Cnámha an Scéil

Tá aithne agam ar bhean, bean a chuaigh ag tonnmharcaíocht coicís ó shin, agus bean a ghortaigh í féin nuair a fuair sí leadóg sa tsrón óna tonnchlár.

Níor thug sí aird dá laghad ar an tsrón bhocht go dtí Dé Céadaoin seo caite, nuair a chinn sí coinne a dhéanamh leis an dochtúir, ó tharla í fós ataithe. An tsrón a bhí ataithe, chan an dochtúir, ar fhaitíos aon mhíthuiscint ort, a léitheoir.

Fuair sí coinne leis an dochtúir ar an Déardaoin, dochtúir a mhol dí dul go dtí A&E san ospidéal i Leitir Ceanainn, áit a ndeachaigh sí an lá arna mhárach, agus áit inar x-ghathaigh siad an tsrón ataithe.

Dhearbhaigh siad san ospidéal go raibh an tsrón bhocht ataithe briste, agus mholadar obráid san ospidéal i Sligeach, áit a ndeachaigh sí an Luan dár gcionn, agus áit ina raibh leaba agus máinlia ag fanacht léi. Bhí an máinlia ansin le caoi a chur ar an tsrón, ar fhaitíos aon mhíthuiscint ort, a léitheoir.

Le scéal gearr a dhéanamh níos faide, bhí sí féin agus a srón ataithe dheisithe ar ais sa bhaile an tráthnóna céanna agus, cé is moite den aistear dhá uair go leith go Sligeach, bhí sí breá sásta, sílim, leis an gcúram gasta tuisceanach a fuair sí, mar othar poiblí, faoi Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte.

Caithfear creidiúint a thabhairt ó am go chéile, agus corr dea-scéal a roinnt chomh maith céanna.
.

Smaointe ag Rith

Níl an aimsir ar fónamh ar maidin. Ar laethanta mar seo, tosaíonn mo mhéara ag rith ar an méarchlár, iad sásta é sin a dhéanamh a fhad is atá mo chosa ag fanacht le briseadh san aimsir, briseadh a thabharfadh deis dom aer úr an gheimhridh a tharraingt isteach i mo scamhóga, agus láidreacht a chothú i mo cholainn ghonta.

Cibé scéal é, ní bheadh na méara in ann rith murach na smaointe a bhíonn ag rith leo. Ar maidin, tá mé ag smaoineamh ar na daoine bochta sin atá gan dídean, nó atá gan dídean a dtithe féin, de thoradh na dtuilte sin atá fud fad na tíre seo i láthair na huaire. Bhí mé ag éisteacht le cuid den chlár ‘Frontline’ aréir agus, más buan mo thuiscint, dar le feirmeoirí ar an gclár, tá bealach amach as an bpráinn, amach anseo, ach an láib abhann a ísliú.

Anois, nílim eolach ar an ábhar seo, ach d’airigh mé, bíodh mé ceart nó mícheart, go bhfuil locht na moille ar an rialtas, iontas na n-iontas, mar go bhfuil comhairlí éagsúla ar an eolas faoin bhfadhb, ach nach féidir tabhairt faoin obair mar go bhfuil constaicí, anseo agus ansiúd, a bhaineann le caomhnú na timpeallachta.

Mar a dúirt mé, a léitheoirí, níor chuala mé ach cuid den chlár, agus b’fhéidir nach bhfuil an scéal agam ina iomláine, ach más rud go bhfuil caomhnú na timpeallachta ag fáil tús áite ar shlí bheatha laethúil na gnáthmhuintire, más rud go bhfuil ball ar bith den rialtas ag cur moille ar obair a chuirfeadh stop leis an gcrá croí millteanach seo atá ag titim amach ar fud na tíre, bhuel, ní dóigh liom go bhfuil sé sin ceart. Agus is duine mór caomhnú na timpeallachta mise.
.

Na Wombles agus Women's Things

An cuimhin leat The Wombles, a léitheoir? Más cuimhin leat iad, seans go bhfuil tú chomh sean liom féin mar sin, nó gar go maith dó.

Bhí an banna ceoil The Wombles ar an bhfód nuair a bhí an Garraíodóir agus mé féin inár meán-déaga, agus bhí na hamhráin uile ar eolas againn – The Wombling Song, Remember You’re a Womble srl. Cheapamar go raibh siad iontach ag an am agus, go deimhin, is dócha go raibh siad iontach ag an am sin. Sin mar a bhíonn an saol, a léitheoirí. Bíonn a sheal féin ag chuile rud.

Nuair a chaill mé mo bhroinn agus m’ubhagáin le deireanaí, bhí a seal liom tagtha chun críche, ar bhealach. Lena linn, agus lena gcomhoibriú, bhí an t-ádh liom gur éirigh liom triúr páistí a shaolú, ach nuair a thosaigh fás de shaghas eile ag tarlú ar an mbroinn, ceann gan chontúirt, ach ceann nár chóir bheith ann, mar sin féin, ní raibh i ndán dóibh ach imeacht, ar mhaithe le mo shláinte féin.

