Comhbhlagálaithe

Táim scriosta! Bhí mé ag an Oireachtas ó mhaidin, agus nílim ach sa bhaile anois.

Buaicphointe an lae dom? Bualadh le Proinsias agus Tadhg – faoi dheireadh! Tá siad cosúil lena gcosúlacht, a léitheoirí, agus d'aithin mé iad ar an bpointe, cé gur dóigh liom nár aithin siadsan mise, go dtí gur chuir mé mé féin in aithne dóibh.

Lá eile romham amárach, lán le Gaeilge, gleo, gliondar agus gáire. Diabhal locht agam ar an saol anocht, a léitheoirí, mar casadh go leor daoine orm inniu nach bhfaca mé le fada, agus cuireadh daoine nua ar m’aithne.

Agus, den chéad uair riamh, tháinig duine i mo threo agus dúirt ‘Nach tú Áine … léim do bhlag.’ Anois, nach deas sin? Agus, dar leis, baineann sé sult as. Go raibh maith agat, a Phádraic!

Tá sé in am dom sos a ghlacadh anois, agus mé féin a chur in aithne do mo leaba arís. Beidh mé ar ais, go luath.
.

Poll sa Teach

D’imigh mé liom ón teach tráthnóna, luath go leor le go mbeinn i Leitir Ceanainn in am don Chomórtas Lúibíní a fheiceáil ag an Oireachtas ann. Bhí na Lúibíní ar siúl in Óstán an Mount Errigal ag a 5 i.n., agus bhí mé ann in am, mar is iondúil liom. Duine iontach poncúil atá ionam, an dtuigeann sibh.

Ach, casadh an oiread sin daoine orm ó shiúil mé isteach doras an óstáin, agus idir na beannaithe agus na barróga, níor éirigh liom ach leath de na lúibíní a chloisteáil. Is cuma. Bhí an méid a chonaic mé iontach ar fad, idir lúibíní agus daoine.

Bhí orm imeacht liom díreach tar éis na lúibíní, mar go bhfuilim ag freastal ar cheardlann scríbhneoireachta ar an Déardaoin i Leitir Ceanainn, mar is eol do mo léitheoirí rialta, agus bhí mé ag an gceardlann sin ar feadh dhá uair an chloig.

Bhí mé sa bhaile luath go leor, agus ba léir go raibh an Garraíodóir uaigneach i m’uireasa, mar fuair mé barróg mhór uaidh agus mé ag siúl isteach an doras.

‘Did you have a good day?’ a d’fhiafraigh sé.

‘I did,' arsa mise, 'and I went straight to the writer’s workshop after the Oireachtas.’

‘Where’s the Orifice?’ a d’fhiafraigh sé.

Caithfidh mé Gaeilge a mhúineadh don fhear sin…
.

Ag Teacht agus ag Imeacht

Ná fiafraigh díom céard a choinnigh ón mblag mé ón Aoine, ach níor éirigh liom deis a fháil bualadh isteach chugaibh arís go dtí inniu, cé gur éirigh liom na blaganna eile a léamh, ó am go chéile.

Deas an rud Míshásta a fheiceáil ag scríobh arís. D’airigh mé uaim a mhíshástacht, ach is léir, ar chuma ar bith, nár chaill sé í.

Tá clár an Oireachtais íoslódáilte agam. Beidh mé, má fhágtar mo shláinte agam, ag freastal ar sheoladh leabhair Phroinsias ar an Aoine, agus mé ag súil go mór le casadh le mo chomhbhlagálaí don chéad uair, agus le haon chomhbhlagálaí eile a bheas ann. Cuirigí sibh féin in aithne dom, má aithníonn sibh ann mé.

Ó tharla é molta go hard na spéire ag Aonghus, beidh mé ag breathnú ar Chompántas Drámaíochta Salamandar, le Darach Mac Con Iomaire mar stiúrthóir acu, ag cur an dráma nua le Darach Ó Scolaí, An tSeanbhróg, i láthair san Ionad Cultúir Réigiúnach i Leitir Ceanainn, ar an Aoine freisin.

Beidh mé ag friotáil thart ar Leitir Ceanainn amárach, Déardaoin, chomh maith céanna, mar go bhfuil cúpla rud eile ar chlár an Oireachtais atá mo mhealladh.

Ag caint ar mhealladh, seans go mbeidh mé ann ar an Satharn freisin, mar chuala mé go mbeidh Seáinín Smaoiseach ann an lá sin, agus níor mhaith liom gan bualadh leis. Tá sé iontach dathúil, an dtuigeann sibh, agus is dóigh liom go mbeidh orm na mná eile a bhrú as mo bhealach chuige.

Ah bhuel, tá smideadh ann a dhéanann bean óg den tseanbhean, deirtear…
.

Toradh na Siúlóide

Scríobh mé tamall ó shin go raibh mo mhuintir thall ag bailiú airgid ar mhaithe leis an Marie A. Curry Fund, don Quincy Medical Centre.

Tá an tsiúlóid déanta acu, an t-airgead bailithe acu, agus an t-iomlán ar eolas agam anois - $8,130!

Bhailigh na siúlóidithe uile $160,000 don chiste i mbliana. Maith iad!

Go raibh céad míle maith ag duine ar bith a chuidigh leo an méid sin a bhailiú, agus go ndéana an t-airgead céad míle maith do na daoine le hailse nach bhfuil ar a gcumas íoc as na seirbhísí atá ar fáil, gan chuidiú ó leithéidí na Positive Thinkers.

Ar scáth a chéile…
.

Seáinín Smaoiseach

Tá an diabhal sin ag spochadh as an dream i TG4 arís!

Tá na 'focail mhóra' sin ann, a léitheoirí, agus bígí ag súil leo, má éisteann sibh leis.

