas a thabhairt do phobail na háite ach, cibé scéal é, bhí trácht go leor timpeall an bhaile, dar le fear an tí seo.

Tharla sé go raibh an fear céanna i dtranglam tráchta i mBun Cranncha an tseachtain seo, ceann de laethanta na féile. Sa lána taobh leis, bhí carr le cúigear leaids óga ann. Ní raibh crios sábhála ar an oiread is duine amháin acu.

‘Tell me, lads…’ arsa an Garraíodóir leo, ‘...why aren’t any of you wearing a seat belt?’

Tháinig freagra ó dhuine acu, rud éigin fearacht ‘what’s it to you’, abair, agus thiomáin siad leo.

Mar a tharla sé, bhí an Garraíodóir i gcarrchlós ní ba dhéanaí sa lá, agus chonaic sé ceathrar den chúigear i gcarr eile. Bhí crios sábhála ar an tiománaí an geábh seo, cé nach raibh ar an triúr eile.

‘I took your advice.’ a scairt an tiománaí ar an nGarraíodóir.

‘Good man…’ arsa an Garraíodóir, ‘…and what about the rest of you?’ a d’fhiafraigh sé den triúr eile, é ag meabhrú dóibh gur bhásaigh seachtar ógánach le déanaí i ndrochthimpiste.

‘The way I see it…’ a d’fhreagair duine de na hógánaigh, ‘…they’re up there, and we’re down here, so who’s better off?’

Sea, a léitheoirí. GAGA.
.

Fulaingt

Tá an fón ag dul ó mhaidin, daoine muinteartha linn ag glaoch orainn, ar fhaitíos gur linne duine acu siúd a maraíodh sa timpiste uafásach sin a tharla in Inis Eoghain aréir.

Ní linn, ach tá an baile seo, agus an inis iomlán, faoi bhrón – ochtar caillte, seachtar acu siúd in aon charr amháin, leaids óga; agus fear amháin meánaosta sa charr eile, é ar a bhealach abhaile ón mbiongó, deirtear.

Go sábháiltear sinn, a léitheoirí, ach an mbeidh deireadh go brách leis an scrios seo ar ár mbóithre!

Tá aithreacha, máithreacha, deirfiúracha, deartháireacha, mamónna, deaideonna, col ceathracha, páirtithe - teaghlaigh le croíthe briste ar fud na háite ar maidin. Is leosan atá mo thrua.

Arís eile, tá fulaingt mhillteanach in Inis Eoghain. Go sábhála Cé sinn...
.

Nathanna Cainte

Ní ba luaithe inniu, ar m’fhilleadh dom ó shiúlóid dheas réidh, ar lá álainn grianmhar anseo in Inis Eoghain, chuir mé glaoch ar An Dómhnallach.

Bhí postáil Uí Reachtair léite agam, agus bhí ceist agam le cur uirthi faoi ainm dúchasach an heron, éan atá faoi chaibidil ina chín lae ag Dubhaltach inniu. Mar a tharlaíonn sé, sé An Chorr Éisc an t-ainm a bhíodh aici ar an heron, agus í ag fás aníos i gConamara, cé gur chuala sí an t-ainm Máire Fhada ní ba dheireanaí ina saol.

‘Tá an lá go hálainn anseo inniu...’ arsa mé féin léi, ‘…agus tá sé chomh te sin, gur cheannaigh mé 'fake tan' ar an mbealach abhaile, le nach mbeidh mé ag dul thart agus cosa bána orm amárach.’

Ag smaoineamh ar shorts a chur orm féin atáim, a léitheoiri, má bhíonn an aimsir chomh te céanna amárach, an dtuigeann sibh, cé gur dóigh liom nár chóir dom é sin a dhéanamh, más fíor an abairt ‘don’t cast a clout til May is out’! An bhfuil leagan dúchasach Gaeilge ann le haghaidh na habairte sin, meas tú?

