Mise Áine

Beannacht

2011-12-25T08:59:00.004Z

Beannachtaí an tséasúir uaimse chugaibhse, a léitheoirí.

Go raibh sibh i gcuideachta mhuintir ghrámhar bhur mbeatha, go lige sibh i ndearmad buarthaí an tsaoil, go roinne sibh cuimhní cinn agus craic, go dtaga chugaibh smaointe dearfacha, go n-imí uaibh nithe diúltacha.

Bainigí sult as na laethanta saoire, a chairde.
.

Slí na Fírinne

2011-10-22T22:23:00.002+01:00

Seans go mbeidh cuid agaibh ann, a léitheoirí, nach mbeidh aithne agaibh ar Cathal O’Shannon, iriseoir agus scannánaí cumasach a fuair bás inniu.

Agus mé i mo dhéaga, agus níos sine, aon uair a chloisinn glór Chathail ar an raidió, bhíodh sé de nós agam stopadh, agus éisteacht le cibé rud a bhíodh le rá aige.

Cén fáth?

Bhí Cathal O’Shannon ar dhuine de na daoine sin lena n-éistfeá, feictear dom, is cuma cén scéal a d’inseodh sé. Bhí bealach aige scéal a insint, cheap mé féin, le cneastacht agus le creideamh. Mar gheall air sin, chothódh sé mo shuim, fiú gan a fhios agam, roimh ré, cén t-ábhar ar a raibh sé ag dul a labhairt.

Daoibhse nár chuala Cathal ag labhairt cheana, b’fhiú daoibh breathnú ar an mbabhta sparraíochta seo, idir é féin agus Muhammad Ali. Tallann ar leith; tallann atá caillte againn inniu, faraor.
.

Focail Féilire

2011-10-18T22:19:00.002+01:00

He who fears he shall suffer already suffers what he fears.

Eagla roimh fhulaingt an fhulaingt féin.

An leagan Gaeilge uaimse, agus an leagan Béarla, nó ceann cosúil leis, ón bhfear seo.
.

Focail Liom Focail Leat

2011-10-12T22:30:00.001+01:00

Focail, ó na meáin Ghaeilge, a thug mé faoi deara le déanaí. Glacfar, le fáilte, roimh cheartúcháin, nó le leaganacha eile de na focail agus nathanna seo a leanas, más ann dóibh:

calaois leasa shóisialaigh – social welfare fraud
tonnscinnteoir – surfer (farraige)
luathú – accelerating
dlúthpháirtíocht – solidarity
caid – football
eiseachadadh – extradition
spreac – urge
drochdhálaí maireachtála – bad living conditions
treoirchomhairleoir – guidance counsellor
droim láimhe a thabhairt – reject/dismiss/turn back on
geallsealbhóir – stakeholder
ceannródaíoch – pioneering
teistiúchán – certification
cáilitheacht – eligibility
neamh-incháilithe – ineligible
seachtain feasachta – awareness week
iomaíochas – competitiveness
treochlár – roadmap
eitilt cianaistir – long-haul flight
fóirdheontas – subsidy
a cómhaith/a chómhaith – her equal/his equal
.

Prios Beagmhaitheasa

2011-10-11T23:43:00.005+01:00

Inniu, d’fhreastail mé ar ócáid, le Bord Fiontar Chontae Dhún na nGall, in óstán An Grianán, áit inar chuala mé mná suimiúla ag labhairt; a scéalta fiontracha féin á roinnt acu uilig leis an lucht éisteachta.

Tharla sé gur luaigh duine acu, Suzanne Browne as Clevamama, agus í ag labhairt, más buan mo chuimhne, ar chíbe smaoineamh nuálach a thiocfadh isteach i do chloigeann, ‘don’t let it land in the junk cupboard.’

Rith an smaoineamh liom gur dóigh go bhfuil prios beagmhaitheasa i mbeagnach chuile teach, a léitheoirí. Is prios é, cheapfainn, ina gcaitear na nithe sin as a mbainfimid úsáid ‘lá éigin’, nithe nach gcaitear amach ‘ar fhaitíos na bhfaitíos’ go dteastódh siad uainn ‘am éigin amach anseo’.

Agus mé ag breathnú isteach i mo phrios beagmhaitheasa féin anocht, chinn mé go m’fhéidir go bhfuil sé in am dom na nithe atá istigh ann a chaitheamh amach. I ndiaidh gach ní, is nithe beagmhaitheasacha iad.
.

Focail Féilire

2011-10-09T02:28:00.007+01:00

Wisdom outweighs any wealth.

Is fearr saíocht ná saibhreas.

An leagan Gaeilge uaimse, an leagan Béarla ón bhfear seo. Tuilleadh uaidh anseo.

Más imeartas focal atá uait, nó giota grinn le cleasaíocht briathra, b'fhéidir, seo leagan Gaeilge eile uaim,

Is fearr saoi ar eagna ná suí ar uibheacha!

Focail Liom Focail Leat

2011-10-08T17:58:00.002+01:00

Tharla sé go raibh mé ag léamh bhlagmhíreanna mo chomhbhlagálaithe ar maidin agus thug mé suntas don nath caidhp-báis ar bhlag Sheáin, agus don fhocal gráscar ar bhlag An Scolaire Scartha.

Rith sé liom gur dóigh gur ón nath caidhp-báis a tháinig an focal Béarla kibosh. Tá a thuairimí féin á roinnt ag Michael Quinion ar World Wide Words faoin leagan Béarla sin, mar atá ar Wikipedia, áit ina bhfuil sé ar an ‘List of English words of Irish origin’ acu,

‘…Other sources, suggest that it may be from the Irish an chaip bháis meaning "the cap of death" (a reference to the "black cap" worn by a judge passing sentence of capital punishment...)…’

Cé nach bhfuil a fhios agam an bhfuil baint ar bith aige leis an scéal, is fiú breathnú ar an bhfocal caí ar eDil, ó tharla gur tháinig mé air, mar fhocal, agus mé ag útamáil thart ar thóir na bhfocal cie báis, atá luaite san alt sin ar World Wide Words.

Níl mórán le rá agam faoin bhfocal gráscar ach gur thug mé faoi deara gur fheil an dá fhocal ann, grá+scar, d’fhocal ag a bhfuil an leagan Béarla disorderly mob, ó tharla, dar liom féin, go mbeadh an grá scartha go maith óna leithéid de mob!

Focail Féilire

2011-10-05T22:09:00.001+01:00

'Moral indignation is jealousy with a halo.'

Míshásamh morálta, sásamh éada.

An leagan Gaeilge uaimse, agus an leagan Béarla ón bhfear seo.

Blagálaí Buaiteach!

2011-10-05T10:05:00.001+01:00

Ní dhearna mé dearmad air, ach bhí mé ag fanacht go bhfeicfinn liosta na mbuaiteoirí ar shuíomh an Oireachtais, rud nár éirigh liom a fháil, ach, ar maidin, chonaic mé an liosta ar shuíomh Nuacht24, rud a thugann deis dom mo chomhghairdeas ó chroí a dhéanamh leis na buaiteoirí uilig i gComórtas Liteartha an Oireachtais, 2011, ach, go háirithe, is maith liom go bhfuil deis agam mo ‘Go maire tú do nuacht!’ a rá lenár gcomhbhlagálaí, Proinsias Mac a’Bhaird, a bhuaigh, feictear dom, trí dhuais i mbliana.

Maith thú, a Phroinsias!

Moráltacht

2011-10-04T12:28:00.002+01:00

Agus mé ag éisteacht leis an nuacht, le déanaí, chuala mé trácht ar an scéal seo, scéal faoi dhrugaí mídhleathacha a gabhadh in Éirinn, le déanaí. Dar leo, ‘492 packages were seized.’’ – bhí cobhsaitheoirí, méadaitheoirí, agus laghdaitheoirí mar chuid de na drugaí, is cosúil.

Chuir an scéal sin scéal eile i gcuimhne dom, scéal a d'inis bean dom, níl sé i bhfad ó shin, faoin am, sna seascaidí, a mbíodh ar lánúin phósta coiscíní a ordú tríd an bpost, mar nach raibh aon bhealach eile acu theacht ar ábhar frithghinúna.

Bíodh an scéal sin fíor nó ná bíodh, ní dóigh liom gur in aon iris Éireannach a d’fheictí na fógraí óna gceannóidís na coiscíní, mar bhíodh greim docht daingean ag an Eaglais Chaitliceach ar na meáin, ag an am, agus ba í an eaglais chéanna a threoraigh moráltacht an phobail; formhór an ama, pé scéal é. Ceapaim.

Ar aon nós, dar le mo chara-inste-scéil, bhí bean phósta amháin, agus, ar ór ná ar airgead, nó ar fhaitíos na bhfaitíos roimh shagart agus roimh chomharsa, ní chuirfeadh sí a seoladh féin ar ordú na gcoiscíní. Chuir sí ainm a céile ar an ordú, agus seoladh na hoifige ina raibh sé ag obair.

Baineadh geit nach beag as an bhfear céile, seachtain nó dhó ina dhiaidh sin, nuair a tháinig a rúnaí oifige ina threo, le pacáiste poist lán coiscíní, a d’oscail sí ní ba luaithe, ina glac aici,

‘Sorry, it wasn’t marked ‘Personal’’, ar sí, go dearg-ghnúiseach.

Agus mé ag meabhrú ar scéalta na bpacáistí, agus ar an scéal seo faoin amhránaí Rihanna, rith an smaoineamh liom: an é an easpa smachta ón eaglais a thugann saoirse do dhaoine a gcéadfaí a mheath, a mhaolú nó a mhéadú, mar is mian leo, nó an é go bhfuil na meáin ár dtreorú anois?

Focail Liom Focail Leat

2011-10-03T16:43:00.000+01:00

Focail, ó na meáin Ghaeilge, a thug mé faoi deara le mí anuas. Glacfar, le fáilte, roimh cheartúcháin, nó le leaganacha eile de na focail nó nathanna seo a leanas, más ann dóibh:

géarchéim fiachais – debt crisis

faoi choinneáil – in detention

breosla soladach – solid fuel

dabhach stórála – oil tank

scéim intéirneachta – internship scheme

cuideachta óstaigh – host company

beochlár – live register

socrúchán oibre – work placement

jabshocrú – job placement

ró-oifigiúlachas – red tape

príomhurra – main sponsor

déan rud/bheith in antráth – mistime/inopportune time

tá scaoll ar dhaoine – people are panicking

leithdháileadh – allocation

feidhmchlár frith-bhulaíochta – anti-bullying application

leatóir aoiligh – muck spreader (Ar an bhfeirm! J)

gníomh éachtach – tremendous feat

páiste éachtach – child prodigy

ciúineadas – stillness, calmness/silence

caismirtí – conflicts

claonroinnt – gerrymandering

leascheann feadhna – deputy leader (‘feadhain’ san ainmneach)

Acht um Chiontaí in aghaidh an Stáit – Offences against the State Act

ceannfháth – motivation

éigniú reachtúil – statutory rape

éigniú coinne – date-rape

éigniú droinge – gang rape

oil in úir – skeletons in the cupboard/closet

clú gan oil – unblemished reputation

cothromas diúltach – negative equity

caighean – cage

i measc an tslóigh – among the crowd

araid rothaí – wheelie bin

gabhdán athchúrsála – recycling container

an teileapaite – telepathy

Fírinne agus Athmhuintearas – Truth and Reconciliation

críochdheighilt – partition of territory

sciomarthóir gluaisteáin – car valet

Gníomhaireacht Náisiúnta na dTomhaltóirí – National Consumer

Agency

An tSaoráid um Chobhsaíocht Airgeadais – Financial Stability Facility

Tachtadh Tráchta

2011-10-02T09:51:00.000+01:00

Tá fadhb le Blogger, arís eile, feictear dom.

Ó am go chéile, le lá nó dhó, rinne mé iarracht ar thrácht a fhágáil ar bhlag nó dhó. Níor éirigh liom trácht a fhágáil ar bhlag Néidí, ná ar bhlag Alex, mar shampla, cé gur éirigh liom, théis iarracht nó dhó, tráchtanna a fhágáil ar bhlaganna eile.

Pé scéal é, tá Éire théis úd eile a fháil, anois díreach, sa chluiche rugbaí i gcoinne na hIodáile. Wúhúúúu! Tá foireann na hÉireann chun cinn 26 -6 i láthair na huaire. Iontach!

♫♪♪ Low lie the fields of Athenry…♫♪♪

Focail Féilire

2011-10-01T15:18:00.000+01:00

‘Is féidir go leor a fheiceáil ach breathnú.’

‘You can observe a lot by just watching.’ An fear seo a dúirt, deirtear.

Agus mé ag léamh, ar an suíomh seo, na n-athfhriotal eile uaidh, cuireann an ceann thuas, agus an ceann ‘Half the lies they tell about me aren’t true.’ Rás an Árais i gcuimhne dom - ar chúis éigin nach féidir liom a roinnt, a léitheoirí, mar nach bhfuilim féin cinnte faoi leath de na smaointe atá ag rith timpeall i mo chloigeann faoin rás céanna.

Mí eile leis an lucht spairne romhainn. Mo chloigeann bocht…

President Tracker an Late Late Show le léamh anseo, agus track de shórt eile, Race for the Áras, le cloisteáil ó phodchraoladh na maidine lucht Green Tea anseo. (4.06 nóiméad)

Cuimhne agus Ceiliúradh

2011-09-28T16:16:00.000+01:00

Ar an lá seo a fuair mo dheirfiúr, Ciara, bás, ceithre bliana ó shin. Airím uaim í, chuile lá beo, ó bhásaigh sí. Ní féidir an brón sin a shéanadh.

Ar an lá seo, blianta roimh bhás Chiara, a rugadh m’iníon. Cuireann a breith lúcháir ar mo chroí, chuile lá beo, ó rugadh í. Ní féidir an lúcháir sin a shéanadh.

Ar an lá seo, déanaim iarracht gan ligean do mo bhrón mo lúcháir a phlúchadh. Ní bhíonn sé éasca. Ní féidir liom é sin a shéanadh ach an oiread.

Seacht Suas...

2011-09-28T11:43:00.000+01:00

…agus tá an táinrith, agus na táinsimh, faoi lán seoil cheana féin.

Sea, a léitheoirí, tá seachtar acu ag rith i Rás an Árais, agus is fúinn, an lucht vótála, a bheas sé an duine is fearr a roghnú don uachtaránacht nó, ar a laghad, is fúinn a bheas sé duine den seachtar a roghnú.