.

Meon, Mioscais, Mearbhall?

Caithfidh mé a rá go n-aontaím go hiomlán leis an méid atá á rá ag Tadhg san alt seo.

Ní gá domsa a dhath a chur leis an méid atá ráite ann, faoi Jan Moir ná aon duine eile dá leithéid, mar is go rómhaith a thuigim gur cuma leo sa sioc faoin té atá imithe ar shlí na fírinne, agus gur lú arís a mbá do mhuintir an té atá caillte.

Chan chuile iriseoir, caithfidh mé a rá, ach a leithéidí Jan Moir a dhéanann é. Ní bhaineann siad liom, ní bhaineann siad leis an dea-iriseoir, ná ní bhaineann siad leis an gCé ar m’aithne, ceapaim féin. Sin mo thuairim.

Cibé scéal é, is fiú bheith ag léamh, agus ag éisteacht, le chuile dhuine, agus le tuairimí chuile dhuine; le go mbeimid eolach ar an meon atá acusan, i gcomparáid lenár meon féin, mar a déarfá.

Bhí clár ar TV3 cúpla seachtain ó shin, All Star Family Fortunes. Le go dtuigfidh sibh an clár, seo mar atá sé ar Wikipedia:

‘Two family teams, each with five members, would be asked to guess the results of surveys, in which 100 people would be asked open ended questions …Although rarely acknowledged in the show, the 100 people surveyed would invariably be audience members who had volunteered prior to the show.’

Ní bhím ag breathnú ar an gclár go minic, ná go háirithe, ach, mar a tharla sé, bhí mé féin agus an Garraíodóir inár suí os comhair na teilifíse an lá úd, nuair a thosaigh an clár. Chuala muid an cheist seo ó Vernon Kay, an láithreoir:

‘We asked one hundred people what is the first thing they look for when they arrive at a party, and our survey said…?’.

Bígí as samhlú libh anois, a léitheoirí. Cén freagra a thabharfá féin ar an gceist? Bhí ceithre cinn le haimsiú.

Ó tharla mé féin agus an Garraíodóir ansin, agus gan a dhath níos fearr le déanamh againn, shílfeá, scread mise amach ‘My friends!’, agus scread seisean amach ‘Drink!’. Sea.

Is cosúil go raibh neart daoine ar aon intinn linn mar bhí, mo léan, ‘Drink’, sa chéad áit, agus ‘Friend’ sa dara háit.. Bhí ‘Food’ sa tríú háit, mo chuimhne. Bíonn na freagraí le feiceáil ar scáileán mór taobh thiar den láithreoir, an dtuigeann sibh, de réir mar a fhaigheann na foirne an freagra ceart. Ní raibh siad in ann mise agus an Garraíodóir a chloisteáil, ar fhaitíos aon mhíthuiscint, a léitheoirí.

Cibé scéal é, bhí na foirne fós ar thóir an cheathrú freagra, agus thomhais duine acu gur dóigh léi go mbeadh duine ag cóisir ar thóir, más buan mo chuimhne, ‘a bit of all right’ . Ar ndóigh, thuig mise go maith gur ‘ar thóir rómáns’ a bhí i gceist leis an ‘bit of all right’ sin, agus táim ag roinnt an eolais sin libh, a léitheoirí, ar fhaitíos aon dul amú oraibh. Níor mhaith liom go mbeadh sibh ag dul ar strae orm, agus ag cur leagan ar bith eile ar 'a bit of all right'. Cé go bhfuil an ceart sin agaibh, más mian libh sin a dhéanamh.

Chuaigh an freagra suas ar an scáileán. Suimiúil, arsa mise liom féin agus le mo mheon. Is léir gur daoine ar leith, le meon ar leith, a bhí ag plé leis an suirbhé sin, nó ag plé le freagraí an tsuirbhé, fiú.

Cén leagan de ‘bit of all right’ a cuireadh ar an scáileán, a léitheoirí? Féach thíos, ord na bhfreagraí, agus bainigí as an bhfreagra ag uimhir 4 cibé rud is meon libh.

1. Drink
2. Friend
3. Food
4. Opposite Sex
.

Caoineadh na Neamhchiontach

Táim ar ais ar mo mhéara ó inné, a chairde, le caoinchead ón dochtúir.

Tá mo dhá láimh ag clóspraoi lena chéile arís, iad ag leipreach timpeall an mhéarchláir anseo, mar a bheadh uain ann lá earraigh.

D’éirigh liom, agus mé faoi mhéarghéibheann, bheith ag éisteacht leis an raidió níos minice. Bhí an t-ádh liom gur chuala mé Countrywide Dé Sathairn seo caite, clár ar a raibh ‘Donegal Harmonica virtuouso Tom Byrne’ ag labhairt faoina dhlúthdhiosca nua ‘Tom Byrne’.

An bhfuil a fhios agaibh, a léitheoirí, mura ndéanfaidh sibh a dhath eile inniu, mholfainn daoibh dul isteach ar shuíomh an fhir, Tom Byrne, anseo, agus íoslódáil, nó ceannaigh, an dlúthdhiosca nua seo, mura bhfuil in ann daoibh ach traic uimhir 7, 'Caoineadh na Neamhchiontach', a chloisteáil.

Tháinig an dlúthdhiosca sa phost inné, é ordaithe agam tar éis an méid a chas Tom ar an armónach, ar Countrywide an lá úd, bheith cloiste agam. Tá sé aoibhinn, agus tá Frankie Gavin, Carl Hession, Paul O’Driscoll agus Laurence Doherty ina chuideachta ar an dlúthdhiosca, freisin.

