Cúlchaint

Nuair a dhúisím ar maidin, caithim súil i dtreo na fuinneoige. Tosaím féin agus Cailleach na Comhairle ag cúlchaint ar an aimsir ansin. “Báisteach nó grian?”, a d’fhiafraigh mé ar maidin. ‘Tá an ghrian amuigh aici, ach ní féidir í a thrust”, arsa an Chailleach.

Agus sin mar atá an scéal anois. Tá an ghrian mo bheannú, ach tá scamaill ag teacht ar a cúl agus cuma chonfach orthu.

“Meas tú an rachaidh mé ag siúl anois nó ar ball.?” a d’fhiafraigh mé.
“Nach bhfuil a fhios agat nach féidir leat brath uirthi mar aimsir!", a d'fhreagair an Chailleach.
"Má bhuaileann an fonn í, cuirfidh sí na duilleoga ag damhsa leis an ngaoth, nó cuirfidh sí tuilleadh báistí isteach san abhainn bhocht. Ar a laghad, ní bheidh sioc ná sneachta romhat inniu.” arsa an Chailleach.
“Bhfuil tú cinnte? Shílfeá, le breathnú uirthi, go bhfuil an geimhreadh sa mhullach orainn.”, a dúirt mé féin.

Sin mar atá anseo ar maidin, a léitheoirí. Tá sé rud beag níos fuaire ná mar a bhí sé inné, agus ní féidir liom fiú slán a fhágáil ag an samhradh mar nach bhfuilim iomlán cinnte gur tháinig sé ar chor ar bith i mbliana.
.

Cailleach na Comhairle

MÁ: Tá fadhb agam le focail ar leith.

CnaC: M’anam, is minic leat, muise! Céard iad na focail?

MÁ: Galar, aicíd agus andúil.

CnaC: Tá faitíos orm an cheist a chur ach, inis dom, cén fhadhb atá agat leo?

MÁ: Más rud go mbeireann galar nó aicíd greim ar dhuine, aicíd na gcnámh nó galar cosúil le hailse, mar shampla, níl milleán ar an duine sin, an bhfuil?

CnaC: Ar ndóigh, ní féidir milleán ar bith a chur ar na créatúir sin! Is galar nó aicíd iad, agus is minic a thagann siad aniar aduaidh ar dhuine, gan iad ag súil ar chor ar bith leo.

MÁ: Ní raibh rogha acu, mar sin. Níor fhéad siad an galar nó an aicíd a stopadh?

CnaC: Níor fhéad, muise! Ar ndóigh, d’fhéadfadh sé go raibh laige éigin ina gcolann roimh ré, ach ní orthusan a bheadh an locht sa chás sin. Is minic go dtéann laige mar sin ó ghlúin go glúin, trí na géinte.

MÁ: An ionann leis an andúil?

CnaC: Is dócha gurb ea. An bhfuil teaghlach sa tír nach bhfuil cráite aige am éigin, ach an oiread leis an ngalar sin, ailse.

MÁ: Ach ní galar í an andúil, an ea?

CnaC: Deirtear gur aicíd í, galar de shaghas éigin atá ann, más fíor.

MÁ: Níl aon rogha ag an andúileach, mar sin? Is galar é. Ní orthu atá an locht. Tá an laige iontu, agus níl aon leigheas acu air, an bhfuil?

CnaC: Ó tá! Is féidir leo stopadh. Tá an rogha sin acu. Ní hionann iad ar chor ar bith agus an té atá gafa le hailse agus a leithéidí.

MÁ: Ach níl an rogha sin ag an duine le galar cosúil le hailse orthu! Ní féidir leosan é a stopadh. Nach gcaithfidh siadsan dul i muinín na ndochtúirí agus an leighis?

CnaC: Bhuel, is minic go mbíonn ar an andúileach é sin a dhéanamh freisin. Ní mhaireann aon duine gan cabhair sa saol seo.

MÁ: An é go bhfuil na cearta céanna ag an andúileach mar sin, más rud gur aigesean atá an rogha an galar sin a bheith air nó gan é a bheith air?

CnaC: Más rud go bhfuil an laige sin sna géinte ag an andúileach, nach galar nó aicíd ann féin atá ansin?