Níl mo chinneadh déanta agam fós, agus beidh mé ag éisteacht le chuile dhuine den seachtar acu, as seo go lá na vótála, sula dtabharfaidh mé mo bhreith agus duine acu a roghnú, an duine is fearr a cheapfainn féin a d’fheilfeadh don phost.

Beidh An Pota Amhrais ag dul ar an tine arís, agus seo chugaibh, arís eile, an t-oideas as a mbainim féin úsáid, agus breith faoi mo bhráid agam:

‘Cuirim An Pota Amhrais ag fiuchadh. Isteach sa phota caithim na pointí feolmhara, ceann i ndiaidh a chéile. Cuirim salann mo smaointe isteach leis na pointí éagsúla, ceann i ndiaidh a chéile. Má thosaíonn an teas ag ardú, nó má thosaíonn an bhoilgearnach ag blub-blubbáil le pointe feola ar leith, bíonn a fhios agam ansin go bhfuil an píosa feola sin rórighin domsa, ábhar éigin ann nach réiteoidh le mo ghoile, agus go mbeidh deacracht agam é a shlogadh.’

Mura bhfuil sibh tinn tuirseach ag éisteacht leis an gcraic uilig go dtí seo, a vótálaithe, tá súil agam go bhfaighidh sibh ábhar sásúil uachtaráin as bhur bPota Amhrais féin.

Focail Féilire

2011-09-27T14:59:00.000+01:00

‘Praise, like gold and diamonds, owes its value only to its scarcity.’

'Fearacht óir, easpa a dhéanann moladh luachmhar.’

nó

'Luach an ghanntanais ar ór, agus ar mholadh.'

An leagan Béarla ón bhfear seo.

Banláidreacht

2011-09-26T20:35:00.000+01:00

Ní raibh mé in ann theacht ar aon leagan Gaeilge de na scéalta seo a leanas, agus níor mhaith liom an lá a ligean tharam, gan na mná seo thíos a lua:

Mná na hEorpa, a bhuaigh The Solheim Cup sa ghalf, in Éirinn, ag an deireadh seachtaine.

Mná Chorcaí, a bhuaigh Craobhchomórtas Sinsear na hÉireann i bPeil na mBan (TG4) inné.

Mná na hAraibe Sádaí, a fuair cead vótála, faoi dheireadh. Is fearr go deireanach ná go brách, is dócha, fiú más rud é go raibh ar na mná fanacht le cinneadh ón Rí Abdulladh, fear a chinn ‘that a study of Muslim history had shown that women were capable of rational thinking and decision making.’ Bhabha! An méid sin ráite, níl cead acu carr a thiomáint fós.

An bhfuil aon suíomh, ó na meáin Ghaeilge, ar a bhfuil scéalta reatha, fearacht na cinn thuasluaite, le fáil go rialta, a léitheoirí?

Fir -v- Mná

2011-09-25T10:46:00.000+01:00

Mar a scríobh mé cheana, bhí Allan Pease ag labhairt faoi go leor rudaí ar an raidió an lá úd, ina measc, an difríocht atá ann idir inchinn na mban agus inchinn na bhfear, go háirithe nuair atá cumarsáid bhriathartha i gceist.

Is cosúil go bhfuil mná in ann labhairt agus éisteacht ag an am céanna, cé nach bhfuil fir in ann é sin a dhéanamh. Is féidir le fear labhairt, agus ansin éisteacht, ach ní féidir leis an dá rud a dhéanamh in éineacht. Mar gheall air sin, cruthaítear fadhbanna cumarsáide idir fhir agus mhná, mar a thuigfeá.

Más buan mo thuiscint, is maith leis an bhfear abairtí agus comhrá gonta, nuair atá barúil le roinnt, abair, agus ní thuigeann sé cén fáth nach féidir leis an mbean bheith amhlaidh. Dar le Allan Pease, bíonn sórt ‘what’s your point?’ le feiceáil go soiléir ar aghaidh an fhir, má bhíonn bean ag geabaireacht léi – cuireann geabaireacht na mban na fir soir, bíodh a fhios agaibh, a mhná, agus cuireann dreach dothuisceanach na bhfear na mná soir, bíodh a fhios agaibh, a fheara.

An méid sin ráite, is cuma fear nó bean ann, tá bréaga, nó easpa fírinne, iniata le 73% de chomhrá laethúil an duine, cé, seans, gur béasaíocht atá i gceist le formhór na mbréag sin; mar shampla, ‘tá do ghruaig go hálainn’, agus ‘is maith liom do sheaicéad’ á rá ag duine, is dócha. Fiú mura maith leo an ghruaig ná an seaicéad, b’fhearr le formhór na ndaoine an focal múinte, seachas an focal goilliúnach, a úsáid.

Meas tú an ionann é sin agus a rá gur ionann béasaíocht agus bréagadóireacht?

Pé scéal é, dá gcuirfeadh bean an cheist ar fhear ‘Céard do bharúil?’, agus í ag pramsáil thart ina gúna nua, nár thaitin leis, is fearr go bhfaigheadh sí freagra gonta, ~~bréagach~~ béasach, neamhghoilliúnach. Dá gcuirfeadh fear an cheist chéanna ‘Céard do bharúil?’ ar bhean, ní bheadh uaidh ach freagra gonta, is dócha.

Agus glacaigí uaimse é seo, a fheara, sé an ‘freagra gonta’ amháin a gheobhadh sé, dá mbeadh aon cheo fearacht dreach dothuisceanach, nó aoibh mharánta, ar a ghnúis. Cheapfainn féin.

Grá -v- Drúis

2011-09-24T17:45:00.000+01:00

Tharla sé go raibh mé ag éisteacht le Allan Pease ag labhairt le Kathryn Thomas ar an John Murray Show Dé Máirt seo caite (15.00-30.00), agus bhí go leor nithe suimiúla á rá aige. Seo thíos, más buan mo thuiscint, an méid a dúirt sé faoin difríocht atá ann idir na mothúcháin sin, drúis agus grá.

Abair, mar shampla, nach bhfuil ach bliain iomlán, nó níos lú, caite agat le do pháirtí fós, tá seans ann go m’fhéidir nach bhfuil tú ‘craiceáilte i ngrá’ leis nó léi ar chor ar bith; nach bhfuil ann ach go bhfuil an hormón ceimiceach - an hormón sin a mheall sibh i dtreo a chéile an chéad uair, agus a mhaireann dhá mhí dhéag, nó mar sin - tá seans ann go bhfuil an hormón sin fós ag feidhmiú ar d’inchinn, agus go bhféadfá dúiseacht maidin éigin, le geit, agus gan tú i ngrá in aon chor le do pháirtí!

Go sábháiltear sinn, a léitheoirí, ach níor mhaith liom go dtarlódh a leithéid d’aon duine agaibhse, go gcuirfeadh sibh bliain iomlán amú go drúisiúil, mar nár thuig sibh an difríocht idir ghrá agus drúis, abair, mar sin táim ag dul ag roinnt libhse an moladh a roinn Allan Pease ar an raidió, le go mbeidh a fhios agaibh, roimh ré, an dóigh le páirtí feiliúnach fadtéarmach a roghnú, más fíor...

...déan liosta de na tréithe fisiciúla sin ba mhaith leat a fheiceáil i do pháirtí, mar shampla, dath gruaige, airde, dath súile srl., is dócha, agus, ansin, déan liosta de na bunluachanna a thaitneodh leat i do pháirtí.

Le do liosta scríofa agat, imigh leat agus déan do ghnóthaí laethúla, mar is iondúil leat, agus, lá breá éigin, gan súil ar bith agat leis, tá seans ann go dtabharfaidh tú do pháirtí feiliúnach faoi deara, áit éigin.

Tá sé chomh simplí sin, a chairde. Ceapaim.

Nod Don Aineolach

2011-09-21T22:12:00.000+01:00

Ceann de na nithe a thaitníonn liom faoin saol ná go bhfuilim aineolach ar go leor rudaí. Ní drochrud é sin, ceapaim, mar go dtugann sé deis dom neart a fhoghlaim. Sin mo bharúil, pé scéal é.

Is léir nach bhfuilim i m’aonar, muise. Tá saineolaithe iad féin de shíor ag foghlaim, is cosúil. Déardaoin seo caite, tháinig réalteolaithe ar phláinéad neamhchoitianta a fhithisíonn dhá réalta agus, de réir mar a léim, ní raibh ansin ach tús an scéil, mar, an tseachtain chéanna, d’éirigh le lucht taighde theacht ar ‘74 previously unknown exoplanets’.

San India, tháinig saineolaithe ar chineálacha nua froganna, dhá chineál nua déag, le bheith beacht – ceann acu an ‘meowing night frog, whose croak sounds more like a cat's call’, creid é nó ná creid.

Maidir le vacsaíniú, níl a fhios agam an é amhras nó aineolas is cúis leis an imní, ach tá ceisteanna fós le freagairt, shílfeá, agus go leor fós le foghlaim.

Focail Féilire

2011-09-20T09:09:00.000+01:00

Sprioc dodhéanta, éadóchas cinnte.

'Despair is the price one pays for setting oneself an impossible aim.'

Is cosúil gur tháinig an leagan Béarla, atá ar m'fheilire féin, ón bhfear seo. Tháinig an leagan Gaeilge uaimse, mar is iondúil, le hionchur ón Dómhnallach, mar is minic léi.

Barbartha?

2011-09-19T20:39:00.000+01:00

Ní dóigh liom gur tugadh deis don Dr. Conan T. Barbarian tús a chur lena chuid oibre in Ollscoil Bhaile Átha Cliath, Coláiste na Tríonóide, mar díbríodh an fear bocht ag tús na seachtaine, sula raibh deis aige fiú ‘tyrant slaying’ amháin a dhéanamh.

Más, ahem, fíor an méid a scríobhadh ina ghearrbheatháisnéis ar an suíomh, ní raibh Conan bocht ar chor ar bith sásta le Comhaontú Páirc an Chrócaigh, agus thuigfeá, b’fhéidir, go raibh fonn air duine éigin a slayáil dá bharr sin.

Mar sin féin, tá daoine ann a d’aontódh le Conan, fear nár thaitin an ‘remaking 1980s films’ leis beag ná mór, agus a chreid go raibh siad ‘perfectly good enough in the first place.’

Cibé scéal é, tá a chuid sonraí uilig bainte den suíomh cheana féin agus, dar le hurlabhraí ón gcoláiste, tá na geáitsí uilig ‘being taken seriously.’ Agus, thuigfeá é sin, freisin, is dóigh liom.

Míreanna Meara

2011-09-19T01:14:00.000+01:00

Cé go raibh daoine ann a cheap go mbeadh an bua ag Ciarraí, bhí sé soiléir ó thús an chluiche, cheap mé féin, go raibh Baile Átha Cliath ní ba láidre, nó, b’fhéidir, ní ba thiomanta ar an lá. Pé scéal é, bhí an bua ag Baile Átha Cliath, agus tréaslaím leis an bhfoireann, agus lena lucht taca.

Agus, más rud nach raibh tú in ann do shúile a bhaint de scáileán na teilifíse nuair a bhí greadadh breá Gaelach á thabhairt d’fhoireann rugbaí na hAstráile, tuigim do chás, a léitheoir. Chuir sé ríméad orm ag breathnú ar na leaids, agus is dóigh liom nach mé an t-aon duine amháin a mhothaigh mar sin Dé Sathairn.

Ach, tá Gael láidir cróga eile i mo smaointe le lá nó dhó, agus sin í Meadhbh McGivern. Go n-éirí go geal léi, agus í ag teacht chuici féin óna hobráid mhór. Go dtaga sí abhaile, slán sláintiúil, go luath.

Domhnach na Peile

2011-09-17T22:06:00.000+01:00

Fáiltím romhat, a Phríomh-Dhomhnach na Peile

Domhnach nach bhfuil cosúil le haon Domhnach eile

Domhnach a sháraíonn teorainn is críocha

Éirí croí Gaelach ar dhúichí is coigríocha

Páirc an Chrócaigh ag preabadh le dóchas is spraoi

Na tacaithe gléasta sna dathanna cuí

Comórtas is mórtas ó chontaetha geallta

I dtreo Chorn Mhic Uidhir tá na himreoirí meallta

Laochra ár linne ag scaipeadh an scéil

Inniu Domhnach na nGaiscíoch, Domhnach na nGael.

Bainigí sult as an lá mór, a léitheoirí, go háirithe sibhse, a lucht taca na bhfoirne éagsúla.

An Uachtaránacht

2011-09-16T11:42:00.000+01:00

Bíodh sé ina chamghaoth nó ina ghaoth mhór, ach tá an ghaoth, agus an teas, ag éirí faoi rás na huachtaránachta, feictear dom.

Beidh David Norris, fear a tharraing aird an domhain air féin, ach a d’imigh as an iomaíocht ní ba luaithe, beidh sé ar an Late Late Show anocht, agus táthar den bharúil go mbeidh sé ag teacht ar ais san iomaíocht.

Tá cluiche lúrapóg lárapóg á imirt ag Sinn Féin, agus ní bheidh a fhios againn, go dtí ar ball, an mbeidh Michelle, Mickey, nó Martin ag dul san iomaíocht, nó, an bhfuil duine éigin eile i bhfolach acu, áit éigin. Tá an páirtí féin ar an eolas, deirtear, ach caithfimis fanacht ar sceitheadh an rúin sin uathu.

Maidir le Fianna Fáil, nílim róchinnte an bhfuil cluiche folach bíog á imirt ag Mícheál Martin agus a chomhghleacaithe, ach anois is arís, feictear duine amháin, ansin feictear duine eile, agus anois, tá Labhrás á thaispeáint féin dá cheannaire. B’fhéidir nach bhfuil Mícheál bocht rómhaith ag coinneáil greama ar dhaoine ina pháirtí, nó, b’fhéidir nach bhfuil na rialacha uilig ar eolas ag an bpáirtí fós. Cé ag a bhfuil a fhios, mura bhfuil a fhios ag Mícheál é féin é.

Sa chúlra, agus iad ag obair leo go dícheallach, shílfeá, tá Gay Mitchell (Fine Gael), Michael D. Higgins (Lucht Oibre), Mary Davis (Neamhspleách) agus Seán Gallagher (Neamhspleách). An bhfuil an rás rite ag duine acu siúd cheana, meas tú, nó an bhfuil duine éigin eile le teacht isteach sa rás, fós? Beidh le feiceáil, a chairde.

Idir an dá linn, bainigí sult as an gcluiche, a léitheoirí.

An Coileach Codlatach

2011-09-15T10:04:00.000+01:00

Sula bhfuair sí bás, bhí an leabhar ‘An Coileach Codlatach’ scríofa ag mo chara, Nuala. Bhí sé luaite aici liom, ó am go chéile, agus bhí sí ag dúil go mór lena fhoilsiú.