Tá poirt, ríleanna, válsaí, agus cornphíopaí le cloisteáil, agus tá leagan de 'Macushla', le Tom ar an armónach, nach féidir a shárú, i mo thuairim.

Ach, domsa, tá traic uimhir 7, 'Caoineadh na Neamhchiontach', ar fheabhas ar fad. Dar le Tom féin, is ‘a tune I composed a number of years ago in response to the deluge of suffering endured by innocent people in Ireland and around the world’ atá ann. Nár laga Cé do lámh ná d’anáil, a Tom.

Feictear dom go bhfuil www.focal.ie ar ais ar a sheanléim, freisin, buíochas le cibé cé atá i gceannas air mar shuíomh. D’airigh mé uaim an seanleagan.
.

Gonta!

Ghearr mé mo lámh ar maidin. De thimpiste, ar fhaitíos aon mhíthuiscint, a léitheoirí.

Bhí an scian crosta go maith nuair a tharla sé, í ag troid leis an gcóilis a bhí á gearradh agam don dinnéar, ach thit sí amach liomsa ansin. An scian, chan an chóilis. Tá an chóilis mór liom fós.

Cibé scéal é, chuir an dochtúir lách slacht sealadach ar mo lámh bhocht, ach níl cead agam í a úsáid, mar go bhfuil damáiste déanta de na néaróga, agus caithfear sos a thabhairt di.

Tá sí ag screadach le pian anseo le mo thaobh, agus tá sí faoi bhrón, freisin, mar nach bhfuil cead aici clóscríobh leis an lámh eile.

Ar fhaitíos go gcothóinn aon éad eatarthu mar lámha, agus ó tharla go bhfuil sé deacair agam clóscríobh go haonlámhach, mar atá á dhéanamh agam anois díreach, ní bheidh mé libh go dtí go bhfaighidh mé cead arís ón dochtúir, nó ón lámh ghonta.

Ná bígí uaigneach i m’uireasa.
.

Grianmhar agus Sonny

Níl a fhios agam cá bhfuil tú inniu, a léitheoir, ná cén sórt aimsir atá i do chuideachta, ach tá an lá go hálainn grianmhar anseo in Inis Eoghain.

Táim ag glanadh tí ó mhaidin. Tá an dusta sin, air a rinne mé neamhaird le mí anuas, do mo bheannú leis an ngrian, é rud beag níos feiceálaí nuair a bhíonn gathanna na gréine beannaithe sin ag sileadh anuas air.

Nuair a bhím ag siúl, nó ag glanadh tí mar a bhí mé ar maidin, bíonn cluaisíní an raidió i mo chluasa; an áit is fearr, go deimhin, a léitheoirí, le cluaisíní a chur, i mo thuairim. Ach, sin mise. Fágfaidh mé fúibh féin é cén áit is fearr libh féin iad a chur.

Ar aon nós, bhí Joe Duffy ag labhairt le Sonny Knowles ar RTÉ Raidió 1, Liveline, um thráthnóna. Is fear é Sonny atá aitheanta mar amhránaí, le blianta fada, sa tír seo. Bhí leathbhádóirí an cheoil, agus cairde le Sonny, ar an gclár freisin, iad ag tréaslú leis, ó tharla go bhfuil sé tar éis dírbheathaisnéis a scríobh, agus a sheoladh. Rud éigin mar sin, ar aon nós.

Tá beirt iníon le Sonny, agus mac amháin leis, ina gcónaí san Astráil. Ní raibh siad in ann theacht go hÉirinn don chlár, ach bhí siad ar an bhfón ón tír sin. Agus é ag labhairt le lucht na hAstráile, d’fhiafraigh Joe de mhac Knowles, ‘And when he (Sonny) joins you for a beer in a pub over there, is he recognised?’

Freagra ó mhac Shonny, ‘Well, I recognise him, anyway.’

Thit mise, agus gach duine ar an gclár, timpeall na háite ag gáire. Greann agus grian in aon lá amháin, a léitheoirí. Nach mé atá beannaithe! Go mba é daoibh.
.

Rotha Mór an Bhaoil

Tá John O’Donoghue sna páipéir arís. Meas tú cén fáth?

Dar leis féin ‘I am not guilty of any corruption. I never took money or abused my office for my own enrichment.’ Ní cuimhin liom gur cuireadh a leithéid ina leith, caithfidh mé a rá, ach tuigim go maith cén tuiscint atá ag go leor den ghnáthmhuinitir ar na focail ‘corruption’ agus ‘enrichment’ sa chás seo, ach ní dóigh liom go dtuigeann John é féin é sin.

Chomh luath agus a dúirt sé ‘the failure to give me a chance to defend myself’, bhí mo thrua, cibé di a bhí fágtha agam dó agus é faoi shíorbhrú na meán agus na polaitíochta, bhí an trua sin imithe ar shlí na fírinne, ar chloisteáil na focail sin uaidh. Bhí neart seansanna aige. Níor labhair sé. É féin a tharraing an brú air féin, feictear dom.

Cén fáth nár thug sé faoi deara, nár thuig sé, go raibh botúin déanta aige, agus ag neart eile nach é, i gcultúr a lig i ndearmad go raibh airgead na gnáthmhuintire faoina gcúram? Ligeadh i ndearmad, feictear dom, go raibh an t-airgead sin ann, ciste an rialtais, le leas a bhaint as ar mhaithe le muintir na tíre, ní ar mhaithe le póca aon státseirbhíseach; ná ar mhaithe le ciste aon chomhlacht a fuair íocaíocht thar fóir as seirbhísí a chuir siad ar fáil, seirbhísí a d’fhéadfaí a fháil níos saoire áit éigin eile, cheapfá.