MÁ: Is dócha. Agus tá daoine tinn ar fud na tíre, daoine le galair mar ailse, galar croí ón mbroinn, aicíd cnámh mar airtríteas, galar scamhóige, galar fola agus mar sin de, agus níl siad in ann leapacha a fháil sna hospidéil. Tá na hospidéil lán go béal.

CnaC: Drochscéal amach is amach! Níl leigheas ar an scéal shílfeá.

MÁ: Ach céard faoi na handúiligh? Nach gcuireann siad sin brú millteanach ar an gcóras, agus nach iomaí leaba acusan sna hospidéil?

CnaC: Ar ndóigh, caithfear na cearta céanna a thabhairt dóibhsean más rud go bhfuil siad tinn. Nach daonlathas atá againn.

MÁ: Sea. Gan dabht. Agus is maith ann é. Ach, shíl mé gur dúirt tú go bhfuil rogha ag an andúileach, gur féidir leis nó léi stop a chur leis an rud a dhéanann tinn iad. Más rud gur acusan atá an rogha stop a chur leis an ngalar, rud nach bhfuil ag na hothair eile, othair a bhraitheann go huile agus go hiomlán ar na hospidéil le leigheas a fháil, cén fáth nach stopann siad?

CnaC: Is aicíd í an andúil. Galar ar leith atá ann.

MÁ: Cén leigheas atá air, mar ghalar?

CnaC: Caithfear an andúil a stopadh.

MÁ: An ag na dochtúirí sna hospidéil atá an leigheas le fáil?

CnaC: Is ag an andúileach féin atá leigheas an scéil, más fíor.

MÁ: Tá rogha aige nó aici?

CnaC: Is leosan amháin atá an rogha, agus an leigheas dá bhrí sin, deirtear. Ní féidir leo a theacht slán ón ngalar mura nglacann siad leis gur andúiligh atá iontu, agus scaoileadh leis an andúil iad féin.

MÁ: Faraor gan an rogha chéanna ag na hothair eile leis na galair agus na haicídí atá orthusan. Ní bheadh ganntanas leapacha ann sna hospidéil ar chor ar bith dá mbeadh.

CnaC: Tá an ceart agat, is dócha. Ach níl an rogha sin acu, na créatúir.
.

An Nasc Sin Eadrainn

Déanaim iarracht rud beag a scríobh gach lá, go hiondúil ar maidin, sé sin le rá nuair a thugann Sióg cead dom. Is minic é, mar a bhí ar maidin, ina shuí ar an ríomhaire glúine mar a bheadh sé ag rá “Is ormsa ba chóir d’aird a bheith dírithe”. Nuair nach dtugaim aird air, déanann sé iarracht mo mhéara a bhaint de na heochracha. Éiríonn leis sin a dhéanamh go minic. Mar is eol daoibh, a léitheoirí cliste, is láidre i bhfad cúig chrúb bhioracha ag scríobadh ná deich méar ag clóscríobh.

Ní bhím díomhaoin, mar sin féin, mar tosaím ag léamh Leabhar na nAmadán agus na nÓinseach, nó léim, mar a rinne mé ar maidin, an t-eolas sin a fhaighim ón nasc sin eadrainn, Deartháir Mór. Táim fós ag foghlaim, an dtuigeann tú. Ón leabhar, agus ón nasc sin. Ar aon nós, táim ag teacht i dtaithí orthu. Ar maidin, ó tharla go raibh na crúba ag troid le mo mhéara arís, chuaigh mé ag útamáil le Deartháir Mór.

Is suimiúil an t-eolas atá le fáil ann. Insítear dom, sa Summary, go dtagann, ar an meán gach lá, ochtar go rialta ar cuairt ar mo bhlag, agus deichniúr eile, as an nua, ar a sála. De thimpiste a thagann cuid acu, na daoine nua sin. Ní hé go n-insíonn D.M. dom gur de thimpiste a thagann siad, ach is léir ón eolas atá le fáil in Recent Keyword Activity gur mar sin a bhíonn.

