Andúileach Leabhar

‘Oh, my God…’ arsa An Bhean Neamhspleách, nuair a chonaic sí carnán leabhar nua suite ar an tolg, ‘…you were let loose in a bookshop again, weren’t you!?’

Tá sí ar saoire i láthair na huaire, agus chinn sí cúpla lá a chaitheamh lena tuismitheoirí i gConamara. Nuair a shroich sí ár dtearmann aréir, chuaigh sí i dtreo an toilg, áit a raibh uirthi na leabhair nua a bhrú go leataobh, le go mbeadh sí in ann áit suí a fháil di féin.

Ar ndóigh, bhí an ceart aici. Ní féidir mo leithéid, agus cárta creidmheasa i mo ghlac agam, a scaoileadh gan sreang de shaghas éigin, agus mé istigh i siopa leabhar. Ní raibh aon sreang liom.

Ní féidir an locht a chur ar An Mháistreás, go deimhin. Ní dhearna sise tada as bealach. Síob soir chuig Cló Iar-Chonnachta a thug sí dom, ó tharla ‘cúpla leabhar uaim’, mar a dúirt mé léi. Ní raibh fáil agam ar charr ag an am, an dtuigeann sibh, agus céard a dhéanfadh cara dil ach cuidiú le cara eile, in am an ghátair. Sea.

Le bheith féaráilte, ní raibh sé i gceist agam ach cúpla leabhar a fháil – Tuar Mhic Éadaigh, Stair agus Seanchas, le Pádraig Standún, agus In Ord is in Eagar, le hAntain Mac Lochlainn, leabhair a fuair mé i gCló Iar-Chonnachta, chomh luath agus a shroich mé an áit.

Ach, gan sreang ná sábháil orm, séard a tharla ansin, an dtuigeann sibh, chonaic mé neart leabhar eile, leabhair a bhí luaite ag comhbhlagálaithe liom, nó leabhair luaite in Gaelscéal, b’fhéidir, nó leabhair a tharraing m’aird ina dtreo. Bhí mé mar a bheadh beach mheala i measc na mbláthanna, agus bhí mil chuile áit!

Cibé scéal é, a léitheoirí, bhí an t-ádh liom, agus bhí orm stopadh den cheannach tar éis uair a chloig, ó tharla an áit ag dúnadh. Ní hé go raibh Deirdre chuidiúil do mo chaitheamh amach as an áit, bíodh a fhios agaibh, ach, ahem, tháinig ciall le ham.

Thosaigh Deirdre ag suimiú, agus chuidigh An Mháistreás fhoighneach liom na 20 leabhair a cheannaigh mé a thabhairt liom abhaile.
.

Sclábhaí nó Saorthoil?

Ní raibh mé ar an eolas faoin bhfeachtas seo sa Fhrainc, feachtas as ar tháinig na ‘oral sex anti-smoking posters’ - ceann acu ansin thuas, a léitheoirí, le ceannteideal ‘"Smoking is to be a slave to tobacco." - go dtí gur léigh mé alt suimiúil le Patrick Hayes ar Spiked ar maidin.

Luann sé, freisin, an feachtas ‘Get Unhooked’, feachtas in aghaidh tobac sa Ríocht Aontaithe as ar tháinig ‘the highest numbers of complaints the advertising standards watchdog has ever received.’, ach mhaígh an roinn sláinte ann go raibh gá leis na fógraí le go dtuigfeadh an pobal an ‘‘controlling nature of addiction to nicotine experienced by smokers every day’.

Tharraing feachtas in aghaidh tobac na Fraince aird, agus gearáin, nach beag, freisin, ach, dar le Marco de la Fuente, an fear a bhí i gceannas ar an bhfeachtas fógraíochta sa ghníomhaireacht fógraíochta BDDP et Fils, "The old arguments – tobacco is bad for you – don't work any more. The message here is that tobacco is a form of submission. In the popular imagination, oral sex is the perfect symbol of submission."

Tharraing Patrick Hayes m’aird i dtreo na dtreoirlínte atá ag an National Institute for Health and Clinical Excellence (NICE) thall, a mholann, dar leis, ‘that all pregnant women should be required to take regular breath tests that monitor carbon monoxide (CO) levels so that health officials can tell if they’re harming their babies by continuing to have a crafty fag or two. And just to be on the safe side, NICE also recommends pregnant women take regular urine and saliva tests.’

Meas tú, a léitheoirí, an bhfuil na feachtais in aghaidh tobac ag dul thar fóir ar fad ar fud an domhain, nó, mar a scríobh Patrick Hayes, ‘The pros and cons of smoking and quitting are best left to people to weigh up for themselves… To buy into the claim that we cannot control ourselves is to shun responsibility for our own personal choices.’?

An bhfuil gá ar chor ar bith le leithéidí na bpóstaer agus na bhfeachtas luaite aige ina alt, nó an fúinn féin é an andúil, is cuma cén andúil í, a sheachaint, agus a thabhairt suas, as ár stuaim féin?
.