Más rud go bhfuil státseirbhísigh ann a cheadaigh agus a d’aontaigh an caiteachas millteanach seo, státseirbhísigh nach ndeachaigh ar thóir an ‘best deal’ ó na comhlachtaí éagsúla ar mhaithe le ciste an rialtais, cén fáth nach bhfuil na daoine seo ag éirí as a bpoist freisin?

Cén duine a shocraigh ar na comhlachtaí sin a fhostú? Cé a shocraigh na liúntais uile do na polaiteoirí? Cé, go díreach, atá i gceannas ar na cinntí sin? An bhfuil baol ar bith go dtabharfaidh siadsan, ná aon pholaiteoir a bhain leas, thar fóir, as aon liúntas a fuair siad, an t-airgead sin ar ais do chiste an rialtais?

Faraor, is dóigh liom gur beag an baol.
.

Black Babe

Ar mo bhealach go Leitir Ceanainn Déardaoin, áit a mbím ag freastal ar cheardlann scríbhneoireachta le cúigear ban eile, chinn mé cúpla rud a cheannach i bPenneys, áit ina bhfuil éadaí saor go maith, dar leis an scríbhneoir cruinneasach seo. Aimsir an ghearradh siar atá ann, an dtuigeann sibh.

D’fhág mé an Black Babe, ainm atá tuillte go maith ag mo charr, in áit shábháilte sa charr chlós ann. Isteach liom go Penneys, agus amach liom deich nóiméad ina dhiaidh sin, le cúpla gúna i mo mhála, iad ceannaithe ar ‘ardaigh orm’ agam, chan ardaithe liom agam, ar fhaitíos aon mhíthuiscint, a léitheoirí.

Bhí an Black Babe romham, í gléasta go hálainn í féin, mar go raibh sí glanta agus snasta agam ní ba luaithe sa lá. Is mór liom mo charr, mar is eol do dhuine ar bith ar m’aithne. Bím ábhairín ábharaíoch ó am go chéile, ach maith dom mo pheaca. Nílim gan locht.

Bheannaigh sí dom chomh luath agus a chuir mé an eochair san áit ba chóir eochair a chur; ‘Cuir ort do chrios!’ mar ordú aici orm, arís is arís eile. Ní stopann sí den fhógairt go dtí go mbíonn mo chrios sábhála orm, an dtuigeann sibh. Carr géilliúil don dlí í, mo Bhlack Babe. Tugann sí aire dom.

Ach, bhí mé dána, agus níor thug mé aire di, mar ba chóir. Bhog mé í amach go réidh, súile tiontaithe ar dheis agam, ó tharla an trácht ag teacht ón treo sin, neamhaird iomlán déanta agam den diabhal de mhullard a bhí i bhfolach ar clé; é cromtha ansin ag fanacht lena dheis cic a thabhairt do charr ar bith a thiocfadh garr dó. An Black Babe bhocht! Thug an mullard cic millteanach di.

Bhí díomá orm, agus ní raibh mé in ann breathnú ar an damáiste, ach thiomáin mé liom go dtí láthair na ceardlainne, fios maith agam go mbeadh orm aghaidh a thabhairt ar an radharc a bhí ag fanacht liom ar thaobh an chairr, chomh luath agus a shroichfinn an láthair sin.

Bhí mé i mo sheasamh ansin, croí briste agus ag cuimilt an Bhlack Babe, a taobh clé scríobtha, ballbhrúite, batráilte, nuair a tháinig beirt de bhaill na ceardlainne a fhad liom, agus sheas siad le mo thaobh.

‘Oh Áine!’ arsa duine acu, ‘that’s a lot of damage.’ amhail is dá mbeadh an t-eolas sin de dhíth orm.

Ar fheiceáil go raibh mé buartha, bhreathnaigh an bhean eile orm, agus le solas an tsóláis, mar dhea, ag bánú ina súile, dúirt sí ‘Look at it this way,’ arsa an bhean,’ it’s metal, not flesh!’.

Beagnach thit mé as mo sheasamh, beatha na n-éag bainte asam, faitíos orm gur chuala an Black Babe na focail sin uaithi.

Ciníochas déanta, gan dabht!
.

Dráma

Tháinig an fógra seo chugam i ríomhphost anois díreach, a chairde. Scaipigí an scéal, le bhur dtoil!

.

Duais agus Dearcadh

B’fhéidir go bhfuilim rud beag soineanta, agus go bhfuilim dall ar na rudaí a fheiceann daoine eile, ach táim beagán trína chéile ag an dearcadh atá á chloisteáil agus á léamh agam faoin duais Nobel a bhain an tUachtarán Obama le déanaí.

Anois, tuigim go rómhaith go mbíonn dearcadh éagsúil ag daoine éagsúla nach roinneann, b’fhéidir, na tuairimí polaitiúla céanna leis an Uachtarán, ach ní duais pholaitiúil atá ann, an ea? Shíl mé féin, go dtí an tseachtain seo, nach raibh baint ná páirt ag an duais leis an bpolaitíocht, ach tá amhras orm anois nach raibh orm roimhe seo.

Bhí mé ag éisteacht leis an Marion Finucane Show ar maidin agus chuir an méid a dúradh ar an gclár le méid m’eolais, cé nár chuir sé le mo thuiscint. Chuala mé duine amháin a rá, go ciniciúil shíl mé, go bhfuair Obama an duais ‘in the faint hope’ go n-éireoidh leis an Uachtarán toradh éigin a fháil i dtaobh na síochána.

Dúirt duine eile go raibh sé rud beag cosúil le ‘cashing the cheque before getting the goods’, sórt ‘reaction to the Bush administration’, mar a bheadh, a dúirt sé, ‘you’d better deliver’ á rá ag an gcoiste a bhronn an duais. Dúirt duine eile gur ‘clever move’ a bhí ann, a thug ‘huge hope’, agus dúirt bean eile gur bronnadh ‘aspirational’ a bhí ann.