Anocht, Déardaoin, sa leabharlann ar an gCeathrú Rua, Co. na Gaillimhe, agus Dé Sathairn seo chugainn, i siopa leabhar Cúpla Focal i mBré, Co. Chill Mhantáin, seolfar a leabhar, An Coileach Codlatach; le Sorcha Ní Mhonacháin ar an gCeathrú Rua, agus le Bríd Ní Choincheanainn i mBré.

Futa Fata an teach foilsitheoireachta, agus guím gach rath orthu anocht, agus oíche Shathairn. Dar leo, beidh sólaistí deasa ar fáil d’óg agus d’aosta ag an dá ócáid, agus beidh fáilte ar leith roimh ghasúir.

Beidh fear céile Nuala, Pádraic Harvey, agus a hiníon, Iseult, go mór i mo smaointe anocht, mar a bheas a muintir uilig. Ach, is ar Nuala, ach go háirithe, a bheas mo smaointe, agus mo ríméad faoi fhoilsiú a leabhair, dírithe anocht.

Airím uaim í.

Focail Féilire

2011-09-15T09:09:00.000+01:00

‘Grian shíoraí, fásach forleathan.’

'Perpetual sunshine produces a desert.’

Bláth na Sláinte

2011-09-14T09:41:00.000+01:00

Dea-scéal a tháinig chugainn ag tús na seachtaine ná go bhfuil ag éirí go maith le lucht taighde in Ollscoil Bhradford, ina n-iarrachtaí i gcoinne an ghalair ailse.

Más buan mo thuiscint, tá siad tar éis theacht ar bhealach inar féidir leo siadaí urchóideacha i lucha a leigheas; iad ag súil go n-oibreoidh an leigheas céanna ar dhaoine le hailse, taobh istigh de chúpla bliain.

Cé go raibh eolaithe riamh ar an eolas faoin úsc frithailse Colchicine, úsc a thagann ón gcrócas cróch an fhómhair, agus air a bunaíodh an leigheas nua thuasluaite, ceapadh an t-úsc bheith ró-nimhiúil do chorp an duine.

Anois, tá sórt ‘smart bomb’ cruthaithe ag na taighdeoirí; eireaball ceimiceach greamaithe acu leis an gceimiceán Colchicine, len é a choinneáil díghníomhachtaithe, go sroicheann sé an siad urchóideach.

Is cosúil go bhfuil einsím sa siad urchóideach a bhaineann an t-eireaball den cheimiceán ansin, am a ghníomhachtaítear an Colchicine, a ionsaíonn agus a mharaíonn na fuileadáin a thugann beatha don siad.

Go n-éirí go geal lena n-iarrachtaí.

Glór Dhún Geimhin

2011-09-14T09:04:00.000+01:00

Sathairn 17ú lá Meán Fómhair 4.00-5.00i.n

Club Chomhrá na nÓg:

Tráth na gCeist do pháistí idir 8-14 d’aois.

Uachtar Reoite. Duaiseanna.

Ceadaoin 21ú lá Meán Fómhair 6.30i.n

An tOllamh Diarmaid Ó Doibhlin i Leabharlann Dhún Geimhin:

‘An Traidisiún Phrotastúnach & an Ghaeilge’

Ina dhiaidh sin, Oíche Ghaelach in The Arcade le Dinny McLaughlin & Cianan Barrett.

Tuilleadh Eolais: http://en-gb.facebook.com/glor.dhungeimhin

Dúlagar

2011-09-13T20:25:00.000+01:00

Ó am go chéile, cloisim clár a théann i bhfeidhm go mór orm, agus is amhlaidh a tharla Dé Sathairn seo caite, nuair a chuala mé an clár My Dad’s Depression, ar an Documentary On One.

Is é seo an chéad chlár faisnéise ón leaid óg, Conor McGinnity, agus an rud is suntasaí faoin gclár, seachas go bhfuil sé curtha le chéile go hiontach ag Conor, ná go bhfuil sé féin agus a theaghlach ag labhairt go hionraic macánta faoi dhúlagar fhear an tí, athair Chonor; dúlagar lena bhfuil chuile dhuine sa teaghlach ag streachailt, go laethúil.

Más rud go bhfuil tú den bharúil gur ionann gach duine le dúlagar, gur daoine iad nach gcuireann a ndúlagar isteach ná amach ar aon duine eile ach orthu féin, bhuel, b’fhiú duit éisteacht leis an gclár seo.

Ná lagaítear go brách focail na ndaoine sin a labhraíonn go hionraic oscailte ar an rud is dúlagar ann, an ‘patient’ agus an ‘victim’ araon.

http://www.aware.ie/

http://pleasetalk.ie/

Focal Féilire

2011-09-13T09:17:00.000+01:00

‘Obair chrua é an díomhaointeas mar nach fios cén uair a chríochnaíonn do chúram.'

‘Doing nothing is very hard to do…you never know when you’re finished.’

Agus an t-athfhriotal thuas aistrithe agam, tharraing mé chugam an leabhar Seanfhocla Chonnacht le Tomás Ó Máille (cóirithe ag Donla Uí Bhraonáin), agus tháinig mé ar na seanfhocail seo a leanas, faoin gceannteideal ‘Leisce’:

'Tá gach rud crua ag an leisce.'

'Is minic díomhaoineach doicheallach.'

'Fear óg díomhaoin, ábhar an tseanduine bhuain.'

'Fear ramhar, fear spárálach.'

'Tóin le gaoth, is bolg le gréin.'

'Ní minic mórán maoine ag fear na cúinne.'

'Faigheann cos an tsiúil rud nach bhfaigheann cos ina sheasamh'

agus seo leagan eile den tseanfhocal céanna, a chomhbhlagálaithe,

'Is minic a fhaigheas cos siúlach masla, ach ní fhaigheann cos ina cónaí tada.'

Uirlisí Usáideacha?

2011-09-12T16:50:00.000+01:00

Tá Sinéad O’Connor i Lios Dúin Bhearna i láthair na huaire. Tá sí ar thóir fir ann, más buan mo chuimhne ón agallamh a rinne sí ar an Late Late Show, le déanaí. (1:36:40)

Ar aon nós, léigh mé a halt, faoina cuairt ar Lios Dúin Bhearna, san Sunday Independent inné, alt ina scríobh sí ‘I think I will call off the manhunt and instead update my vibrator collection.’ Níl a fhios agam cén Ghaeilge atá ar ‘vibrator’, a léitheoirí, ach roghnaigh mé an focal creathaire, bíodh mé ceart nó mícheart.

Rith an smaoineamh liom go bhfuil an saol ag athrú; go raibh am ann nuair nach labhródh fear ná bean, go poiblí pé scéal é, ar a leithéid de rud agus creathaire; nó, go deimhin, go mbeadh an uirlis sin luaite, beag ná mór, le Lios Dúin Bhearna. Ach, ansin chuimhnigh mé ar scéal a chuala mé, níl sé i bhfad ó shin, agus, más fíor an méid a dúradh liom, chuirfeadh sé iontas ort na nithe a d’fheicfeá i mála mná i Lios Dúin Bhearna.

De réir mar a chuala mé, bhí am ann, siar sna seascaidí, agus bhíodh na mná ag teacht as Meiriceá go Lios Dúin Bhearna ar thóir fear; iad gléasta go hálainn, lena ngruaig bouffant, agus lena málaí láimhe, lán smididh agus sprae gruaige. Ach, dar le cara liom, bhí bean amháin, agus bhí níos mó ná smideadh agus sprae ina mála aici.

Dar le mo chara-inste-scéil, bhí sí sa seomra leithris i halla damhsa i Lios Dúin Bhearna, oíche amháin thiar sna seascaidí, nuair a shiúil bean de na Meiriceánaigh thuasluaite isteach. Thosaigh sí ag athsmideadh, os comhair an scátháin ann, taobh le mo chara. Cé nach raibh aithne dá laghad acu ar a chéile, thosaigh comhrá eatarthu.

Agus iad ag caint faoi chraic na féile, chuaigh an Meiriceánach ar thóir a sprae gruaige ina mála, agus céard a chonaic mo chara istigh ina mála, ach gunna. Gunna beag, a léitheoirí, ach gunna mar sin féin. Ar ndóigh, mar a thuigfeá, baineadh geit nach beag as mo chara, agus lig sí béic bheag aisti, ar fheiceáil an gunna di. Níor chuir a geit ná a béicín isteach ná amach ar an Meiriceánach, bean a dúirt go neamhbhalbh,

‘You never know when you might need it.’

Blagáil...Bás nó Beatha?

2011-09-10T22:44:00.000+01:00

Sea, is mé atá ann, a léitheoirí, Mise Áine, agus mé beo beathach, ag blagáil liom, mar is iondúil liom, ón gcéad lá úd, ceithre bliana ó shin.

Ar ndóigh, bíonn sosanna agam anois is arís, díreach mar a tharla an mhí seo caite, mar shampla, agus mé ag fámaireacht liom, idir Maidrid agus Conamara, rud a d’fhág mo bhlag díomhaoin, ar feadh píosa. Aiféala orm faoi sin, a chairde, ach tuigeann sibh féin craic an tSamhraidh.

Ní raibh mé i bhfad as blag, cheap mé féin, mar sin samhlaígí an gheit a baineadh asam, ar m'fhilleadh dhom, nuair a chonaic mé an teideal ‘Blagadóireacht na Gaeilge, R.I.P.’ ar mhír Bhreandáin Delap in Beo!. Céard eile a cheapfadh bean ach go raibh mo chomhbhlagálaithe chomh brónach sin i m’uireasa, gur thit an tóin as an earnáil…le, ahem, cumha i mo dhiaidh, an dtuigeann sibh.

Ach, ní mar a shíltear a bítear, agus táim den bharúil nach raibh ann ach tuairimíocht iriseora ar na blaganna Gaeilge sin ‘ar fiú iad a léamh’. Céard is ‘fiú’ a léamh na laethanta seo, meas tú? Ceist mhaith, agus, an bhfuil a fhios agaibh céard é féin, a léitheoirí, ach táim den bharúil go luíonn freagra na ceiste sin libhse.

Deas bheith ar ais libh, a chairde.

Focail Féilire

2011-09-09T21:34:00.000+01:00

Tá fuath mar a bheadh aigéad ann; dófaidh sé d’anam agus maróidh sé thú sula bhfaighidh tú bás.

9/11

2011-09-09T09:49:00.000+01:00

Inniu, tá na tubaistí uafásacha a tharla ar an lá sin, deich mbliana ó shin, i mo smaointe.

Cuimhním, le brón, orthu siúd a fuair bás, agus orthu siúd a gortaíodh nó a goineadh, ar bhealach amháin nó ar bhealach eile, de thoradh na ngníomhartha millteanacha sin.

Ar Ais Arís...

2011-09-05T22:00:00.000+01:00

…ach gnóthach!

Ceann de na laethanta seo, suífidh mé síos ag an ríomhaire, agus tosóidh mé ag léamh agus ag scríobh arís.

Idir an dá linn, ná lig don drochaimsir, ná do na drochscéalta, aon drochspion a chur oraibh, a chairde.

Sos Beag

2011-07-26T08:56:00.000+01:00

Faoin am seo amárach, beidh mé in Madrid - tá súil agam!

Sin an plean, pé scéal é, ach, mar a scríobh mé cheana, tá sé foghlamtha agam nach féidir brath ar inneall ná ar intinn, agus gur fearr a bheith i gcónaí ullamh don ‘eachtra gan choinne’.

Táim ullamh, a léitheoirí, agus má éiríonn liom gan a theacht ar eachtra gan choinne’, beidh mé ar ais libh roimh dheireadh mhí Lúnasa. Tá súil agam.

Idir an dá linn, ná bígí uaigneach i m’uireasa.

Ar Thóir Óide

2011-07-25T17:49:00.000+01:00

Daoibhse le suim agaibh i gcluichí an Chumainn Lúthchleas Gael, b’fhéidir go mbeadh suim agaibh sa chomórtas filíochta ‘The Search for an Ode to the Third Sunday in September’, comórtas atá á reáchtáil ag SuperValu, i gcomhar leis an Colm Hayes Show.

Tá agaibh go dtí an 31 Lúnasa le hóid 10 líne a chumadh. Tá na sonraí uilig le léamh anseo, agus is féidir d’iarratas a sheoladh chucu anseo.

Ní fhaca mé é scríofa in aon áit gur óid Bhéarla amháin atá uathu, agus ó tharla Mícheál Ó Muircheartaigh ar an bpainéal, meas tú nach bhféadfái ceann nó dhó as Gaeilge a chumadh...

Focail Féilire

2011-07-25T09:51:00.000+01:00

An bhfaca tú riamh ceannlíne nuachta ‘Bhuaigh Síceach an Crannchur’?

Have you ever seen the headline? ‘Psychic Wins Lottery’.

Dar le dictionary.com, is ionann ‘síceach’ agus duine atá ‘allegedly sensitive to psychic influences or forces’ – meas tú an é an focal sin ‘allegedly’ a bhí ar intinn an té a chum an focal féilire sin thuas, a léitheoirí…

Meitheal na mBád

2011-07-24T19:16:00.000+01:00

Bhí bád s’againne ar cheann de na báid a chuaigh amach ar Loch Súilí tráthnóna inniu, mé féin agus é féin ag iarraidh ár n-iarrachtaí féin a dhéanamh ar mhaithe le Jackie, máthair Sheáin McNair, bean nach bhfuil aithne againn uirthi, ach bean a dúirt, ‘she just wanted her son "out of the water" so she could lay him to rest in Derry.’

Bhí na báid ag dul ó Ráth Maoláin go Bun Cranncha, ón Dún Riabhach go Fathain, gach bád ag dul suas agus síos, anonn agus anall ar an loch, ar thóir chorp Sheáin.

Ar ár bhfilleadh dúinn ar an muiríne i bhFathain, chualamar gur tháinig tumadóirí ar chorp ní ba luaithe, gar go maith don áit a ndeachaigh an leaid bocht amú, taobh leis an gcé i Rath Mhaoláin. Más é corp Sheáin atá ann, beidh faoiseamh, de shaghas, ag Jackie.

Tá sé deacair na mothúcháin a mhothaigh mé agus mé amuigh ar an mbád inniu a mhíniú daoibh, a léitheoirí, ach déarfaidh mé an méid seo - mar mháthair mé féin, bhí mé iontach brónach agus mé ag smaoineamh ar Jackie, gan uaithi ach a mac a fháil amach as an uisce, amach as an bhfarraige fhuar mhíthrócaireach, farraige ar cuma léi grá na máthar.