Cibé scéal é, arsa An Dómhnallach liomsa, ar chloisteáil di na focail ‘cosa bána’ uaim,

‘An bhfuil a fhios agat anois, dá ndéarfadh tusa go raibh tú ‘ag dul thart i mo chosa bána’, go mbeadh tú ag dul thart ‘cosnochta’ nó ‘barefoot’?

Bhuel, nach suimiúil an scéal a tharraingíonn scéal ar lá álainn gréine!
.

Irish Yes, or No?

Seo na sneachtagraif a ghlac mé inné, agus mé féin agus An Garraíodóir ar spin beag, timpeall ar Bhun Cranncha.

‘You may as well get some pictures before The Irish Yes starts.’ a dúirt sé.

‘The Irish Yes?’ a d’fhiafraigh mé féin.

‘The Thaw!’ arsa mo dhuine…
.

Ó Oileán go hInis

Sin thuas an radharc a d’fhág mé i mo dhiaidh inné, agus mé ag imeacht ó Cheantar na nOileán, agus seo thíos an radharc a bhí romham agus mé ag teacht isteach go hInis Eoghain tráthnóna inniu.




Tá sé go deas bheith ar ais i gCeann Scríbe, cé go raibh sé deacair slán a fhágáil ag mo mhuintir arís. Maidin inné, d’fhágamar deichniúir acu in Aerfort na Sionainne, iad in ainm a bheith i mBostún an tráthnóna sin. Níl siad ann fós.

Bhí mé ag éisteacht le clár Joe Duffy ar an mbealach ar ais sa charr inniu, agus bhí sé rud beag cantalach, cheap mé féin. An drochaimsir a bhí ag spochadh as, nó neamhinniúlacht na n-údarás agus iad ag dul i ngleic leis an drochaimsir, is cirte a rá. Tuigim a chás.

Chaith mé go leor ama ag tiomáint ar na bóithre le seachtain anuas, mé ag dul ó Dhún na nGall go Baile Átha Cliath, ó Bhaile Átha Cliath go Ceantar na nOileán, ó Cheantar na nOileán go hAerfort na Sionainne cúpla geábh, agus ó chathair na Gaillimhe go Dún na nGall inniu. Níor chuir an sioc isteach ná amach orm in aon áit, ach amháin i mBaile Átha Cliath, áit a raibh drochbhail ar na bóithre, gan gaineamh ná salann caite orthu, mar ba chóir, shílfeá.

Maidir leis na cosáin, ní bhfuair siad aird ó na húdaráis in aon cheantar, feictear dom, gan trácht ar aon bhóthar nár phríomhbhóthar é. Fágadh go leor daoine sáinnithe ina dtithe, gan trácht orthu siúd a fágadh gan uisce, agus gan teas.

Glaodh ar An bPluiméir go minic Lá Nollag, daoine bochta i bpráinn agus an sioc ag pléascadh píopaí orthu, fiú na laethanta luatha sin, ach ní raibh aon chruinniú éigeandála ag na húdaráis éagsúla i mBaile Átha Cliath go dtí inniu!

Bliain nua faoi shéan agus faoi mhaise, a léitheoirí?
.

Eisceacht nó Ionannas?

Blianta ó shin, ocht mbliana déag siar le bheith cruinn, thosaigh na Spáinnigh ag teacht go hInis Eoghain. Ní hea, ní ceacht staire é seo ar chor ar bith, a léitheoirí, ach sórt scéilín beag le, b'fhéidir, moladh beag uaimse ag an deireadh. Sea.

Ar aon nós, ar ais chuig na scoláirí Spáinneacha sin linn. Cuireadh fearadh na fáilte rompu, na scoláirí iasachta sin ag cur fúthu, chuile Shamhradh, i dteaghlaigh éagsúla ar fud na háite, duine in aghaidh an teaghlaigh. Bhí siad ag foghlaim Béarla, an dtuigeann sibh, agus bhí na mná tí ag fáil cúpla pingin sa bhreis, rud a chuir go mór le sparán spárálach theaghlach na n-ochtóidí.