Bhí an tUachtarán é féin ‘surprised and humbled’ nuair a chuala sé an scéal, más fíor, agus maíonn Mairead Corrigan Maguire, dar leis an alt céanna, go raibh bronnadh na duaise ar an Uachtarán ‘very sad’.

Anois, b’fhéidir go bhfuilim soineanta, ach feictear domsa go bhfuil iarracht á dhéanamh ag an Uachtarán Obama síocháin a chothú agus ceapaim, bíodh mé ceart nó mícheart, gur bronnadh an duais air ar an mbonn sin. An n-éireoidh leis? Cá bhfios dúinn. An fiú a iarracht?

Dar le Mairead Corrigan Maguire, “President Obama has yet to prove that he will move seriously on the Middle East, that he will end the war in Afghanistan and many other issues,” - an féidir teorainn ama a chur le próiseas na síochána?

Ní fheicim é mar rud atá ‘pro-Obama’ ná ‘anti-Bush’, ach mar dhuais a bronnadh ar mhaithe le hiarracht atá beo agus leanúnach, feictear dom. Dar leis féin ‘this award must be shared with everyone who strives for justice and dignity’.

An bhfuil sé foirfe mar dhuine? Cé againn atá foirfe? Tá go leor le déanamh ag an Uachtarán Obama sa phróiseas, cinnte, ach cé eile, i láthair na huaire, atá á dhéanamh leis an díograis chéanna, leis an dóchas céanna?

Is fada cam an bóthar atá roimhe, agus déanfaidh sé botúin, mar aon linn uile inár saol. Nár laga Cé a thuras, ná turas aon duine eile atá sásta iarracht a dhéanamh ar mhaithe le maitheas.

Síocháin libh, a chairde.
.

Focail na bpáistí

Sular thosaigh an cluiche sin thíosluaite, nach luafar níos mó, chaith mé an lá ag obair ar dhráma greannmhar, as Gaeilge, do pháistí meánscoile. Níl a fhios agam an mbeidh sé greannmhar nó nach mbeidh, ach bhí mé féin ag gáire liom agus mé á scríobh.

Teastaíonn gáire agus greann uainn uile, agus is maith liom é nuair a fhaighim ríomhphost a chuireann fonn gáire orm, go háirithe cinn a bhaineann le focail pháistí. Níl dabht ach go bhfuil rud éigin álainn faoi shoineantacht na bhfocal a labhraíonn agus a scríobhann siad.

Tháinig an ceann seo thíos chugam anocht. Is cuma cén ‘Cé’ atá ar d’aithne, is dóigh liom go mbainfidh tú sult as focail shoineanta na bpáistí. Bhain mise.

Ah bhuel...

Cén Gaeilge atá ar 'play-off'. . .
.

Búhúhúúúú

Cúl eile fáighte ag an Iodáil ... bú hú húúúúúúúúú
.

Wooohooo hooooo

Ceithre nóiméad fanta - cúl eile ag foireann na hÉireann ... woohoohoooooooooooo
.

Leath-am

Leath am ... cúl an taobh ... croí ag preabadh...
.

Búúúúúhúúúúú

Cúl fáighte ag an Iodáil, gan ach cúig nóiméad caite...búúúúúhúúúú
.

Wooohooooo

Éire cúl chun tosaigh, gan ach cúpla nóiméad den chluiche caite...woooohooooo
.

Olé! Olé! Olé!

Tá súil agam go n-éireoidh le ceannasaíocht an Chomhaontais Ghlais a gcomhchlár rialtais, mar atá sé tuairiscithe sa An Druma Mór inniu, a thabhairt chun críche.

Is é mo thuairim féin, más fiú a dhath é, nach bhfuil gá le 166 Teachta Dála, ach tá súil agam go gcuirfear tús leis an ‘iniúchadh’ go luath, le go mbeidh deis agam tuiscint níos fearr a fháil ar an bhfáth atá taobh thiar den líon sin teachtaí.

Aiféala orm, a léitheoirí, ach tá an seanrá ‘jobs for the boys’ ag dul timpeall i mo cheann i láthair na huaire, agus ní maith liom go bhfuil an ciniceas ag bláthú mar sin i mo chloigeann, ach tá fodar go leor sna páipéir le míonna anuas ag cur borradh fáis faoi mar chiniceas.

Bhí An Bhean Neamhspleách ag cluiche an Heineken Cup san RDS aréir agus, bíodh sí spíonta nó ná bíodh, beidh sí ag an gcluiche idir Éire agus an Iodáil ar ball. Mar a dúirt sí féin liom ní ba luaithe ar an bhfón ‘I’m a busy girl!’.

Tá an dóchas ag tabhairt cic sa tóin don chiniceas, agus tá ‘olé, olé, olé’ ag dul timpeall i mo chloigeann anois, gan dabht ar bith sa chloigeann céanna ach go mbeidh ‘Ól é! Ól é! Ól é!’ ann ar ball freisin, go háirithe má éiríonn leo ar Pháirc an Chrócaigh anocht.

Go n-éirí go geal leo uile!
.

Sinne na Linne

‘Caithfidh muid an dubh agus an gheal inár stair chasta a ghlacadh le chéile.’, a scríobh Aonghus inniu, agus aontaím leis.

Cuireann sé díomá orm cé chomh minic agus a bhuailtear sinn le slat na staire, agus 'sinn' chuile chine atá i gceist agam, ní Éireannaigh/Eorpaigh amháin, amhail is gur sinne na linne seo a bhí páirteach i bpeacaí na staire.