Mar shampla, déanann líon mór daoine googláil ar na focail ‘Córas Creidiúnaithe D’Aistritheoirí’ agus, cé nach mise a bhíonn siad a chuardach, tá alt den teideal sin agam ar mo bhlag agus téann daoine isteach ann ag ceapadh go bhfuil baint éigin aige le treoracha do scrúdú Fhoras na Gaeilge, is dócha. Ní fhanann siad i bhfad. Aiféala orm faoi sin, a Fhorais.

Léitear, ar an meán, 57 leathanach ar an mblag gach lá, ach ní mar an gcéanna an scéal aon lá. Dé Luain seo caite, tháinig 22 duine ar cuairt chugam, an t-ochtar rialta sin agus 14 léitheoir nua ina gcuideachta, agus léigh siad 88 leathanach eatarthu. Ná fiafraigh díom cén chaoi ar féidir le D.M. na leathanaigh sin a chomhaireamh ach tá bealaí aige nach bhfuilimse ar an eolas fúthu. Ní bleachtaire mé, a deirim. Ach táim fiosrach, a deir tú.

Má bhreathnaím ar an Recent Visitor Map, tá na balúin dhearga le feiceáil ar fud na cruinne, an chuid is mó acu in Éirinn. Fáilte romhaibh uile!

Ó thosaigh mé ag bladaireacht ar an mblag, nó ag bleachtaireacht más fearr leat an téarma sin, tá 2,065 de mo leathanaigh léite agaibh. Go raibh maith agaibh! Insíonn Popular Pages dom gur fearr libh ‘Cailleach na Comhairle’ agus ‘Sióg sa Teach’ seachas aon scéal eile go dtí seo. Insíonn Came From dom go dtagann go leor agaibh ó bhlaganna eile chugam, mo bhuíochas ag dul chuig na blagálaithe sin a choinníonn m’ainm ar a mblaganna, agus a chuireann daoine eile ar an eolas fúm. Maith sibh, a chomhbhlagálaithe!

De réir an eolais atá le fáil in Exit Link, fágann formhór agaibh mo bhlag tar éis mo phróifíl a léamh, nó téann sibh anonn go dtí Con in iGaeilge, ach tá go leor agaibh ag fágáil tar éis ábhar i ‘Cuidiú nó Cruinneas uait’ a léamh, na naisc eolais sin atá ar an imeall agam ar mo bhlag. Is maith liom go dtarlaíonn sé sin. Is foghlaimeoirí muid uile, agus is maith an rud an t-eolas a roinnt eadrainn.

Ach ní insíonn D.M dom cé sibh féin, cé go n-insíonn sé dom cé chomh minic agus a thagann sibh ar ais, nó insíonn sé dom más é an chéad uair é agat ar mo bhlag. Cén mhaitheas atá ann domsa? Táim ag foghlaim, agus ag roinnt eolais leo siúd atá chomh haineolach liom féin. Ní dochar an t-aineolaí a chur ar an eolas faoin eolaí.
.

Cailleach na Comhairle

MÁ: Ceapaim go scríobhfaidh mé rud éigin faoi Leabhair Mhóra na bhFear.

CnaC: Dár crísce! Ná habair liom go bhfuil tú ag trácht ar na leabhair sin a rialaíonn na reiligiúin éagsúla?

MÁ: B'fhéidir é.

CnaC: Ach cén fáth an dtabharfá sin sa mhullach ort féin? Agus cá bhfuair tú an t-ainm sin ‘Leabhair Mhóra na bhFear’?

MÁ: Nach fir amháin a scríobh iad?

CnaC: B’fhéidir. Ach cá bhfios duit nach raibh bean ar bith páirteach iontu?

MÁ: Bheul, an bhfuil cothromas agus comhionannas iontu do mhná agus páistí?

CnaC: Níl sna scéalta iontu ach fabhalscéalta go minic, deirtear.

MÁ: Ach creideann daoine áirithe gur fíor scéalta go leor acu. Is minic na mná agus na páistí thíos leis, agus fir go leor freisin.

CnaC: Ní tharlaíonn a leithéid sa tír seo.