Daoibhse nach bhfuil cuimhne ná taithí agaibh ar theaghlach na n-ochtóidí, an teaghlach le páistí ann, go háirithe, agus b'fhéidir ioncam amháin ag teacht isteach dá mbeadh an t-ádh leo, bhí cúlú ann, agus ciorruithe freisin, an t-am sin crua go leor ar thuismitheoirí a bhí ag streachailt leis na pinginí.

Bhí an t-ádh liomsa agus le mo theaghlach mar, ar a laghad, bhí teacht isteach rialta an státseirbhísigh againn. Mar sin féin, ní raibh rachmas sa rialtacht sin, agus ghlacamar le chuile deis a tháinig inár dtreo le hairgead sa bhreis a shaothrú. Dá bhrí sin, ghlacamar le duine de na scoláirí.

Ní raibh a fhios againn an t-am sin go dtiocfadh an cailín álainn sin, an chéad scolaire Spáinneach a fuaireamar, ar ais chugainn ceithre bliana eile i ndiaidh a chéile, agus beirt deirfiúracha ní b'óige ag teacht ina dhiaidh sin, bliain i ndiaidh bliana, go dtí go raibh siadsan, agus ár gclann féin, tógtha. Is iomaí pingin caite acu, agus ag a muintir, sa tír seo, pinginí a chur go mór le geilleagar na tíre, cheapfainn.

An tseachtain seo caite, chaith mé an deireadh seachtaine i gcomhluadar na clainne sin sa Spáinn, turas a gheall mé a dhéanfainn lá éigin, mar go raibh an turas ar mhalairt treorach déanta chugainn go rialta ag athair agus máthair na ndeirfiúracha sin le blianta beaga anuas, an cairdeas eadrainn ag láidriú thar na blianta.

Fáth mo scéil? Ceann de na smaointe sin a rith liom ar maidin agus mé amuigh ag siúl, cuimhní mo shaoire leis an gclann thall fós úr i mo chloigeann, ach focail faoi NAMA agus ciorruithe ag teacht ó chluaisíní an raidió lena raibh mé ag éisteacht, ná go bhfuil na Spáinnigh ag teacht chuig tithe éagsúla ar fud na tíre seo ar feadh na mblianta le Béarla a fhoghlaim. Chomh fada agus is eol dom, diabhal caint a bhí riamh ann an t-am sin, ná anois fiú, ar stádas cánach an lucht lóistín i.e. mná tí na Galltachta, lenar fhan na scoláirí sin.

Má tá an rialtas ag dul ag díriú a aire ar stádas cánach mhná tí na Gaeltachta, dream atá ag cothú teanga agus cairdis mar aon lena macasamhla sa Ghalltacht, iad uile ag cur le teacht isteach a dteaghlach agus ag saothrú airgid dá gclann agus do gheilleagar na tíre, ba chóir go mbeadh an aire sin dírithe le hionannas, chan le heisceacht - ar lucht an bhaile, ar an lucht siúil, lucht na feirimeoireachta, lucht na turasóireachta, lucht na scannánaíochta, lucht na gcapall, lucht na scríbhneoireachta, lucht an cheoil, lucht na bpolaitaíochta; ar ioncam ar bith atá á shaothrú sa bhreis, go háirithe an t-airgead sin atá á shaothrú ó chostais atá i bhfad thar fóir na fírinne.
.

Cara de dhíth!

Mar is eol daoibh, táim ag foghlaim liom. Chuile lá, agus mé ag plé leis an idirlíon ar bhealach amháin nó ar bhealach eile, táim ag dul i dtaithí ar shuíomhanna úra an idirlín, rudaí nach raibh trácht ar chor ar bith orthu agus mise ag tógáil mo pháistí, cosúil le Twitter, Bebo, Facebook agus a leithéidí.

Nuair a thosaigh mé ar an mblagáil seo, bhí orm eolas a fháil ó Leabhar na nAmadán agus na nÓinseach le tuiscint a fháil ar an gcraic seo. D’éirigh liom tús a chur le mo bhlag, mar is léir ón bhfianaise os do chomhair, a léitheoir, agus bainim sult as, caithfidh mé a rá. Gurab amhlaidh duit!