Cinnte, bhí uafáis ann, agus tá fós, ach nár chóir dúinn bheith ag díriú ár n-aire ar an todhchaí anois, is cuma cén cine sinn, le cinntiú nach dtarlóidh a leithéid arís nó, ar a laghad, go mbeidh iarracht a dhéanamh againn, le chéile, deireadh a chur le huafáis leanúnacha an tsaoil?

Ní dhéanfaidh, i mo thuairim, aon chine dearmad ar a stair, ach nárbh fhearr ceacht a fhoghlaim uaithi, agus síocháin de shaghas éigin a fháil uaithi, le chéile, seachas bheith de shíor ag tagairt di le nimh sa chaint, agus le nimh san fheoil?
.

Ríluachmhar?

Tháinig sé seo chugam i ríomhphost ar maidin. Níl a fhios agam cé a chum, ach is léir go bhfuil féith an ghrinn go láidir ann – nó an bhfuil?

An mbeidh praghas le híoc ar an rud atá in ainm agus a bheith ríluachmhar?
.

Ochón Ó! John O.

Ní duine mise a thuigeann córas na polaitíochta go rómhaith. Is maith liom bheith eolach ar a bhfuil ag tarlú sa tír, agus bím ag iarraidh ciall a dhéanamh den chóras sin, an dtuigeann sibh. Ní jab éasca é, a léitheoirí, ach táim ag streachailt liom.

Is maith liom cluas le héisteacht a choinneáil orm féin, agus mé i mbun mo chuid streachailte . Is dóigh liom, agus mé ag éisteacht le Today with Pat Kenny ar maidin, go raibh tochas sa chluais chlé ar John OchónÓ! Donoghue, mar go raibh a ‘éirí as’ faoi chaibidil ag Pat agus a chomhluadar ar an gclár.

Anois, seo mar a thuigim, bíodh mé ceart nó mícheart. Tá John Ochón Ó! i gceannas ar an gCoimisiún atá i gceannas ar chaiteachas John Ochón Ó! Tá ball den Lucht Oibre, ar a bhfuil Eamon Gilmore i gceannas, ar an gCoimisiún freisin; mar atá baill d’Fhianna Fáil agus baill d’Fhine Gael. Níl, chomh fada agus is eol dom, aon bhall den Chomhaontas Glas, ná de Shinn Féin, páirteach sa ‘coinneáil súil ar chaiteachas’, atá in ainm agus a bheith á dhéanamh ar an gCoimisiún, ar an gCoimisiún sin. Bhfuil sibh liom fós, a léitheoirí?

Ócé! Anois, is cosúil, ceapaim, gur aontaigh lucht an Choimisiúin leis an gcaiteachas a chuir John Ochón Ó! ina láthair, fiú gur aontaigh siad costas ‘political advisor’, rud nach dteastódh, shílfeá, don té atá i bpost nach bhfuil in ainm agus a bheith polaitiúil. Ní léir domsa ar inis Pat Rabbitte, atá ar an gCoimisiún, é sin do cheannaire a pháirtí féin, Eamon Gilmore, mar sheas Eamon suas sa Dáil aréir agus dúirt sé le John Ochón Ó! ‘I felt that the pattern of extravagance was unacceptable’. Go bhfóire Cé ar Phat Rabbitte nuair a gheobhaidh Eamon greim air, más sin an cás! Bhfuil sibh liom fós, a léitheoirí?

Ócé! Dar le hEamon, rinne sé iarracht ceannairí na bpáirtithe éagsúla a thabhairt le chéile inné, ag cóisir de shaghas éigin b’fhéidir, le plé a dhéanamh ar phost neamhpholaitiúil costasach John OchónÓ! Ní bhfuair John Gormley bocht, ceannaire an Chomhaontais Ghlais, cuireadh chun cóisire ó Eamon, dar le John é féin. Is cosúil go dtéann facsanna amú sa rialtas, agus ní bhfuair John Gormley bocht an cuireadh, cé go maíonn Eamon go bhfuair. Sílim. Rud éigin mar sin.

Ó tharla an córas facsanna chomh ciotach sin, is dócha, chuir John OchónÓ! a theachtaire, Brian Cowen, An Taoiseach, go pearsanta chuig John Gormley. Trí huaire a labhair Brian le John Gormley, más fíor, - to be sure, to be sure, to be sure, b’fhéidir, go raibh John Gormley i ndáiríre nuair a mhaígh sé nach mbeadh sé sásta fanacht ag an gcóisir dá mbeadh an Ceann Comhairle Costasach féin ag fanacht ann. Bhfuil sibh liom fós, a léitheoirí?

Ócé! Sé mo thuairim gur tháinig an scéal aniar aduaidh go hiomlán ar Enda Kenny bocht. Cén cóisir? Whah? Mar ar tharla sé, aontaíonn sé le hEamon, ceapaim, ach maíonn sé go gcaithfidh John OchónÓ! imeacht ón gcóisir roimh an Máirt, mar go bhfuil fothoghchán áit éigin agus níl Enda ag iarraidh go mbeadh suíochán ag John OchónÓ ag an gcóisir ansin ach an oiread. Ceapaim.

Ní raibh iomrá ar Shinn Féin, ná uatha, ó chuir Caoimhghín an cat ag spraoi leis na héin, feictear dom. B’fhéidir nach bhfuair Sinn Féin cuireadh ag aon chóisir. Nó b’fhéidir go bhfuil siad ag foghlaim ceacht éigin iad féin? Nó ag foghlaim seanfhocail cosúil le, b’fhéidir, ‘is binn béal ina thost’. Nó, b’fhéidir go bhfuil siad ag na rásaí, ag breathnú ar an gcapall atá scaoilte acu ón stábla. Deacair a rá.