Focail Liom, Focail Leat

2011-07-24T13:05:00.000+01:00

Focail, ó na meáin Ghaeilge, a thug mé faoi deara le mí anuas.

Más rud go bhfuil siad uilig ar eolas agat cheana, a léitheoir, is féidir leat neamhaird a thabhairt ar an mír seo uaim.

Más rud, fearacht an scríbhneora seo, go bhfuil tú fós ag foghlaim, bhuel, beimid ag foghlaim le chéile, tá súil agam, agus glacfar, le fáilte, roimh cheartúcháin, nó le leaganacha eile de na focail/nathanna seo a leanas:

ag baint solamair as an saol – enjoying life

amhrastach – suspect

an táthán nó an glae – the cement or the glue

antoisceach – extremist

Aonad Diúscartha Buamaí an Airm – Army Bomb Disposal Unit

ar ámharaí an tsaoil – by good fortune

bearta gátair – austerity measures

bheith dubh in éadan – be entirely opposed to

Bille Comhalta Phríobháidigh – Private Member’s Bill

bogásach – smug/self-complacent

bradaí – hacker

buaileam sciath – bragging/empty boasting

cánacha réadmhaoine – property taxes

Comhchoiste Oibreachais – Joint Labour Committee. (JLC)

colbhú – kerbing

Comhaontas an Bhia Mearsheirbhíse – Quick Service Food Alliance

croileagan – naíonra Gaeilge na hAlban

cur ar atráth – adjournment

curtha faoi chré – buried

drúthlann – brothel

earcaíocht – recruitment

faoi lé – open to

fearaistí – equipment

fimíneacht – hypocrisy

fiontraí – speculator

foráil reachtúil – statutory provision

forneart – superior strength, force, violence

gáinneáil ar dhaoine – human trafficking

geandáil ghasta – speed-dating

gearg/uibheacha geirge – quail/quail eggs

glórphost/guthphost – voicemail

go comhuaineach – simultaneously

grúpa bradaíola – hackers

imtheorannú – interment

in araíocht don iascaireacht – suitable for fishing

lachtar – clutch (of eggs)

leithscéal gan chuntar – unconditional apology

lóistíochúil – logistical

mathshlua – congregation/large crowd

oibre éigeantais – forced labour

pábháil – paving

piasún – pheasant

pobalach – populist

pórúchán – breeding

ragobair – overtime

riocht a tholgadh – contracting of disease/condition

rud a áitiú ar dhuine – to persuade someone of something

scabhtaí tallainne – talent scouts

sliosbhóthar – slip road

smál a chur ar chlú duine – tarnish someone’s reputation

stalcaire – stalker

táillí fánaíochta – roaming charges

todóg – cigar

U-chasadh – U-turn

Iorua Faoi Bhrón

2011-07-23T09:32:00.000+01:00

A Mhuintir na hIorua,

Tá sibhse, bhur ngaolta, bhur gcairde, bhur bpáistí, bhur ndream uilig, i mo smaointe, agus i mo phaidreacha, ar maidin.

Ní maith liom bhur dtrioblóid.

Na Trí Mhí-ádh

2011-07-21T11:08:00.000+01:00

Bhí mé i nGaillimh ó bhí Dé hAoine seo caite ann, é i gceist agam bheith ar ais i gCeann Scríbe tráthnóna Dé Luain, rud nár tharla, go dtí aréir. Chlis mo charr orm ar an Domhnach, an dtuigeann sibh, agus bhí air lá agus oíche a chaitheamh sa gharáiste, sula bhfuair mé é ar ais, le hailtéarnóir nua, ar an Máirt.

Ach, níorbh é sin mo chéad mhí-ádh. Sular imigh mé maidin Dé hAoine, bhris mé mo phrintéir. Tharraing mé an páipéar as go róghasta, an dtuigeann sibh - rud nach molfainn, a léitheoirí.

Ar an Satharn, phléasc píblíne an gháis i mo chuisneoir, rud a d’fhág go raibh orm cuisneoir nua a cheannach. Mo chuimhne, mise a chuir poll sa phíblíne chéanna – casúr agus píce beag in úsáid agam, ag iarraidh an t-oighear a bhaint den reoiteoir istigh sa chuisneoir, an dtuigeann sibh - rud eile, ahem, nach molfainn, a léitheoirí.

Ar aon nós, ar m’fhilleadh dom aréir, léigh mé anseo go bhfuil trí chineál ‘ádh’ ann:

1. Constitutional luck, that is, luck with factors that cannot be changed. Place of birth and genetic constitution are typical examples.

2. Circumstantial luck—with factors that are haphazardly brought on. Accidents and epidemics are typical examples.

3. Ignorance luck, that is, luck with factors one does not know about. Examples can be identified only in hindsight.

Deirtear go dtagann trí mhí-ádh le chéile, agus bíodh m’ádh, le seachtain anuas, bunreachtúil, imthoisceach nó go hiomlán de thoradh m’aineolais féin, tá súil agam go bhfuil mo dheachú íoctha agam - an geábh seo!

Cara na Cumarsáide

2011-07-18T12:01:00.000+01:00

Ó am go chéile, léim, agus tá léite agam anseo ar an mblagsféar, in Gaelscéal, agus sna meáin trí chéile, tráchtaireachtaí éagsúla faoi labhairt na Gaeilge, agus faoi Ghaeltachtaí.

An bhfuil a fhios agaibh céard é féin, a léitheoirí, ach bíonn sórt bróin orm nuair a léim go bhfuil teorainneacha fós tógtha, agus fós á dtógáil, ag daoine. Osna. Pé scéal é, más fiú a dhath iad, agus mura bhfuil sibh féin tinn tuirseach ag léamh faoin gcraic, seo scéilín agus tuairim uaimse, a chairde.

Anois is arís, téim chun dinnéir le triúr ban; Sasanach, Albanach agus Breatnach, mná ar cairde liom iad. Béarla an teanga coitianta againn. Is de bhunadh na hAlban í an bhean is sine den chomhluadar, agus bím de shíor á ceistiú faoi na gnáthnathanna cainte suimiúla a thagann, go nádúrtha, as a béal:

‘What do you mean by ‘the north wind’ was in your hair? agus

‘What did you mean when you said ‘I’m not haning it?’, mar shampla.

Ní hé nach bhfuil Béarla agam, an dtuigeann sibh, ach níl saibhreas a Béarlasa agam, ó tharla nár tógadh in Albain mé, an áit ónar chuala sise a nathanna cainte dúchasacha, agus í ag fás aníos.

Go deimhin, is minic go gcuireann sise agus na mná eile ceisteanna ormsa faoi mo nathanna cainte dúchasacha féin, na cinn a thagann go nádúrtha as mo bhéalsa. Tá mo shaibhreas cainte féin agam, is dócha, nathanna agamsa nár chuala siadsan cheana, agus thuigfeá sin, ó tharla nár tógadh sna ceantair chéanna muid.

Nuair a casadh an Sasanach orm, an chéad uair riamh, níor thuig mé focal as a béal, ná níor thuig sise focal as mo bhéalsa. Ní hé nach raibh Béarla againn, an dtuigeann sibh, ach níorbh ionann ár gcanúintí, agus bhí deacrachtaí tuisceana eadrainn, go dtí gur thángamar i dtaithí ar ár gcanúintí éagsúla.

Maidir leis an mBreatnach, níl oiread na fríde de chanúint a háite dúchasaí le brath ar a cuid cainte. Níl a fhios agam an dtabharfá ‘cruinneas cainte’ ar a cuid cainte, nó an dtabharfá ‘Béarla caighdeánach’ ar a leithéid, ach ní dóigh liom go mbeadh deacracht ag Béarlóir ar bith í a thuiscint, mar go bhfuil gach uile fhocal uaithi soiléir, agus cruinn beacht ó thaobh na foghraíochta caighdeánaí de, mar shampla.

Ní miste liom cé hiad, nó cá háit, ach nuair a thosaíonn duine ag labhairt i nGaeilge liomsa, sin mo Ghaeltacht. Is cuma liom faoi líofacht nó faoi chaighdeán nó faoi chanúint; níl uaim ach go mbeadh cumarsáid thaitneamhach eadrainn, agus go mbeadh muid ag foghlaim óna chéile, le meas agus le foighne, nuair a bhíonn ár dteanga dhúchais á labhairt againn.

Ná lagaítear meas agus foighne cairde na cumarsáide, cibé teanga atá á labhairt acu, agus gura fada uainn na teorainneacha tuirsiúla loiteacha stairiúla.

Focail Féilire

2011-07-17T20:52:00.000+01:00

Sé do dhíol namhaid amháin, ach ní dóthain céad cara.

'One enemy is too many, and a hundred friends too few.'

Mise Áine, an Hipí

2011-07-15T23:13:00.000+01:00

Tá sé de nós agam, go hiondúil, an taobh dearfach de dhrochscéal a fheiceáil, má fhéadaim é ar chor ar bith. Dá dtitfinn, mar shampla, shamhlóinn go raibh an t-ádh orm nár bhris mé mo chois, abair, fiú dá mbeinn i bpian, le gach ball díom brúite.

Pé scéal é, maidin amháin, bhí An Pluiméir ina shuí liom sa chistin, níl sé i bhfad ó shin. Bhí sé ag géarú ar a chosa go mífhoighneach, mar go raibh, dar leis, ‘a full hour of my working day wasted, waiting here for that delivery!’

Bhí an fear bocht gnóthach, an dtuigeann sibh, le lá fada oibre roimhe, ach bhí air fanacht thart go dtiocfadh an veain seachadta le cibé ábhar oibre a bhí ordaithe aige don lá sin. Faoin am sin, bhí an veain chéanna uair a chloig mall, agus ní raibh fear na gcos mífhoighnigh pioc sásta faoin moill sin.

‘Look at it this way…’, a thosaigh mé féin a rá, mé ar tí rud éigin dearfach ar nós ‘…the delay means you got to spend some unexpected quality time with your mother…’ a roinnt leis, ach ní raibh deis agam. Thug sé mo dhreach dearfach faoi deara, agus sula raibh faill agam an abairt a chríochnú, thosaigh sé ag magadh fúm, agus dúirt,

‘Oh, oh…here comes the hippie chat!’

Is cosúil, a léitheoirí, gur hipí atá ionam, i ngan fhios dom féin. Agus, an bhfuil a fhios agaibh céard a chiallaíonn an focal sin ‘hipí’?

Dar leo anseo, ciallaíonn sé ‘one who is aware.’ An gá dom a thuilleadh a rá…

Lá Dorcha Eile

2011-07-14T10:19:00.000+01:00

Mar a léigh mé ar nuacht24 ar maidin, is cosúil gur ‘lá dorcha eile i Stair na hEaglaise Chaitlicigh in Éirinn ’ a thug an Cairdinéal Seán Brady ar thorthaí Thuarascáil Chluana inné.

Go deimhin, más fíor gur mhol ‘seasamh na Vatacáine’ do na heaspaig ‘neamhiontas a dhéanamh de na treoirlínte nua dá mbeadh fonn orthu’, cheapfá nach é leas na bpáistí, ná leas na bparóisteach, an chloch ba mhó ar phaidrín na Vatacáine agus an méid sin á rá acu.

Arís is arís eile, tá laethanta dorcha ag teacht sa mhullach orainn sa tír seo, agus, arís is arís eile, is é an gnáthdhuine atá ag íoc go daor as míghníomhartha na ndaoine sin atá in ainm bheith i mbun dea-oibre ar ár son, idir rialtas agus eaglais.

Mar gheall ar na laeathanta dorcha sin uilig, a léitheoirí, roinnim mo dhán ‘Éire 2011’ anseo libh inniu.

Éire 2011

Níor iarr Teachta ná Tiarna mo dhán,

níor íoc Iarla ná Rí ar mo pheann,

ach Oileán na Sainte ‘s na mBréag

a chum Éire Dhá Mhíle hAon Déag.

Na Fianna ag marcaíocht go seoigh,

lena gcomhluadar giollaí ón Róimh,

lucht eaglaise is rialtais gan chóir,

ag réabadh ár gcine is ár bpóir.

Ba chuma leo stair mílte bliain,

gach fulaingt, gach ionradh, gach pian,

tá an Flaitheas a gealladh ar shiúl,

le gach breab, le gach bréag agus dúil.

Níor iarr Teachta ná Tiarna mo dhán,

níor íoc Iarla ná Rí ar mo pheann,

ach Oileán na Sainte ‘s na mBréag

a chum Éire Dhá Mhíle hAon Déag.

Marbh, nó Beo?

2011-07-13T23:33:00.000+01:00

Muintir Uí Chordailíní – marbh, ach beo ar bhealach eile, b’fhéidir…

WAG

Ag siúl leis an madra.

Ag caint leis an gcúpla.

Ag impí.

Ag bulaíocht...

Miss Piggy

2011-07-13T10:15:00.000+01:00

Agus mé amuigh ag siúl ar maidin, chuala mé Mary Mitchell O’Connor ag labhairt le Ray D’Arcy faoin eachtra seo.

Go deimhin, tá ‘Miss Piggy’ cloiste agam, mar leasainm, ar bhean nó dhó thar na blianta. Samhlaím, nuair a chloisim a leithéid, go bhfuil drochmheas á chaitheamh ar an duine, agus ar an nádúr féin, ar bhealach.

Is cuma cén creideamh atá ag duine, is dóigh liom gur thángamar uile isteach sa saol lenár ngéinte réamhshocraithe. Baineann éagasc agus cumas an duine leis na géinte sin, is dócha, ach ní dóigh liom go raibh sé riamh i gceist go mbraithfeadh éagasc ar chumas, ná go mbraithfeadh cumas ar éagasc.

Ach tá saorthoil againn, deirtear, agus is ait an mac an saol.

Déanta in Éirinn!

2011-07-12T21:18:00.000+01:00

Ó am go chéile, feicim táirge Éireannach a thaitníonn go mór liom, agus bím ag iarraidh an dea-scéal a roinnt le chuile dhuine, ar an bpointe. Bhí mé istigh sa Jewel Casket anseo i mBun Cranncha inniu, agus is ansin a tháinig mé ar an bpeann thuas.

Ceann de na Donegal Pens atá ann, pinn iad atá lámhdhéanta, as adhmaid éagsúla, i nGaeltacht Loch an Iúir, anseo i gCo Dhún na nGall. An rud is suimiúla faoi na pinn ná gurb iad Rónán McGarvey (14) agus a dheartháir, Conor (11), na leaideanna óga atá i gceannas ar an gcomhlacht, agus a dhéanann na pinn iad féin.

Tagann cuid den adhmad ón bportach áitiúil taobh leo, agus b’fhiú go mór súil a chaitheamh ar fhíseán Nationwide anseo, go bhfeice sibh an chaoi a ndéanann Rónán agus Conor a gcuid oibre, ó thus go deireadh.