Maidir le Bebo agus Twitter, chuaigh mé ag plé leo sin freisin, ar mhaithe le taithí a fháil orthu. Ní féidir liom gan a bheith ag útamáil, an dtuigeann sibh. Cibé scéal é, ní raibh a dhath iontu a choinnigh mo chuid spéise seachránaí ag dul, agus ní bhacaim leo, cé go bhfuil mé cláraithe, creid é nó ná creid. Fuair mé amach, i ndiaidh gach ní, nach gá bheith eolach ar rocket science le do bhealach a dhéanamh timpeall ar na suíomhanna sin. An méid sin foghlamtha agam, d’fhág mé slán acu arís.

Cé go bhfuil go leor daoine ar m’aithne ag plé le Facebook, níor bhac mé leis riamh, go dtí inniu. Sí An Bhean Neamhspleách atá ciontach. Chuir sí an nasc seo chugam, nasc a bhaineann leis na Oilimpeacha Speisialta in Éirinn, agus d’iarr sí orm clárú leo mar ‘cara’ ar an suíomh atá acu ar Facebook anois. "Fadhb ar bith" arsa Áine léi féin. Isteach liom ar Facebook agus táim cláraithe anois, agus Special Olympics Ireland mar chara agam ann.

Isteach leat anseo anois, a léitheoir, agus cláraigh mar chara leis na Oilimpeacha Speisialta, mura miste leat. Ba mhaith leo cairde a fháil, agus ba dheas an rud dá bhfaigheadh.

Tá físeán ann, próifíl an lúthchleasaí, Oliver Doherty, as Inis Eoghain, agus táim chun iarracht a dhéanamh é a íoslódáil anseo daoibh. Má éiríonn le mo chuid útamála, beidh sibh in ann é a fheiceáil ag bun an ailt seo. Mura n-éiríonn, tá sé le fáil ar an suíomh. B’fhiú duit éisteacht leis, má bhíonn deis agat. Scéal álainn.

Tá obair iontach ar bun ag na daoine uile atá ag obair leis na Oilimpeacha Speisialta. Nár dheas do thacaíocht a thaispeáint dóibh inniu, agus an nuacht uatha a scaipeadh, trí chlárú leo mar chara. Maith thú, a chara!
.

Daidí na Nollag agus Donegal’s Lapland

Nuair a bhíonn cuairteoirí anseo liom, agus fonn turasóireachta orthu, bíonn mise mar thiománaí acu, le deis a thabhairt dóibh na radhairc a fheiceáil gan anró siúil, stró ná strus a chur orthu féin. Tá na gardaí thart anseo rud beag ait, an dtuigeann sibh, agus cibé faoi na radhairc, is fearr leo é nuair a choinníonn tiománaí a shúile ar an mbóthar. Sea.

Bím i gcónaí réidh le turasóireacht a dhéanamh áit ar bith sa tír seo, go háirithe más áit í nach bhfaca mé cheana. Tá radhairc Inis Eoghain feicthe go mion minic agam le mo chuairteoirí, áiteanna cosúil le Dún Fhraoigh agus Doagh Famine Village i gcónaí ar mo chúrsa taistil leo.

Tógann Daidí na Nollag an Doagh Famine Village ar cíos chuile bhliain, díreach roimh an Nollaig, agus de réir na dtuairiscí uile atá cloiste agam faoi, níl a mhacasamhail le fáil in aon áit eile. Santa’s Island, chan Daidí na Nollag. Bíonn Daidí na Nollag chuile áit, ar fhaitíos aon mhíthuiscint, a léitheoirí.

Tá tóir chomh mór sin ar na ticéid gach uile bhliain, ó chuile chearn den tír, go mba chóir duit, más mian leat ticéid a fháil, d’ainm a chur ar an liosta anois. Tosaíonn an díolachán luath go maith agus, go bhfios dom, d’fhéadfadh cinn na bliana seo a bheith díolta cheana.

Cibé scéal é, tá d’fhainic faighte agat uaim anois. Má bhíonn an t-ádh leat, b’fhéidir nár thosaigh fear na féasóige báine ag léamh a liosta fós…
.