Maith dom aon mhíthuiscint, a léitheoirí. Mar a dúirt mé, táim ag streachailt liom.
.

Top Cat

Tógadh mise i dteach ina raibh go leor grá – do pháistí agus d’ainmhithe – agus tá a thoradh sin liom, agus le mo pháistí féin, ó shin. Ní fhaca mé cruálacht agus mé ag fás aníos, ach tá a fhios agam, faraor, go bhfuil daoine sa saol agus is cuma leo faoi dhuine ná faoi ainmhí.

Tá feachtas ar bun ag RTÉ i láthair na huaire, i gcomhar le Pedigree agus le Whiskas, do Sheachtain na nAinmhithe Domhanda, le tacaíocht a thabhairt do na Cumainn éagsúla um Fhóirithint ar Ainmhithe in Éirinn.

Má chaitear vóta don ‘Top Cat’ anseo, cuirfidh Pedigree agus Whiskas béile ar fáil d’ainmhí bocht éigin atá faoi chúram ceann de na cumainn iontacha seo, áit éigin in Éirinn.

Más mian leat béile a chur ar fáil d’ainmhí nach bhfuil chomh hádhúil le Sióg s’againne, mar shampla, is féidir é sin a dhéanamh ach do vóta a chaitheamh anseo anois. Scaip an scéal, freisin, má bhíonn deis agat.

Maith thú, a chara na n-ainmhithe!
.

Rás na Réaltachta

Ar ndóigh, is deas an rud dea-scéal a roinnt. Fiú mura bhfuil suim agat i rásaí na gcapall, is fiú breathnú ar an rás sin a bhuaigh Sea the Stars inné. Éacht a bhí ann, cheap mé féin.

Cé gur capall iontach cumasach atá ann, bhí sé sáinnithe ar feadh tamaill, na capaill eile á choinneáil siar, shílfeá. Ach, ní féidir srian a chur le capall, ná le duine, le hábaltacht.

Samhlaím an ghnáthmhuintir i rás, iad sáinnithe ag na polaiteoirí, ag na baincéirí, ag na tógálaithe, ag na geilleagraithe; lucht an rachmais chun tosaigh, taobh le taobh, mar a bheadh balla ann. Agus samhlaím capall na gnáthmhuintire ag briseadh tríd an mballa sin.

Ach cá bhfuil ár marcach?
.

Eotanáis

Tá an lá go hálainn anseo. Cibé as ar tháinig sí, tá an ghrian inár gcuideachta inniu anseo in Inis Eoghain. Creidim féin go bhfuil sí ar thuras abhaile áit éigin, agus nach bhfuil uaithi ach breathnú ar a bhfuil ag tarlú ó bhí sí anseo cheana. Tá an ghrian fiosrach, an dtuigeann sibh, agus is minic í ag néaladóireacht orainn trí na néalta, i ngan fhios dúinn.

Chuaigh mé amach ar siúl léi ar maidin, agus chas an Fómhar linn. Tá an abhainn rud beag níos fiáine, uisce na sléibhte ag rith léi chun farraige mar a bheadh rás ann; iad in iomaíocht lena chéile, shílfeá, cé gur ionann a luas, cé gur ionann a mianach. Comhbhua a bheas ann, creidim féin, cé nach fiú an t-eolas sin a roinnt leo. Beidh saoirse mar dhuais rompu beirt ag ceann scríbe, agus creidim féin go bhfuil a fhios acu é sin, gan gá ar bith le comhairle an daonnachtaí.

Níor chuala mé gíog ná míog ó éin ná ó bheacha; na míoltóga agus na cuileoga socair ciúin, faoi shuan leis an Samhradh, is dócha. I socracht na maidine, bhí an ghaoth ag sioscadh faoi rún leis na crainn, mar a bheadh faitíos uirthi go gcloisfidh na duilleoga céard atá i ndán dóibh.

Ach tá cuimhne an dúchais ag na duilleoga, agus tuigeann siad go rómhaith go bhfuil siad ag fáil bháis, a seal curtha isteach acu agus é in am dóibh a mbealach a dhéanamh ar ais chun na talún, áit a gcodlóidh siad i measc fhréamhacha na gcrann agus na dtom, go dtí an tEarrach. Tuigeann siad go mbeidh tacaíocht na gaoithe leo, mar is mar sin a bhíonn. Tá eotanáis an nádúir chomh nádúrtha le nádúr é féin.
.

Toradh

Gabh mo leithscéal, a léitheoirí, as sibh a thréigeann le lá nó cúig. Ní hé nach raibh mé ag iarraidh bheith in bhur gcuideachta, ach bíonn laethanta ann agus téann m’aire ar seachrán áit éigin eile, agus ní théim in aice le ríomhaire ná le hidirlíon go dtí go dtagann m’aire ar ais chucu, as a stuaim féin. Is ábhar iontach neamhspleách atá inti, mar aire, agus ní féidir srian a chur uirthi, rud a thuigfidh na scríbhneoirí uile atá á léamh seo, agus, seans, roinnt mhaith de na léitheoirí freisin.

Tá an t-am seo den bhliain crua go leor orainn mar chlann, mar is cothrom an ama seo, dhá bhliain ó shin, a bhásaigh mo dheirfiúr. Shílfeá go mbeadh an bhuairt ag maolú rud beag anois, ach is ábhar iontach neamhspleách atá sa bhuairt freisin, agus ní féidir srian ama a chur léi. Go deimhin, is minic go mbíonn an bhuairt agus an aire sheachránach i gcomhluadar a chéile ar bhóthar an bhróin, agus is fearr scaoileadh leo. Filleann siad, arís is arís eile.