Más bronntanas Éireannach, agus bronntanas uathúil atá uait, seo an táirge duitse, a léitheoir. Is féidir na pinn uilig a fheiceáil, agus ceann a cheannach, más mian leat, anseo.

Focail Féilire

2011-07-11T12:22:00.000+01:00

Más sásamh saoil atá uait, caithfidh tú é a shaothrú. Anois, bí ciúin! Tá siad ar tí uimhreacha an chrannchuir a fhógairt.

‘If you really want something in this life, you have to work for it. Now quiet! They are about to announce the lottery numbers.’

******

Dar le m'fhéilire, is ar an lá seo, i 1987, a tharla an Day of Five Billion, ach léim anseo gurb é inniu an:

World Population Day, mar aon le Bowdler's Day: más fíor an méid a léigh mé, tháinig an focal Béarla 'bowdlerize' ó mo dhuine. Is é inniu an Town Crier Day, agus an 7-Eleven Day, agus an National Blueberry Muffin Day, chomh maith.

Creid é nó ná creid, is é inniu an National Cheer Up the Lonely Day, freisin. Léigh mé an liosta 'Cheer Up the Lonely Ideas' ar an suíomh deireanach sin, a léitheoirí, agus táim ag dul ag roinnt an chéad cheann, 'Give someone a heartfelt compliment.' libh anois díreach:

Tá sibh uilig ag breathnú go hiontach inniu, a chairde!

Mise agus Mamó

2011-07-10T21:05:00.000+01:00

Agus mé ag dul tríd mo chóip de Ghaelscéal na seachtaine seo, cé a chonaic mé ag breathnú amach orm, ó leathanach 26, ach Mamó, nó mar is fearr aithne uirthi, Máire Andrews.

Casadh Máire orm, blianta ó shin, nuair a bhí mé ag obair le Comhairle Contae Dhún na nGall. Bhí mé féin agus Sean Mór ag reáchtáil imeachtaí, do Sheachtain na Gaeilge, sna leabharlanna ar fud an chontae, agus, tar éis beagán taighde, chualamar faoi Chompántas Ababú, agus faoi Mháire Andrews.

Bhuel, le scéal fada a dhéanamh gearr, tháinig Máire agus a compántas chuig na leabharlanna éagsúla, agus rinne sí sceitsí beaga iontacha, as Gaeilge, a d’fheil do chuile aoisghrúpa. Thaitin sí go mór liom, mar aisteoir, mar bhean inste scéil, agus mar dhuine.

Ó shin i leith, buailim le Máire ó am go chéile, agus is aoibhinn liom a comhluadar. Léigh mé mo chuid filíochta uair nó dhó sa Chultúrlann i mBéal Feirste, agus bhí Máire ansin, agus a gaolta léi aici go minic, ag bualadh bos go croíúil ar mo shon. Tá sé deacair tacaíocht, agus cairdeas, mar sin a shárú.

Pé scéal é, mura bhfuil sí feicthe agaibh fós, is féidir Máire ilbhuach a fheiceáil ina clár nua ‘Mamó’ a bheas ar siúl ar RTÉ 1, amárach, Dé Luain, ag 8.30 i.n., nó téigh isteach ar an RTÉ Player anseo, agus feicfidh sibh an chéad chlár a craoladh le Mamó, agus le Muintir Uí Chionnaith, ó Chontae an Chabháin.

Focail Féilire

2011-07-07T22:26:00.000+01:00

Murach na bronntanais, b’fhearr éalú.

'If it were not for the presents, an elopement would be preferable.'

Níl Aon Mhúnlann Mar Do Mhúnlann Féin!

2011-07-07T09:40:00.000+01:00

Tá lá an fheithimh fhada thart, a léitheoirí! Níl uait, sa lá atá inniu ann, ach BoginaBag. Sea, Bog in a Bag!

Dar leis na díoltóirí, ar an suíomh anseo,

‘BoginaBag (Bog in a Bag) is a unique portable toilet that is extremely light weight, portable and very robust. It provides the owner with a solution to that age old question of needing to go and having nowhere to go! It folds out as a stool, but when nature calls you then remove the cover insert one of our specially designed degradable bags, relax and relieve yourself.’

Sórt, ahem, R&R de shaghas eile atá i gceist, is dócha.

Ach, mura bhfuil BoginaBag agat, coinnigh do shúile oscailte, agus breathnaigh thart go bhfeice tú an bhfuil, ahem, clúdach dúnphoill in aon áit in aice leat - d’fhéadfadh sé gur preabmhúnlann a bheadh ann, an dtuigeann tú.

B'fhéidir gur fearr rith maith ná drochsheasamh...

Nathanna Cainte

2011-07-06T10:08:00.000+01:00

Le seachtain nó dhó anuas, táim ag freastal ar Chiorcal Comhrá in Sainsburys i nDoire, agus bainim an-sult as mo chupán caife agus as an gcraic le mo chomhroinnteoirí ansin.

An tseachtain seo caite, bhí seachtar againn ann, agus seo thíos cúpla rud a phléamar:

‘visiting team’ – tá rogha le fáil ar focal.ie: foireann ar cuairt, foireann chuairte, foireann chuarta, ach tá foireann cuairteoirí agus foireann as baile cloiste ó chainteoirí dúchais.

‘pouring rain’ – tá ag cur de dhíon is de dheora le fáil ar potafocal.com, ach chualamar doirteadh báistí, díle báistí agus gleáradh baistí in úsáid go rialta. Tá tuilleadh faoin aimsir le léamh uaimse anseo, ó Thadhg anseo agus ó Phroinsias anseo agus anseo.

‘riot’ – círéib an focal a tháinig chugainn, agus é tugtha faoi deara gurb é círéibeacha an leagan iolra den fhocal sin. Ar m’fhilleadh abhaile dom, thug mé féin faoi deara, ar WinGléacht, go bhfuil leaganacha eile den fhocal círéib le fáil – caithréib, cithréib, agus cúiréib.

Maidir le cúiréib, meas tú an bhfuil baint aige leis an mbriathar cúr? Dar le WinGléacht is chastise, punish agus scourge atá i gceist le cúr: an té atá cúrtha cráite, bíonn sé sad and sore, agus, go bhfóire Cia orainn, má tá do chroí cúrtha, tá do heart scourged.

Gura fada uaibh an croí cúrtha, a léitheoirí!

Focail Féilire

2011-07-06T00:14:00.000+01:00

Faigh airgead ar iasacht ó dhoirbhíoch – ní bhíonn sé ag dréim le haisíocaíocht.

'Borrow money from a pessimist – they do not expect it back.'

Ar an lá seo in 1946 a chonacthas an ‘bikini’, le Louis Reard, den chéad uair, ar ardán taispeána i bPáras.

Lá Na Saoirse

2011-07-04T09:59:00.000+01:00

Beidh imeachtaí go leor, agus ceiliúradh nach beag, agaibhse thall inniu.

Bainigí sult as bhur lá mór, a chairde!

Preabshiopa Filíochta

2011-06-30T11:41:00.000+01:00

Léigh mé faoin bpreabshiopa filíochta seo in Indo an Domhnaigh – an dara mír ón deireadh ar an leathanach seo, faoin teideal ‘Soul Burgers launches poetry contest’.

Mo chuimhne, is fiú go mór mír Róislín, ar an bhfocal sin ‘preab’, a léamh anseo, an triú mír ón deireadh, agus téigh chuig an suíomh faoin ‘preabmhúnlann’ a luaigh sí. Tá an nasc chuig an suíomh ar bhlag sin Róislín. Suimiúil, mar is iondúil léi.

Pé scéal é, tá an preabshiopa suite ar an gCarraig Dhubh i mBaile Átha Cliath, agus is féidir leat giota a scríobh ar an mballa ansin, más ann duit, agus, is dóigh liom, é a scríobh as Gaeilge, más mian leat.

Ar aon nós, tá comórtas filíochta, Hope In Verse, á reáchtáil ag Christina Reihill i láthair na huaire, agus tá agaibh go dtí an 6 Iúil bhur n-iarratais a sheoladh isteach anseo, uasmhéid de 40 focal, agus caithfidh an focal ‘can’ a bheith ann, más buan mo thuiscint. Tá na sonraí uilig le fáil ar an suíomh, agus cuid eile ar leathanach an Indo.

Más rud go bhfuil fonn oraibh leagan Gaeilge a sheoladh chucu, agus ní fhaca mé é scríofa in aon áit nach féidir é sin a dhéanamh, fágfaidh mé fúibh féin é cén chaoi a gcuirfidh sibh an focal sin ‘can’ isteach ann!

Focail Féilire

2011-06-29T21:51:00.000+01:00

Ní bhíonn fadhbanna tráchta ar bhealach an aimhleasa.

'There are no traffic problems on the way to ruin.'

Sásar Eitilte?

2011-06-28T09:30:00.000+01:00

Más rud go bhfuil suim agat i scamaill, a léitheoir, b’fhéidir gur mhaith leat an ceann seo a fheiceáil.

Nithe suimiúla ag tarlú sa spéir i gCill Mhantáin, is cosúil.

Ó Chlaibín go Clab

2011-06-28T01:26:00.000+01:00

An bhfuil a fhios agaibh céard é fhéin, a léitheoirí, ach shíl mise go raibh mé ar an eolas faoi fhormhór ghiuirléidí suimiúla an tsaoil, ach is léir nach bhfuilim.

Tháinig cara liom ag airneán agam aréir. Fuair mé buidéal beorach dó as an gcuisneoir, ach, ar chúis éigin, ní raibh mé in ann theacht ar m’osclóir buidéil in aon áit.

‘No problem!’ arsa mo dhuine, ‘Hand me the bottle.’

Agus na focail ‘I’ll open it myself, no bother!’ á rá aige, bhain sé dó ceann de na cuaráin a bhí á chaitheamh aige. Céard a rinne sé ansin, a léitheoirí, ach an cuarán a iompú bun os cionn, áit a raibh osclóir buidéil le fáil ar an mbonn. Bhain sé an claibín den bhuidéal, chuir an cuarán ar ais ar a chos, agus thosaigh ag ól.

An rud is annamh is iontach, arsa mé féin liom féin, agus mé i mo sheasamh ag breathnú air, le clab go cluasa orm. Sin grianghraf den chuarán thíos.

Ar fhaitíos tú cosnochta agus/nó d’osclóir buidéil caillte agat, a léitheoir, is féidir sonraí na gcuarán a léamh anseo.

Gadaí Bradach

2011-06-26T21:09:00.000+01:00

Ar maidin, tar éis mo bhricfeasta, agus ag brath ar mo ghiúmar, téim isteach san oifig, le mo ríomhphoist a léamh, nó le giota scríbhneoireachta a dhéanamh, b’fhéidir.

Itheann Sióg a bhricfeasta ag an am céanna liomsa. Go hiondúil, bíonn sé réidh romham, agus suíonn sé ar an mata sa chistin, ag fanacht go mbeidh mise réidh freisin. Cibé áit a dtéim sa teach ina dhiaidh sin, leanann sé mé.

Ní maith leis nuair a fheiceann sé mé i mo shuí ag an ríomhaire. B’fhearr leis go mbeinn ag spraoi leisean, an dtuigeann sibh. Nuair a thosaím ag clóscríobh, déanann sé chuile iarracht mé a stopadh. Tá dhá eochair bainte den mhéarchlár aige cheana féin, iad sciobtha leis aige nuair nár éirigh leis greim a fháil ar mo mhéara.

Ar maidin, díreach sular thóg mé an grianghraf thuas, bhí a chloigeann sínte ar an méarchlár aige, fios maith aige nach mbeinn in ann a dhath a scríobh, a fhad is go raibh a chloigeann sínte ansin aige. Bhuel, sin mo bharúil, pé scéal é - deacair a rá céard atá ag dul ar aghaidh i gcloigeann an chait sin, ach ní raibh baol orm mo mhéara a chur i gcontúirt, mar sin d’éirigh mé, le mo cheamara a fháil.

Agus breathnaígí ar an straois atá ar an mboc, a léitheoirí - táim cinnte go bhfuil an gadaí bradach ag magadh fúm!

Dathanna Mealltacha

2011-06-25T11:35:00.000+01:00

Bhí mé ag éisteacht le clár John Murray Dé Máirt seo caite, agus bhí sé ag caint le hiarchéimithe, faoina dtograí tráchtais éagsúla.

Tharraing togra Amy-Jane Troy m’aird ina threo. Bhí sí ag labhairt faoin tionchar atá ag dathanna ar mheon an chustaiméara – The Role of Packaging and Novel Healthy Food Acceptance teideal an tráchtais, más buan mo chuimhne.

Ar aon nós, dar léi, is iad na príomhdhathanna atá in úsáid ar chlúdaigh aráin, mar shampla, ná buí agus dearg; meallann an dath buí an ceannaitheoir mar go gcuireann sé 'úire' agus 'an ghrian' i gcuimhne dó, agus cuireann an dath dearg an rud 'blasta' atá ‘te as an oigeann’ i gcuimhne don chustaiméir.

Tháinig mé ar an staidéar seo How to Use Colour in Food Packaging le Rob Kaszubowski, agus chuirfeadh sé iontas ort an chaoi ina dtéann dathanna i bhfeidhm ar dhuine, a léitheoir. Tá tuilleadh le rá aigesean faoi na dathanna buí agus dearg:

‘Yellow is the fastest color the brain processes, and therefore is usually a good attention getter. It is also an appetite stimulant and tends to make people feel cheerful and optimistic…Red tends to make people feel excited, full of energy, and can actually increase the heart rate. Like yellow, red is also an appetite stimulant.’

Agus é ag plé le Examples of how Colors Differ in Different Cultures, scríobh sé,

‘…if companies used American flag graphics on their disposable packaging. Most people probably wouldn’t buy the product because they wouldn’t want to throw the American flag, or its image, away.’

Meas tú an mbeadh a leithéid de rud fíor sa tír seo? An bhfuil ag éirí go maith leis an Q Mark, meas tú?

Hmmm…

Focail Féilire

2011-06-24T20:24:00.000+01:00

'Níl san éagsúlacht ach cliseadh ar an gcoitiantacht.'

Níl ansin thuas ach mo leagan Gaeilge féin den athfhriotal a léigh mé ar bhileog m'fhéilire inné:

'Originality consists in trying to be like everybody else – and failing.'

Táim breá sásta bhur leaganacha féin, nó aon leagan eile, den athfhriotal a fheiceáil, a léitheoirí, más mian libh iad a roinnt liom anseo.