Chuir sé iontas ar dhuine nó dhó gur labhair mé, go hoscailte agus gan náire, ar ‘women’s things’, mar a thug fear amháin air, ar chloisteáil dó, ón nGarraíodóir, go raibh mé san ospidéal. Tuigim é sin. Tá daoine ann agus ní féidir leo, nó ní theastaíonn uatha, labhairt ar a bhfadhbanna sláinte, ná ar fhadhbanna sláinte daoine eile. Tá an ceart sin acu.

Thug mé faoi deara go mbíonn sórt faitís ar dhaoine labhairt faoi ghalair agus faoi thinneas, mar a bheadh siad ag ceapadh go gcuirfeadh anáil na bhfocal luas gan leigheas faoin rud. Ach, chomh maith céanna, meabhraíonn daoine eile gur rud príobháideach atá ann, agus nár chóir labhairt ar ‘women’s things’ ná, is dócha, ar ‘men’s things’, ach an oiread. Agus tuigim sin.

Mar sin féin, táim den bharúil, macasamhail mo dheirfiúr, gur fearr i bhfad labhairt amach faoin tinneas, gan faitíos agus gan náire, le go dtuigfidh daoine an tábhacht a bhaineann le fáthmheas luath, agus le hidirghabháil luath, agus go dtuigfidh siad, freisin, gur féidir an lámh is fearr a fháil ar an bhfadhb. Chan i gcónaí, ach go minic, má éiríonn le duine dul i ngleic leis in am. Cuidíonn tacaíocht agus tuiscint, creidim féin.

Gabh mo leithscéal, a léitheoir, más rud gur chruthaigh mé aon deacracht duit agus an t-ábhar faoi chaibidil agam. Níorbh é sin mo mhian. Rinne mé iarracht rúinín beag de ghreann a chur san áit a mbíonn faitíos go minic, agus d’iarr mé tacaíocht an dearcaidh dhearfaigh, rud a fuair mé go fial, go raibh maith agaibh. Ar scáth a chéile…

Cibé scéal é, ar maidin inniu, agus ceann nó dhó de C’s na Maidine ag rith liom trí mo smaointe sa leaba, d’fhiafraigh an Garraíodóir,

‘What are you thinking of?’
‘I’m thinking of The Wombles,’ arsa mé féin.
‘What about them?’, a d’fhiafraigh sé, tar éis dó véarsa nó dhó de The Wombling Song a chasadh dom.
‘I was just thinking,’ a dúirt mé, ‘that I am a member of The Wombles + s group now’.
‘What group is that?’ a d’fhiafraigh an Garraíodóir.
‘The Wombless,’ arsa mé féin.

Sláinte, a léitheoirí, agus bainigí sult as an bpíosa staire seo.
.

Bás gan Choinne

Is iomaí uair a bhíonn deirfiúracha áirithe i dTuaisceart Éireann i mo smaointe. Bhí bás a dearthár go mór sna meáin ar feadh tamall fada, agus bíonn fós ó am go chéile. Sin mar a bhíonn leis an mbás gan choinne, go háirithe má bhíonn éiginnteacht ag bith ar baint leis, agus é i mbéal an phobail dá bharr sin. Tháinig siad isteach i mo chloigeann arís ar maidin agus mé ag éisteacht leis an tráchtaireacht ar an raidió maidir le bás an fhir Éireannaigh sa Bholaiv. Is cosúil gur iarr muintir an fhir seo príobháid ó na meáin, agus tuigim a gcás. Ach tuigim cás na meán chomh maith céanna. Caithfear tuairisciú a dhéanamh, agus sin an jab atá acu.

Áit ar bith a mbíonn arm, bíodh siad aitheanta go dleathach nó ná bíodh, bíonn údarás acu. Agus, mar is eol dúinn, tá ceannasaíocht ag na hairm, bíodh siad dleathach nó ná bíodh. Tá siad in ann an fhírinne a choinneáil ceilte nó í a roinnt mar is mian leo. Tá an t-údarás sin acu agus cloíonn daoine leis na rialacha, in amanna teann faitís, in amanna teann tacaíochta. Is minic go leor daoine ina suí ar chlaí na fírinne dá bharr sin. Agus déanann na meáin iarracht a theacht ar fhírinne an scéil, an móramh acu ar aon nós ceapaim, rud atá deacair a dhéanamh nuair atá an t-aon duine amháin a d’fhéadfadh sin a roinnt go cinnte leo imithe ar shlí na fírinne.

Bhí tacaíocht mhór, go poiblí ar aon nós, ag na deirfiúracha, ach ar éirigh leo a theacht ar an fhírinne iomlán? Cibé scéal é, sí an fhírinne ghlan atá ann ná go bhfuil deartháir, agus mac, imithe ar shlí na fírinne, agus níl an fhírinne óna bhéal cloiste, agus ní bheidh go brách. Agus sí an fhírinne lom bhrónach ná nach mbeidh an duine sin ar ais ina bheatha, lena mhuintir, go brách arís. Is ionann don mhuintir sin thíos i dTiobraid Árann. Tá sé de cheart acu an phríobháid sin a iarraidh. Ní chloisfear fírinne san áit a mbeidh gleo. Is minic gur sa chiúnas atá sí le fáil.

Tá súil agam go bhfaighidh siad faoiseamh éigin, áit éigin. Am éigin.