Ar maidin, táim ag léamh liom trí na blaganna éagsúla. Tá Proinsias ag insint dom gur éirigh le Tadhg an duais a bhaint don bhlag is fearr ag bronnadh dhuaiseanna liteartha an Oireachtais i mbliana; agus gur thug Proinsias é féin, agus Doiminic Mac Giolla Bhríde, corn Francie Mooney, d’amhrán nuachumtha, abhaile leo go Dún na nGall. Maith sibh uile, a fheara, agus comhghairdeas ó chroí libh!

Tá Proinsias ag meabhrú faoi phionós an bháis in alt eile leis, agus cé go dtuigim go rómhaith na mothúcháin a bheadh ag tuismitheoir ar bith maidir le péidifiligh, táim ag réiteach le teachtaireachtaí Aonghuis agus Dennis faoin alt sin, agus bheinn amhrasach faoi phionós an bháis ‘ar eagla na heagla’.

An méid sin ráite agam, cá bhfios domsa cé na mothúcháin a bheadh agam i leith a leithéide de phionóis dá mbeadh mo pháiste féin ar dhuine de na páistí sin a goineadh? Cá bhfios d’aon duine againn céard a dhéanfadh muid, nuair nach orainn atá bróga an té a goineadh, nó nuair nach orainn atá bróga na ndaoine muinteartha leo? Tá sé éasca focail a roinnt ar an ábhar seo, ach níl fulaingt éasca, agus bím airdeallach ar m’fhocail i gcásanna mar seo ar fhaitíos go gcuirfinn le fulaingt aon léitheoir.

Sin mo thuairim maidir leis an nginmhilleadh freisin. Bím airdeallach ar m’fhocail. Tá an t-ábhar luaite ag Aonghus ina alt Brilléis an tAire Éadochais, ina bhfuil na Magdalene Laundries luaite aige freisin. Cibé faoi na mná bochta sin a goineadh, gan trócaire, sna neachtlanna, tá ‘réiteach’ fhadhb an ghinmhillte á chur thar lear againn, mar a bheadh muid cosúil leis na moncaithe anseo, Mizaru agus Kikazaru go háirithe; muid rud beag cosúil le Shizaru freisin, shílfeá, lenár lámha trasna a chéile againn agus muid ag breathnú ar na mná ag imeacht leo thar lear, muid neamhchiontach mar nach dtarlódh a leithéid sa tír seo. Ní cheadódh muid é. Sin ár ‘réiteach’? Sea.

Tharla rud eile cothrom an ama seo, tríocha bliain ó shin. Tháinig an Pápa Eoin Pól II go hÉirinn. Ní raibh mé féin ná an Garraíodóir páirteach sna himeachtaí, ná san fhéile. Bhí an bheirt againn le taobh leaba mo mháthar san ospidéal, páiste nuabheirthe aici lena taobh, leaid breá mór, mo dheartháir, é aon phunt déag nuair a rugadh é. Níor baisteadh Eoin ná Pól air mar ar tharla sé, cé gur ar dháta na cuairte sin a rugadh an duine is óige de chlann mo thuismitheoirí.

Dar liomsa an lá sin, agus is mar sin atá an scéal liom fós, nach i reiligiún atá iontais an tsaoil le fáil, nach i reiligiún atá freagraí ár bhfadhbanna ná dóchas an todhchaí le fáil, ach sa rud atá chomh nádúrtha álainn soineanta le súile an linbh a bhí os mo chomhair an lá sin.

Sílim go gcaithfear nádúr agus soineantacht an linbh a chosaint, is cuma cé leis iad, is cuma cén fáth ann dóibh. Go dtí go mbeidh gach fear agus bean in ann ‘sin scéal iontach!’ a rá, le fáilte agus le fírinne, ar chloisteáil faoi thoircheas, go dtí go nglacfaidh muid uile le gach toircheas le tuiscint, le freagracht, le tacaíocht agus le grá, tá soineantacht na beatha i mbaol.

Aontaím le hAonghus, ‘Bhí muid soineanta faoin Eaglais agus an saol an uair sin.’, formhór againn ar aon nós. B’fhéidir go bhfuil sé in am dúinn dearcadh úr a bheith againn anois.

Bhain mé sult as na físeáin a chuir Dennis, Tadhg, agus Scott faoi mo bhráid. Cé nár thuig mé focail Vitaa ar fhiseán Scott, bhí an fhuaim éasca ar na cluasa, agus Vitaa í féin éasca ar na súile. Tuigim go rómhaith fadhbanna an Dubhaltaigh bhoicht agus é ag dul anonn is anall idir Tá agus Níl inné. Tá mo vóta caite agam ó mhaidin, agus an dóigh liom go mbeidh an bua ag lucht Tá. Is dócha. B’fhéidir. Níl a fhios agam...

Tá Con ag cíoradh Mhic Carthaigh agus Cowen arís, slán leo! nó an slánaitheoirí iad? b'fhéidir – níl mé cinnte. Tá Tim ar ais ar bhóthar na foghlama arís, go n-éirí go geal leis. B’fhéidir nach ógánach anois tú, mar a dúirt tú féin, a Tim, ach tá súil agam go mbainfidh tú sult as an bhfoghlaim, mar is minic gur milse í agus aois ina cuideachta, rud beag cosúil le fíon.

Tá na laonna fós idir lámha ag Ormondo, é féin agus An Codú chomh ciúin liom féin na laethanta seo. Tá Cailliomachas agus Séamus socair freisin, gan focal ó Hilary ná SeánÓ ná Jennifer ó bhí mé thall leo go deireadh. Tá Micilín é féin gan chaint, diabhal drochscéal ná scéal dóchais uaidh, agus tá Róislín ag plé le hArthur fós.

Sos beag uainn uile anois, b'fhéidir. Bainigí sult as an deireadh seachtaine, a chairde uile.
.