Mo chuimhne, agus ar fhaitíos suim agaibh san ábhar, dar leis an bhféilire céanna, ar an 23 Meitheamh,1996, tháinig an 'Nintendo 64 video game system' ar an bhfód sa tSeapáin.

Na Meáin Shóisialta

2011-06-23T22:28:00.000+01:00

Le bliain nó dhó anois, agus mé ag léamh faoi, nó ag plé le Facebook agus Twitter, mar shampla, tá sé tugtha faoi deara agam an éascaíocht lena roinneann daoine a gcuid tuairimí, a gcuid scéalta srl., ar na meáin sin; ar an uile ní agus ábhar. Níl dochar ar bith ansin, cheapfá, agus, go deimhin, táthar ann a déarfadh gur maith ann an ceangal sóisialta sin.

Mar sin féin, ón méid atá léite agam féin le bliain nó dhó, caithfidh mé a rá nár chuir an scéal seo, ná an ceann seo, nó fiú an ceann seo, iontas ar bith orm. Ní thuigim cén fáth a ndearna na daoine sin na rudaí a rinne siad, ná fiú cén fáth ar roinn siad, chomh poiblí sin, na nithe a roinn siad, ach is léir go mbíonn iarmhairtí fadtéarmacha lena leithéidí de ghníomhartha.

Is beag an dealg a dhéanfadh braon, mar a deir an seanfhocal, agus táim den bharúil go bhfuiltear ann nach dtuigeann go bhfuil dealg iontach géar ag na meáin shóisialta. Má bhíonn do lámh i mbéal an mhadra agat, bhuel, caithfear bheith cúramach, deirtear.

Is anseo amháin a chloisfidh sibh uaim as seo amach, a léitheoirí, agus déanfaidh mé chuile iarracht gan aon duine, ná ainmhí, a mhaslú ná a ghortú le m’fhocail ann.

Mo chuimhne, tugaim faoi deara go dtagann cuairteoirí nua isteach ar mo bhlag, ó am go chéile, daoine a fhágann a gcuid hataí ar chrochadán mo bhlag - tá fearadh na fáilte romhaibh uilig, a chairde, agus táim buíoch as bhur gComhluadar anseo liom.

Focail Féilire

2011-06-21T22:36:00.000+01:00

Má thiteann do shúil ar lascaine, pioc suas í!

Gnáthdhuine nó Síceapatach?

2011-06-21T11:57:00.000+01:00

An bhfuil a fhios agat, a léitheoir, ach tá gach seans ann gur casadh síceapatach ort, am éigin, nó, b'fhéidir, go rialta!

Ón méid atá léite agam, agus más fíor an méid sin, d’fhéadfadh sé go bhfuil idir 22,500 agus 45,000 síceapatach beo beathach sa tír seo. Agus, creid é nó ná creid, a fheara, deirtear gur mó fir ná mná atá ina síceapataigh, an cóimheas eatarthu 6:1.

Agus cén chaoi a mbeadh a fhios agat an bhfuil, nó nach bhfuil, duine ina síceapatach? Bhuel, tá a leithéid de rud ann agus an Hare Psychopathy Checklist-Revised, seicliosta ar a bhfuil 20 slat tomhais a chuideoidh leat na síceapataigh ar d’aithne a aimsiú.

Táim ag roinnt an eolais seo leat, a léitheoir, ar fhaitíos go mbeadh tú ag dul thart agus duine acu i do chomhluadar, i ngan fhios duit féin, an dtuigeann tú, nó, níos measa arís, gur duine acu thú féin, agus, ahem, nach raibh a fhios agat é.

Pé scéal é, tá an seicliosta le léamh anseo. Is é mo thuiscint go dtugtar idir 0-2 pointe ar chuile bhosca ina gcuirtear tic; 4 an scór a bheas ag an ngnáthdhuine, ceapaim, ach má tá scór de 30 nó níos mó ag duine…

Faoi Lánseol!

2011-06-20T18:41:00.000+01:00

D’fhán mé i mo shuí, ag breathnú air, cé nár thuig mé, go hiomlán, céard a bhí ag dul ar aghaidh. Má chuir mé ceist amháin, chuir mé céad ceist. Bhí An Garraíodóir foighneach. D’fhreagair sé na ceisteanna, ceann i ndiaidh a chéile.

Ach, níor bhain sé a shúile den teilifís. Bhí corr ‘Yaboyya!’ i lár na bhfreagraí, mar aon le ‘He has it!’ agus ‘There’s no stopping him now!’ Bhí an ceart aige.

Cé nach bhfuil leid dá laghad agam faoin gcluiche, tá a fhios agam go raibh mé i mo shuí sa seomra suite aréir, ag foghlaim faoi chluiche nach dtuigim, ag breathnú ar fhear óg uasal ag treabhadh leis, gan stró, shílfeá, agus tá a fhios agam gur mhothaigh mé iontach bródúil as an Éireannach a thug leis trófaí an U.S.Open aréir.

Nár laga do swing go deo, a Rory McIlroy!

Lá na nAithreacha

2011-06-19T09:51:00.000+01:00

Mar a scríobh mé cheana, níl m’athair féin beo. Fuair sé bás tobann blianta fada ó shin, gan súil ar bith agam leis, gan deis agam fiú slán a rá leis.

Chuile bhliain, agus an lá seo ag teacht níos gaire, feicim na cártaí sna siopaí, agus airím uaim m’athair féin, arís is arís eile. Is dóigh liom go mbeidh an scéal amhlaidh go dtí lá mo bháis féin.

Ach, ní lá é seo le bheith brónach, a léitheoir!

Cibé áit ina bhfuil tú inniu, más ann do d’athair, nó más athair thú féin, bain sult as Lá na nAithreacha.

Agus, más rud nach bhfuil d’athair leat, tá súil agam go dtabharfaidh do chuimhní cinn suáilceas duit inniu.

An Lá is Sona

2011-06-17T13:03:00.000+01:00

Mar a tharla anuraidh, agus arú anuraidh, ach ar dhátaí éagsúla, tá an Lá is Sona den bhliain anseo inniu, a léitheoirí, dar leis an Dr. Cliff Arnall.

Tá súil agam go bhfuil sibh ag baint suilt as, agus go bhfuil an ghrian ag scaladh anuas oraibh uilig, cibé áit ina bhfuil sibh!

Ag Faire?

2011-06-16T10:13:00.000+01:00

Rannpháirtithe:

An Faoileán: Sealbhóirí Bannaí?/Baincéirí?/IMF?

An Cat: Rialtóirí agus Rialtas na Tíre?

An Babhla: Ciste na hÉireann

An físeán anseo.

Cawwokitcha!

2011-06-15T21:30:00.000+01:00

Tá fear ar m’aithne agus is Ballyleary an t-ainm atá aige ar Chonamara, ó tharla gur mar sin a chuala cluas an Bhéarlóra sin ‘Bail Ó Dhia Oraibh!’ an chéad lá riamh a roinneadh an bheannacht sin ina chuideachta thiar ann.

Fear deisbhéalach é an fear céanna, an dtuigeann sibh.

Pé scéal é, an lá cheana, bhí sé i mo chomhluadar, ag insint dom faoi leaid óg atá, dar leis, ina ‘fine tall fella’. Ó tharla aithne mhaith agam ar athair an fhir óig sin, athair le hairde an dorais ann, is é an freagra a tháinig uaimse ná ‘Cá bhfágfadh sé é!’

Tá focal nua ag mo dhuine anois, Cawwokitcha. D’fhéadfadh sé go bhfuil teanga iomlán nua á chumadh aige!

Abair Cheese!

2011-06-14T09:32:00.000+01:00

Mar atá ráite agam arís is arís eile, cuireann an teicneolaíocht nua iontas orm, agus bíonn uaim mé féin a choinneáil bord ar bhord ar a bhfuil ag tarlú san earnáil sin.

Dá bhrí sin, tuigim go rómhaith na cúinsí inar tharla an eachtra seo.

Carnán Ag Fás

2011-06-12T21:03:00.000+01:00

Go sábháiltear sinn, a léitheoirí, ach táim den bharúil nach féidir mé a ligean i bhfoisceacht mhíle de shiopa leabhar, nó rachaidh mé isteach ann le lámha folmha agus pócaí lána, agus fágfaidh mé é le lámha lána agus pócaí folmha.

I mBaile Átha Cliath le déanaí, mheall Easons isteach mé, agus cheannaigh mé an leabhar nua Sunday Miscellany…a selection from 2006-2008. Taitníonn an clár raidió go mór liom agus, anois, beidh deis agam na scéalta a léamh ar mo chaoithiúlacht.

I mBarra an Teampaill, chuaigh mé isteach i gConnolly Books, áit inar cheannaigh mé cúig leabhar eile, leabhair réchaite, ina measc Sunday Miscellany eile, an duanaire a tháinig amach i 2004, cóip d’Irisleabhar Mhá Nuad, ón mbliain 1981, an leabhar Téacs agus Comhthéacs, chomh maith le dhá leabhar eile as Béarla. Fuair mé na cúig leabhar sin ar €10 - ‘ardaigh orm’ gan dabht!

Ar ndóigh, ní féidir lá nó dhó a chaitheamh i gCathair na Gaillimhe, mar a rinne mé féin agus é féin an tseachtain seo caite, gan, ahem, am a chaitheamh istigh i siopa leabhar Charlie Byrne’s. Tháinig mé amach as le dhá leabhar nua, agus le dhá leabhar réchaite: John Boyle O’Reilly agus An Glór Gael-Mheiriceánach (€7) agus Seoda i Leabharlann Náisiúnta na hÉireann (€10).

Níl a fhios agam cén uair a léifear na leabhair uilig atá ceannaithe agam thar na blianta, ach is maith liom iad a bheith agam, an dtuigeann sibh. Tá alt nó dhó léite agam as gach ceann acu, agus beidh siad ar an tseilf, ag fanacht liom, má bhíonn uaim tuilleadh a léamh astu; rud a dhéanaim go rialta, go deimhin.

As seo amach, caithfidh mé na diabhal siopaí sin a sheachaint. Níl mórán spáis fágtha ar na seilfeanna agam…

Nathanna Cainte

2011-06-09T23:57:00.000+01:00

Ó tharla go bhfuil a fhios ag daoine ar m’aithne go mbím ag cuardach nathanna cainte dúchasacha, is minic na daoine sin réidh, nuair a chastar orm iad, le nath cainte nó dhó a roinnt liom.

Ar ndóigh, ar chloisteáil nath cainte nua dom, roinnim é le cainteoirí dúchasacha eile ar m’aithne, le go bhfeice mé an bhfuil an nath cainte sin acusan, nó ceann cosúil leis, abair. Suimiúil go leor, d’fhéadfadh trí nó ceithre leagan den nath céanna a bheith ann.

Tóg, mar shampla, na leaganacha éagsúla a chuala mé, le déanaí, agus an nath ‘up at the crack of dawn’ á phlé agam le cainteoirí dúchasacha…chuala mé ‘ina shuí le glaoch coiligh/glaoch na coiligh/glaoch na gcoileach/glaoch an choiligh’, gan trácht ar ‘ina shuí le scairt mhaidine’, ‘ina shuí le maidneachan lae’, ‘ina shuí leis an maidneachan’, ‘ina shuí sula raibh solas lae ann’, nó ‘ina shuí leis an ngrian’.

Bhí giota craice agam leis an gceann ‘ina shuí le cac seabhac’, mar táthar ann a cheapann gur ‘ina shuí le cock shout’ atá ann, agus nach bhfuil sa ‘cac seabhac’ sin ach, mar a tharla sna cásanna seo, abair, nach bhfuil ann ach egghorn nó malapropism, b’fhéidir.

Hmmm…an bhfuil aon duine agaibh ar an eolas faoi, ahem, luailí coirp an tseabhaic…

Ó Oileán go hInis

2011-06-09T15:54:00.000+01:00

Sa ghrianghraf thuas, bhí an ghrian ag dul faoi i gConamara. D’imigh sí léi go deas réidh, mar a bheadh drogall uirthi mé a fhágáil, shílfeá, ó tharla mé ag imeacht uaithi, lá arna mhárach.

M’anam, ach bhí mé den bharúil gur fhan an ghrian chéanna thíos i nGaillimh, mar ní raibh dé ná deatach uirthi nuair a shroich mé Ceann Scríbe inné.

Ach, fan nóiméad…tá dath gorm ag teacht ar an spéir…tá na scamaill ag scaipeadh…sea, is í atá ann!

Tá sé fuar, a chairde, ach tá an ghrian ag scaladh in Inis Eoghain. Go mba hé daoibh, cibé áit ina bhfuil sibh.

Réiteach na Faidhbe!

2011-06-05T00:33:00.000+01:00

Mar is eol daoibh, bhí fadhb agam le mo bhlag ón tseachtain seo caite - bhuel, chan leis an mblag é féin, ach ní raibh mé in ann nóta tráchta a fhágáil ar bhlaganna eile, ná fiú freagra a thabhairt, i bhfoirm nóta tráchta, ar mo bhlag féin.

Bhí mé ag útamáil liom anocht, ag googláil 'Why?, Why?, Why? - caitear bheith drámatúil ag am mar seo, an dtuigeann sibh – agus ba léir, ón méid a léigh mé, go raibh go leor daoine leis an bhfadhb chéanna.

Pé scéal é, bhí rogha réiteach aimsithe acu uilig, ach seo thíos an ceann a d’oibrigh domsa. Tá súil agam go gcuideoidh sé leatsa, a léitheoir, más rud nach bhfuil tú in ann nóta tráchta a fhágáil ar bhlag:

…agus tú ag logáil isteach ar do chuntas Blogger, nó ar do Google Account, cuireann tú isteach do sheoladh ríomhphost sa bhosca Email, agus cuireann tú do phasfhocal sa bhosca Password, ach, sula mbuaileann tú an cnaipe ‘Sign In’, bain an tic amach as an mbosca ‘Stay signed in’, agus beidh leat – tá súil agam!

É sin déanta, faigh an buidéal fíona, ansin faigh gloine…

Sa mBaile

2011-06-04T17:05:00.000+01:00

I láthair na huaire, táim i gConamara, i gCeantar na nOileán. Táim le mo dhream féin, ar ais san áit inar rugadh agus inar tógadh mé, rud a fhágann go bhfuilim ar mo shuaimhneas. Is suaimhneas ar leith atá ann, an dtuigeann sibh, suaimhneas nach mothaím in aon áit eile ar domhan, ach amháin anseo.