Cailleach na Comhairle

MÁ: Tá fadhb agam le focail ar leith.

CnaC: M’anam, is minic leat, muise! Céard iad na focail?

MÁ: Galar, aicíd agus andúil.

CnaC: Tá faitíos orm an cheist a chur ach, inis dom, cén fhadhb atá agat leo?

MÁ: Más rud go mbeireann galar nó aicíd greim ar dhuine, aicíd na gcnámh nó galar cosúil le hailse, mar shampla, níl milleán ar an duine sin, an bhfuil?

CnaC: Ar ndóigh, ní féidir milleán ar bith a chur ar na créatúir sin! Is galar nó aicíd iad, agus is minic a thagann siad aniar aduaidh ar dhuine, gan iad ag súil ar chor ar bith leo.

MÁ: Ní raibh rogha acu, mar sin. Níor fhéad siad an galar nó an aicíd a stopadh?

CnaC: Níor fhéad, muise! Ar ndóigh, d’fhéadfadh sé go raibh laige éigin ina gcolann roimh ré, ach ní orthusan a bheadh an locht sa chás sin. Is minic go dtéann laige mar sin ó ghlúin go glúin, trí na géinte.

MÁ: An ionann leis an andúil?

CnaC: Is dócha gurb ea. An bhfuil teaghlach sa tír nach bhfuil cráite aige am éigin, ach an oiread leis an ngalar sin, ailse.

MÁ: Ach ní galar í an andúil, an ea?

CnaC: Deirtear gur aicíd í, galar de shaghas éigin atá ann, más fíor.

MÁ: Níl aon rogha ag an andúileach, mar sin? Is galar é. Ní orthu atá an locht. Tá an laige iontu, agus níl aon leigheas acu air, an bhfuil?

CnaC: Ó tá! Is féidir leo stopadh. Tá an rogha sin acu. Ní hionann iad ar chor ar bith agus an té atá gafa le hailse agus a leithéidí.

MÁ: Ach níl an rogha sin ag an duine le galar cosúil le hailse orthu! Ní féidir leosan é a stopadh. Nach gcaithfidh siadsan dul i muinín na ndochtúirí agus an leighis?

CnaC: Bhuel, is minic go mbíonn ar an andúileach é sin a dhéanamh freisin. Ní mhaireann aon duine gan cabhair sa saol seo.

MÁ: An é go bhfuil na cearta céanna ag an andúileach mar sin, más rud gur aigesean atá an rogha an galar sin a bheith air nó gan é a bheith air?

CnaC: Más rud go bhfuil an laige sin sna géinte ag an andúileach, nach galar nó aicíd ann féin atá ansin?

MÁ: Is dócha. Agus tá daoine tinn ar fud na tíre, daoine le galair mar ailse, galar croí ón mbroinn, aicíd cnámh mar airtríteas, galar scamhóige, galar fola agus mar sin de, agus níl siad in ann leapacha a fháil sna hospidéil. Tá na hospidéil lán go béal.

CnaC: Drochscéal amach is amach! Níl leigheas ar an scéal shílfeá.

MÁ: Ach céard faoi na handúiligh? Nach gcuireann siad sin brú millteanach ar an gcóras, agus nach iomaí leaba acusan sna hospidéil?

CnaC: Ar ndóigh, caithfear na cearta céanna a thabhairt dóibhsean más rud go bhfuil siad tinn. Nach daonlathas atá againn.

MÁ: Sea. Gan dabht. Agus is maith ann é. Ach, shíl mé gur dúirt tú go bhfuil rogha ag an andúileach, gur féidir leis nó léi stop a chur leis an rud a dhéanann tinn iad. Más rud gur acusan atá an rogha stop a chur leis an ngalar, rud nach bhfuil ag na hothair eile, othair a bhraitheann go huile agus go hiomlán ar na hospidéil le leigheas a fháil, cén fáth nach stopann siad?

CnaC: Is aicíd í an andúil. Galar ar leith atá ann.

MÁ: Cén leigheas atá air, mar ghalar?

CnaC: Caithfear an andúil a stopadh.

MÁ: An ag na dochtúirí sna hospidéil atá an leigheas le fáil?

CnaC: Is ag an andúileach féin atá leigheas an scéil, más fíor.

MÁ: Tá rogha aige nó aici?

CnaC: Is leosan amháin atá an rogha, agus an leigheas dá bhrí sin, deirtear. Ní féidir leo a theacht slán ón ngalar mura nglacann siad leis gur andúiligh atá iontu, agus scaoileadh leis an andúil iad féin.

MÁ: Faraor gan an rogha chéanna ag na hothair eile leis na galair agus na haicídí atá orthusan. Ní bheadh ganntanas leapacha ann sna hospidéil ar chor ar bith dá mbeadh.

CnaC: Tá an ceart agat, is dócha. Ach níl an rogha sin acu, na créatúir.
.