MÁ: Bheul, tá a fhios agam nach bhfuil baisteadh gintlí, ná imghearradh, sna creidimh is coitianta sa tír seo, mar shampla, ach cloisim go bhfuil a leithéid ag tarlú anseo, ó tharla an oiread daoine le creidimh éagsúla anseo anois. An bhfuil saoirse creidimh ag na daoine sin, fiú mura n-aontaíonn an creideamh is coitianta sa tír leo?

CnaC: Níl, má tá sé barbartha.

MÁ: Ach, abair gur mar sin atá an riail ina Leabharsan b’fhéidir. Nó ina gcultúrsan. Más mar sin a chreideann siadsan. Cá bhfios duitse nach bhfuil an ceart acu?

CnaC: Is cuma. Ní cheadófar é má tá an creideamh sin, nó an Leabhar sin, mícheart.

MÁ: Cén Leabhar atá ceart mar sin?

CnaC: Ceann na tíre seo, b'fhéidir.

MÁ: Cén ceann sin? An ceann nach dtugann cead do mhná bheith ina sagairt, an ea? An bhfuil comhionannas do mhná agus páistí sa Leabhar sin, meas tú?

CnaC: Rialaítear gach reiligiún óna Leabhar féin, lena slat tomhais féin.

MÁ: Ach, nach sin an fhadhb? Tá níos mó ná Leabhar amháin ann, agus rialacha éagsúla iontu uile, gach ceann ag maíomh gur aige féin atá an ceart. Agus maidir leis an tslat tomhais, nach é an tslat a bhíonn in úsáid go minic leis na rialacha sin a chur i bhfeidhm ar dhaoine i dtíortha éagsúla?

CnaC: Ná tosaigh ar an gcraic sin! Tarraingeoidh tú ruaille buaille, agus tú féin a bheas thíos leis.

MÁ: Cén chaoi?

CnaC: Nach bhfaca tú céard a tharla do Bhradán! Agus sa tír seo, sagart ar bith a labhair amach san am a caitheamh, cuireadh thar lear é; bogadh gardaí amach as an gceantar ina raibh siad lonnaithe dá dtabharfaidís aird ar an fhadhb, agus cuireadh mná faoi ghlas, más fíor na scéalta a chloistear.

MÁ: Ach níl sin féaráilte! Caithfidh mé labhairt amach. Scríobhfaidh mé faoi ar mo bhlag.

CnaC: Ní féidir leat é sin a dhéanamh!

MÁ: Cén fáth?

CnaC: Tá rialacha ann, agus cinn nua ag teacht ar an bhfód.

MÁ: Cé atá á gcur i bhfeidhm?

CnaC: Fear éigin, sa rialtas.

MÁ: Agus cén fáth a stopfadh na rialacha nua sin mise ag scríobh faoin éagothroime atá sna Leabhair seo, más sin mo thuairim?

CnaC: Blaisféim, a Áine, blaisféim.

MÁ: Níl cead agam mo thuairim a roinnt, ná a phlé fiú?

CnaC: Mholfainn duit gan aon rud a scríobh.

MÁ: Ócé. Ní dhéarfaidh mé a dhath.

CnaC: Maith an bhean.
.

Cailleach na Comhairle

Bíonn comhrá agam ó am go chéile le Cailleach na Comhairle. Bhí ceann agam léi nuair a thosaigh mé ar an mblag seo:

CnaC: Agus abair dá mbeadh rud éigin ar do bhlag nár thaitin le duine?

MiseÁine: Déanfaidh mé chuile iarracht gan a leithéid d’ábhar a bheith ann.

CnaC: Ach, abair nach raibh sé i gceist agat é a dhéanamh, ach go raibh daoine ag léamh an bhlag, agus nár thaitin an méid atá á scriobh agat leo?

MiseÁine: Bhuel, beidh clásal rogha an diúltaithe ar an mblag agam.

CnaC: Opt-out clause! Agus cá mbeidh sé sin agat?

MiseÁine: Ar bharr an leathanaigh, thuas sa chúinne, ar thaobh na láimhe deise.

CnaC: Ní fheicim é.

MiseÁine: An X beag sin, sa bhosca beag ansin.

CnaC: Agus cén chaoi a n-oibreoidh sé?

MiseÁine: Ní gá ach cliceáil air…