Nach suimiúil an rud é sin, a léitheoir? Cé go bhfuil i bhfad níos mó de mo shaol caite agam taobh amuigh den cheantar seo, agus cé go bhfuilim breá suaimhneach agus sona sásta i nDún na nGall, an áit ina bhfuilim ag cur fúm le tríocha bliain anuas, tugaim ‘baile’ ar an oileán beag seo, Eanach Mheáin.

An tseachtain seo chugainn, beidh mé ag dul abhaile, ag dul ar ais go Ceann Scríbe, ach, i láthair na huaire, táim sa mbaile.

Inné...

Aréir…

Is Fiú Trácht Air...

2011-05-31T20:41:00.000+01:00

…ach ní féidir liom. Cén fáth? Seo an fáth – fadhb, arís eile, le Blogger!

Tá sibhse ag blagáil, tá mise ag blagáil, ach diabhal trácht uaim ar na hábhair atá i dtrácht agaibhse, cé gur mhaith liom trácht a fhágáil, anseo ‘s ansiúd.

Tá Blogger fós ‘investigating an issue’ is cosúil. Is cuma. Beidh mé ag léamh liom, ag coinneáil súil ghéar oraibh…go dtí go mbainfear an glas de mo mhéara…ansin buailfidh mo thrácht bóthar arís …

Ar Ais Arís

2011-05-30T20:47:00.000+01:00

Anois, cá raibh mé? Oh, sea, bhí mé i mBaile Átha Cliath…

Tá sibh ann a déarfadh ‘Big deal!’, agus bheadh an ceart agaibh, ar bhealach. Bhí 'dealing' de shórt i gceist, gan dabht - roinneadh comhluadar agus craic, le comhbhlagálaithe, le cairde, le cine is le clann.

Agus, roinneadh scéalta go leor liom, bíodh siad fíor nó ná bíodh. Cuid de na scéalta sin, roinnfear anseo iad, de réir a chéile, ar bhealach amháin nó ar bhealach eile: an bhean leis an ngunna ina mála, an fear leathlámhach, na fir ag guí i dtreo an bhalla, an bhean ina luí ag an doras, an tiománaí tacsaí nár roinn go leor, ach a dúirt a dhóthain.

Ach, tá scéalta eile a chuala mé, nach roinnfear go brách, anseo ná in aon áit eile, mar gur roinneadh liom iad, le hiad a choinneáil faoi rún agus faoi choimirce, i gceangal an chairdis.

Seanbhean Áine

2011-05-24T00:17:00.000+01:00

De réir na pobalbhreithe seo, níl ach coicís agam le mo ghruaig a ghearradh, agus níor chóir dom a dhath eile ar an liosta thíos a chaitheamh, ach amháin an chulaith snámha.

An bhfuil a fhios agaibh céard é féin, a chairde, ach go dtí gur léigh mé tuairimí na mban sin, ní raibh a fhios agam go raibh teorannacha ann!

Pé scéal é, beidh mé as baile, gan mo ríomhaire, go ceann lá nó cúig, a léitheoirí. Tá éadaí le ceannach agam, an dtuigeann sibh. Meas tú cé mhéad a chosnódh polladh imleacáin…

Bicíní, 47
Mionsciorta, 35
Búb Tiúb, 33
Stílíní, 51
Polladh Imleacáin, 35
Bróga Glún, 47
Bróga Spóirt, 44
Bríste Leathair, 34
Luiteoga, 45
Bróga Ugg, 45
Culaith Snámha, 61
Veist Teann, 44
Blús Sreabhann Uige, 40
Gruaig Fhada, 53
Pónaí, 51

Ach Céard Í An Fhadhb?

2011-05-19T22:59:00.000+01:00

Bhí mé i nDoire inniu, san Foyleside Shopping Centre, áit ar phioc mé suas pacáiste ó sheastán ann, pacáiste ina raibh nithe éagsúla a bhaineann leis an bhfeachtas seo, Seachtain um Chaidreamh Pobail 2011.

Pé scéal é, istigh sa phacáiste, bhí an balún thuas. Nuair a chonaic mé na focail a bhí scríofa air, smaoinigh mé ar an mBanríon Eilís II, agus ar ár nUachtarán uasal féin, Máire Mhic Ghiolla Íosa.

Ansin, thóg mé amach an mála thuas, agus smaoinigh mé ar na daoine sin a chuir fáilte roimh an mbanríon chuig an tír seo, agus smaoinigh mé, freisin, orthu siúd nár chuir fáilte roimpi.

Thóg mé amach an máilín milseán thuas. Nuair a léigh mé na focail a bhí scríofa air, smaoinigh mé ar na daoine sin a thugann dúshlán ciníochais agus seicteachais, na daoine sin atá de shíor ag obair ar mhaithe le síocháin agus ar son tuisceana, agus ghuigh mé rath a gCé orthu uilig.

Bolgán Pléasctha

2011-05-18T22:03:00.000+01:00

Ní raibh deis agam, go dtí tráthnóna inniu, súil a chaitheamh ar an gclár Prime Time Investigates, an clár sin faoi na tiománaithe tacsaí, clár a tharraing aird nach beag ar na fadhbanna san earnáil sin – faoi dheireadh.

Tá a taithí uafásach féin roinnte ag an gCailín Deas linn, agus táimse, mar bhean ach go háirithe, iontach buíoch di go ndeachaigh sí chuig na gardaí, agus gur éirigh léi a dóthain eolais a thabhairt do na gardaí, le go mbeidh siad in ann an tiománaí tacsaí sin a chur den bhóthar. Tá súil agam.

Fiú gan an scéal ón gCailín Deas léite agam, bhí uaim an clár sin a fheiceáil, agus inseoidh mé daoibh cén fáth, a léitheoirí. Tharla sé go raibh triúr ban i mo chomhluadar, níl sé i bhfad ó shin, agus bhí duine acu ag insint dom faoina taithí phearsanta féin le tiománaí tacsaí, i mBaile Átha Cliath, an deireadh seachtaine roimhe sin.

Bhí sí ar a bealach abhaile ón gclub oíche ina raibh sí, a cairde imithe le chéile i dtacsaí amháin, ise i dtacsaí léi féin, ó tharla cónaí uirthi ar an taobh eile den chathair, an dtuigeann sibh. Ní raibh sí ag ól an oíche sin, mar sin bhí cuimhne mhaith aici ar an gcomhrá a bhí aici leis an tiománaí.

Chomh luath agus a chuala sí na focail ‘If I had known it was going to be this quiet tonight, I would have stayed at home and watched some porn.’ ag teacht ón tiománaí, bhí a fón póca amuigh aici agus sonraí an tiománaí tacsaí á seoladh aici chuig a cairde sa tacsaí eile. Ar fhaitíos na bhfaitíos, a dúirt sí liom.

‘Why didn’t you get out of the taxi there and then?’ arsa mé féin léi, é soiléir le feiceáil ag an triúr acu go raibh díomá agus corraí orm go ndéarfadh tiománaí tacsaí a leithéid le bean ar bith, gan trácht ar é a rá le bean a bhí i dtacsaí ina haonar.

Pé scéal é, is cosúil go bhfuilim i mo chónaí, mar a dúirt duine den triúr liom, i mo ‘happy bubble’ anseo faoin tuath, áit nach bhfuil, a dúradh liom, gá agamsa le tacsaithe, agus áit ina bhfuilim iomlán aineolach, a dúradh liom, ar a bhfuil ag tarlú ar fud na cathrach i mBaile Átha Cliath.

Bhuel, b’fhéidir go raibh mé i mo ‘happy bubble’ agus aineolach, a léitheoirí, ach is léir domsa, ón gclár Prime Time Investigates, go bhfuil na daoine atá in ainm a bheith ar an eolas, agus atá in ainm a bheith ag rialú earnáil na dtacsaithe, go bhfuil siadsan istigh ina mbolgán féin, shílfeá.

Tá súil agam go bhfuil an bolgán sin pléasctha go maith anois ag an gclár Prime Time Investigates, agus go ndéanfar rud éigin, go luath, faoi earnáil ainrialta na dtacsaithe, sula mbeidh sé ródheireanach.

Dallamullóg

2011-05-17T10:31:00.000+01:00

Samhlaigh, agus tú ag breathnú ar an bhfíseán seo, gurb é an fear ar chlé an I.M.F, gurb iad pobal na hÉireann an fear i lár báire, agus gurb é an ciorcal sin an fear atá ina shuí go seascair ar thaobh na láimhe deise den tolg.

Barúil...

Fianaise

2011-05-15T10:37:00.000+01:00

Cothrom an lae seo, dhá bhliain ó shin, bhogamar isteach inár dteach nua, Ceann Scríbe.

Le lá nó dhó, agus mé ar bhóithrín na smaointe, ag siúl liom timpeall an tí, thug mé faoi deara na marcanna atá ar na ballaí agus ar na hurláir anseo.

Ní salachar atá iontu, an dtuigeann sibh, ach is marcanna iad a tharlaíonn nuair a bhuaileann rud éigin i gcoinne an bhalla go tubaisteach, mar shampla, nó nuair a thiteann rud éigin trom, nó géaruilleanneach, ar an urlár, abair.

Feicim iad, na marcanna sin, anseo agus ansiúd ar fud an tí. Tá a scéal féin ag chuile mharc. Glacaim lena bhfianaise. Níl iontu, i ndáiríre, ach roic an tí.

An Eoraifís - Mo Rogha

2011-05-14T14:29:00.000+01:00

Leis an fhírinne a insint, ní mise an roghnóir buaiteora is fearr, go háirithe nuair is amhráin atá i gceist, ach, mar sin féin, tá a fhios agam céard a thaitníonn liom féin, agus aithním céard a thaitníonn le daoine eile, fiú mura n-aontaím lena rogha i gcónaí.

Tá an liosta seo ag titim isteach le mo rogha féin, ó thaobh rogha 10 de, ach ní mar sin a d’fheicfinn an t-ord, dá mba agamsa amháin a bheadh na vótaí le caitheamh, abair.

Ach, tá níos mó ná vóta amháin i gceist, ar ndóigh, agus níl cead agam vóta a thabhairt do Jedward, mar sin, dá mbeadh vóta amháin le caitheamh ag an mbean/máthair seo, is d’amhrán na Fionlainne a bheinn á thabhairt.

Taitníonn amhrán na hAsarbaiseáine agus amhrán na Danmhairge liom, gan trácht ar amhrán na Fraince, atá eisceachtúil agus éagsúil – ach b’fhéidir gur chuir na geallghlacadóirí an t-amhrán sin chun tosaigh róluath, agus go gceapfaidh vótálaithe go bhfuil sé slán sábháilte mar amhrán, agus go dtabharfaidh siad vóta d'amhrán eile. Hmmm...

Chomh maith leis sin, an bhfaighidh amhrán na Fraince vóta na hóige, rud a gheobhaidh Jedward, seans, lena n-amhrán atá, go dtí seo, curtha sa dara háit ag na geallghlacadóirí? Hmmm…

Tá a fhios agam go mbeidh na daoine óga ag tabhairt vótaí do Jedward, gan dabht, agus chuirfinn geall go ndéanfaidh amhrán na Sualainne agus amhrán na Gearmáine go maith, mar go bhfuil siad tarraingteach mar amhráin, i mo thuairim.

Tuigim go maith go bhfaighidh amhrán na Ríochta Aontaithe, agus amhrán na hEastóine, vótaí ó na vótálaithe óga, cé nach bhfuilim róthugtha dóibh mé féin. Tá siad ócé, ach i gcomparáid leis na hamhráin eile, ní hiad is fearr liom.

Ar aon nós, sin mise agus mo roghasa. Táim cinnte go bhfuil bhur mbarúlacha féin agaibhse, a léitheoirí, sé sin, más rud go bhfuil suim dá laghad agaibh sa chomórtas.

Má tá, bainigí sult as anocht, a chairde.

Mo chuimhne, Jedward Abú!

Is Féad-Jedward Linn!

2011-05-13T20:08:00.000+01:00

Bhí fadhbanna le Blogger ó inné, agus dá bhrí sin, ní raibh fáil agaibh ar an mblag seo, ná ar bhlaganna éagsúla eile, go dtí anois.

Níl a fhios agam cén chaoi ar éirigh le lucht Blogger an mhír dheireanach uaim aréir, ‘Ag Damhsa le Jedward’, a chailleadh, ach chaill siad é, in éineacht le haon trácht a fágadh. Á bhuel, sin an teicneolaíocht agaibh…

Pé scéal é, chuir mé cóip eile den mhír ‘Ag Damhsa le Jedward’ isteach arís, anois díreach. Beidh an dáta as ord, ach ní féidir liom a dhath a dhéanamh faoi sin, a chairde.

Beidh a fhios agaibh uilig, faoin am seo, gur éirigh thar barr leis na leaideanna, agus go mbeidh siad sa bhabhta ceannais den Eurovision san oíche amárach.

Wúhúúúúúúúúúúúúúúúúú!

Léim anseo gurb iad Jedward rogha mhór na coitiantachta an comórtas a bhuachan, agus ní chuirfeadh sé iontas ar bith ar an damhsóir seo dá mbuafaidís.

Go n-éirí go geal leo!

♫♪♫♪♫♪ ‘Got my lipstick on…’♫♫♫♪♪

Ag Damhsa le Jedward

2011-05-13T19:14:00.000+01:00

Abraigí, agus ceapaigí, bhur rogha rud fúthu, a léitheoirí, ach beidh mise ag damhsa le Jedward anocht, ag tabhairt mo thacaíochta dóibh, fiú más i mo sheomra suite féin a bheas mé á dhéanamh.

Is maith liom na leaideanna óga seo. Is cuma liom faoina gcumas amhránaíochta, mar go bhfuil a fhios agam go ndéanfaidh siad a ndícheall ar ár son sa chomórtas anocht.

Is maith liom a spiorad, agus is maith liom a mbéasa. Is maith liom go dtugann siad dóchas do go leor daoine, idir óg agus aosta, agus níl dochar ar bith ansin, na laethanta duairce seo.

Mura dtuigeann sibh é sin, a léitheoirí, ní thuigfidh sibh fáth mo dhamhsa.

Go n-éirí libh anocht, a Jedward!

♫♪♫♪♫♪ Got my lipstick on… ♫♫♫♪♪

Feachtas Nua an I.S.P.C.C

2011-05-12T11:56:00.000+01:00

Tharla sé go raibh mé ag éisteacht le clár Pat Kenny ar maidin, agus bhí sé ag labhairt faoi fheachtas nua an I.S.P.C.C., I Can’t Wait Until I Grow Up, feachtas ar a bhfuil aird nach beag, agus raic faoin bhfíseán, dírithe i láthair na huaire. (Fainic uaim, agus nasc chuig an bhfíseán, ag bun na blagmhíre seo.)

Ní raibh an físeán feicthe agam, ach chuir Pat an fuaimrian ar fáil don lucht éisteachta. Ansin, thosaigh sé ag caint le ball den I.S.P.C.C. fear a chreideann go bhfuil gá leis an bhfíseán, agus le síceolaí páistí, fear nach n-aontaíonn go hiomlán leis an bhfíseán, ceapaim.

Leis an fhírinne a rá, a léitheoirí, bhain an fuaimrian siar asam, agus thóg sé am orm teacht chugam féin, mar sin chaill mé cuid den chomhrá eatarthu. Ach, níor chaill mé na teachtaireachtaí éagsúla a tháinig isteach ó na héisteoirí eile ina dhiaidh sin, agus bhí an dá thaobh den scéal le cloisteáil uatha.

Tá daoine ann a chreideann go bhfuil gá lena leithéid d’fhíseán, le haird a tharraingt ar mhí-úsáid, agus, is dócha, ar chearta an linbh, ach, tá daoine eile ann, daoine nach n-aontaíonn leis an gcineál fógraíochta sin, ar chor ar bith.

Bhíothas ann, íospartaigh a chuir glaoch nó téacs isteach chuig an gclár, ag rá gur ghoin an fuaimrian/físeán iad, mar nach raibh siad ag súil leis; go dteastaíonn ‘fainic’ roimhe, nó leis. Gan an fhainic sin, ní bhíonn deis acu é a sheachaint, dá mba mhian leo, agus tagann a gcuimhní cinn féin aniar aduaidh orthu; mothaíonn siad pian a mí-úsáide féin, ón am a caitheadh, ag teacht sa mullach orthu arís.

Mar sin, seo m’fhainic chugaibh, a léitheoirí – más mian libh an físeán a fheiceáil, is féidir libh é sin a dhéanamh anseo. Mura mian, ná téigí in aice leis an nasc sin.

Níl raibh sé éasca ormsa, mar thuismitheoir, an fuaimrian a chloisteáil ar maidin, gan trácht ar an bhfíseán a fheiceáil, ach bhreathnaigh mé air, mar sin féin. Faraor, ach tharla, agus tarlaíonn, a leithéid de mhí-úsáid, go laethúil. Na páistí bochta…

Is féidir tacaíocht a thabhairt don I.S.P.C.C anseo.

Cá nDeachaigh Siad?

2011-05-11T20:41:00.000+01:00

Le mí anuas, táim ag coinneáil súil ghéar ar an gcrann silíní thuas, ag breathnú ar na bláthanna ag fás…

…ag fanacht go mbeadh an crann lán le bláthanna, le go mbeinn in ann grianghraf a thógáil de na bláthanna ag eitilt leo, ar an gcéad lá gaofar a thiocfadh..

...ach tháinig lá na gaoithe, i ngan fhios dom, agus fágadh mé leis an gceist,

‘Cá ndeachaigh na bláthanna?’

Rith an smaoineamh liom ar maidin, ar fheiceáil an chrainn nocht dom, a bhláthanna uilig bailithe leo, gur ionann an scéal lenár bpáistí, ar bhealach: cuirtear síol, bíonn siad faoi bhláth faoi choimirce ár ngrá, coinnítear iad ar chúl na gaoithe agus iad ag fás aníos, ach, ansin, lá amháin, i ngan fhios dúinn, shílfeá, imíonn siad, agus fágtar sinn leis an gceist,

‘Cá ndeachaigh na blianta?’

Béarlóir agus Béarlagair

2011-05-10T01:52:00.000+01:00

An bhfuil a fhios agaibh céard a chuala mé ag cruinniú anocht, ó Bhéarlóir a chuala é ó Bhéarlóir eile, a rugadh agus a tógadh i mBaile Átha Cliath, ach tháinig an focal 'mot', focal atá le fáil i mbéarlagair Bhaile Átha Cliath don fhocal ‘girlfriend’, tháinig an focal sin 'mot' ón bhfocal Gaeilge ‘maith’.

Bhí mé amhrasach, ach, ar m’fhilleadh abhaile dom anocht, léigh mé an fhianaise scríofa anseo.

Meas tú an gciallaíonn sé sin go bhfuil go leor cailíní maithe i mBaile Átha Cliath, agus go bhfuil Gaeilge á labhairt go minic ag na fir ann...

Focail Liom Focail Leat

2011-05-09T11:29:00.000+01:00

Bhí mé amuigh ag siúl ar maidin, agus céard a chonaic mé ar an gcosán romham, é chomh nua sin go raibh sé ag glioscarnach le grian na maidine, céard a bhí ann ach píosa chúig cent.

Anois, is iondúil liomsa aon airgead a fheicim caillte nó caite go fánach mar sin, is iondúil liom é a phiocadh suas, agus é a chur i mo phóca; cé go bhfuil fear sa teach anseo liom i gCeann Scríbe a mhaíonn nach ionann airgead atá caite ar an drisiúr aige agus airgead atá ‘caillte’. Ach, sin scéal eile. Sea sin.

Ar aon nós, chinn mé ar maidin gan an píosa airgid a phiocadh suas, agus inseoidh mé daoibh cén fáth. Is cuimhin liom, agus mé i mo pháiste, an lúcháir a bheadh orm féin dá n-éiríodh liom pingin chaillte a aimsiú. Ar ndóigh, lom díreach i dtreo an tsiopa a théinn le mo phingin rua, le milseáin a cheannach, cé go mbínn breá sásta na milseáin a roinnt leis na daoine bochta, dá gcastaí a leithéidí orm, an dtuigeann sibh.

Mar thoradh ar an gcuimhne sin, d’fhág mé na cúig cent san áit ina raibh siad, le deis a thabhairt do pháiste éigin an t-airgead, agus an lúcháir sin, a aimsiú.

Ar mo bhealach abhaile ina dhiaidh sin, rith an smaoineamh liom nach bhféadfá mórán a cheannach ar chúig cent na laethanta seo, agus go m’fhéidir nach raibh fágtha i mo dhiaidh agam ach cianóg rua (brass farthing/red cent), nach fiú cros na cianóige é (worthless); nach raibh ann ach sciúrtóg (valueless coin), a d’fhágfadh an té gan sciúrtóg rua ina phóca aige (without a red cent in his pocket) gan phingin gan bhonn (penniless), agus cé nach bhféadfadh an t-aimsitheoir a rá nach raibh pingin rua ná geal aige (broke!), meas tú an bhféadfadh sé a rá nach raibh bonn bán ina phóca aige (hadn’t a penny in his pocket). Hmmm…

An Raibh a Fhios Agaibh...

2011-05-05T21:22:00.000+01:00

…go bhfuil pirimid againn in Éirinn, a léitheoirí?

Bhuel, tá, agus ní raibh a fhios agamsa a dhath fúithi, go dtí gur chuala mé Joe Duffy á lua, ar a chlár inniu.

Ní raibh ann ach sórt ‘mo chuimhne’ uaidh, ach luaigh sé an phirimid ó tharla é ag labhairt le bean a bhí ag dul ar saoire go Cionn Eitigh i gCo. Uíbh Fhailí, áit ina bhfuil an phirimid tógtha, dar leis.

Caithfidh mé a admháil gur shíl mé féin gur ag magadh a bhí sé, ach bhí sé lán dáiríre, a dúirt sé - leis an mbean a dúirt sé é, chan liomsa, an dtuigeann sibh, cé go raibh mise ag éisteacht, i ngan fhios dó.

Pé scéal é, agus ar fhaitíos nach gcreideann sibh mé, tá scéal na pirimide gaelaí le léamh anseo. Tógadh í idir 1830 agus 1834, agus is mionmhacasamhail de Phirimid Mhór Cheops na hÉigipte í.

Nach iontach na rudaí a chloiseann bean, agus í ag cúléisteacht…

Gradaim Chumarsáide an Oireachtais

2011-05-05T14:42:00.000+01:00

Más mian leat do vóta a chaitheamh do Gael-Réalta Gala 2011, tá agat go dtí amárach, 6 Bealtaine, le do vóta a chaitheamh anseo nó anseo.

Is iad seo a leanas atá ainmnithe:

Aoibhinn Ní Shúilleabháin

Eimear Ní Chonaola

Dáithí Ó Sé

Síle Seoige

Guímis

2011-05-04T19:51:00.000+01:00

B’fhéidir gur cuimhin libh an scéal seo, scéal brónach faoi Saoirse Heffernan, cailín beag cúig bliana d’aois, a fuair bás ag tús na bliana.

Mar a scríobh mé ag an am, tá an galar céanna a sciob Saoirse óna muintir, Batten’s Disease, ar a deartháir, Liam, leaidín atá dhá bhliain d’aois anois; luathchomharthaí an ghalair mharfaigh le brath ar a cholainn óg cheana féin.

Bhuel, inné, in ospidéal i Nua Eabhrach, cuireadh Liam faoi scian. Máinliacht inchinne cheannródaíoch a rinneadh air, agus táthar ag súil go n-éireoidh le Liam an lámh in uachtar a fháil ar an ngalar, má éiríonn go maith leis na géinte nua a fuair sé i rith na hobráide.

Guím go dtiocfaidh a dhea-shláinte ar ais chuig Liam, agus go raibh ag a thuismitheoirí, Tony agus Mary, an neart agus an misneach atá ag teastáil ag an am seo.

Ar Thóir an tSonais

2011-05-04T09:12:00.000+01:00

Bhí Alex Hijmans liom i mBarcelona, ar bhealach.

Ní raibh sé féin ann liom, an dtuigeann sibh, ach bhí an leabhar a scríobh sé, Favela, liom agam, leabhar atá scríofa chomh hionraic simplí sin gur mhothaigh mé go raibh Alex féin le mo thaobh, ag insint an scéil dom.

D’fhoghlaim mé go leor ón leabhar iontach seo. Táim fíor bhuíoch don údar, Alex, agus do Nilton, agus do Naná, agus do Bhruno, agus do na déithe uilig a shiúil le mo thaobh ar bhóithre Tancredo Neves na Brasaíle - táim buíoch díobh uilig, mar gur airigh mé liom iad, leathanach i ndiaidh leathanaigh, a scéalta á roinnt acu liom, mar a bheinn á gcloisteáil uatha féin, go pearsanta.

Is tallann ar leith a bhaineann lena leithéid de scríbhneoireacht; scríbhneoireacht údair a tharraingíonn an léitheoir, ní hamháin isteach sa scéal, ach isteach sna tithe leis, le go bhfaighe tú aithne ar na daoine, le go bhfaighe tú aithne ar an áit ina bhfuil cónaí orthu, le go bhfeice tú an chaoi a maireann siad i mbruachbhaile bocht, i gceann de favelas na Brasaíle.

Léigh an leabhar, más rud go bhfuil tú ar thóir do chuid sonais féin, a léitheoir. Má léann tú é, tá seans ann go mbeidh tuiscint níos fearr agat ar an rud is ‘sonas’ ann.

Go raibh maith agat, a Alex. Bhain mé sult as do chomhluadar i mBarcelona.

**********************

Is féidir léirmheas Aonghuis a léamh anseo. Is féidir blag Alex a léamh anseo.

Favela; Ar Thóir an tSonais i mBruachbhaile Bocht

(Cois Life, 2009, Alex Hijmans, ISBN 978-1-901176-96-4)

Le Faomhadh

2011-05-03T22:00:00.000+01:00

Is áis iontach í focal.ie, agus bím istigh ar an suíomh sin acu, ag cuardach liom, go minic.

Tharla sé go raibh mé istigh ann ar maidin, ar thóir an fhocail chuí do ‘cockpit’, agus, ón rogha a tugadh dom, chinn mé ar ‘cró an phíolóta’ a úsáid, mar atá le feiceáil agaibh, i mo bhlagmhír dheireanach.

Ach, bhí leaganacha eile ann, cinn atá ‘le faomhadh’ an dtuigeann sibh. Céard do bharúil, a léitheoir – an mbeifeá féin sásta le poll an tiománaí, meas tú?

Fuinneog na Faille

2011-05-03T10:11:00.000+01:00

Tá sé de nós agam na focail ‘tá súil agam’ a scríobh, nó a rá, ag deireadh abairte, abairt ina bhfuil sé luaite agam go bhfuilim ag brath ar rud a dhéanamh, an dtuigeann sibh. Tá fáth leis sin.

‘Céard atá i gceist agat, a Áine?’ cloisim uaibh.

Bhuel, nuair a scríobh mise, i mo bhlagmhír dheireanach, mar shampla, ‘Faoin am seo amárach, beidh mé i mBarcelona…’ bhí mo bhrath luaite agam, ach chuir mé ‘tá súil agam’ ag deireadh na habairte, ar fhaitíos na bhfaitíos, an dtuigeann sibh.

Ní hé nach bhfuilim dóchasach, a léitheoirí, ach d’fhoghlaim mé, thar na blianta, nach féidir brath ar inneall ná ar intinn, agus is fearr bheith ullamh don ‘eachtra gan choinne’, mar a déarfá.

‘Cén eachtra gan choinne a tharla, a Áine?’ cloisim uaibh.

Bhuel, an geábh seo, fadhb leis an bhfuinneog i gcró an phíolóta ba chúis leis an moill a cuireadh ormsa, agus ar chuile dhuine eile san eitleán liom, tráthnóna Dé Céadaoin seo caite; fadhb a d’fhág go raibh orainn an oíche a chaitheamh in óstán i mBaile Átha Cliath, seachas in óstán i mBarcelona, mar a bhí braite agam.

Sea, thréig mo ‘bhrath’ mé. Bhí mo ‘tá súil agam’ fíoraithe, ar bhealach. Níor fhágamar aerfort Bhaile Átha Cliath go dtí an lá arna mhárach, rud a d’fhág nach raibh agam ach trí lá agus trí oíche i gcathair álainn Bharcelona. Tuilleadh faoi sin amach anseo.

Ach anois, ar ais linn go dtí cró an phíolóta, ar eitleán Aer Lingus, oíche Dé Céadaoin, in aerfort Bhaile Átha Cliath. Bhíomar deireanach ag dul ar bord, ó tharla nár osclaíodh na geataí in am. Ní haon chás annamh a leithéidí sin, cloisim uaibh, a léitheoirí, agus bheadh an ceart agaibh.

Mar sin féin, tar éis dhá uair go leith a chaitheamh ar an eitleán féin, ag breathnú ar innealtóirí ag teacht agus ag imeacht as cró an phíolóta, bhí nóisean agam go raibh, ahem, fadhb éigin ár gcoinneáil ar an rúidbhealach. Go deimhin, bhí an dara ‘xanax’ slogtha agam faoin am sin.

Ní réitíonn mise agus eitilt go rómhaith lena chéile, an dtuigeann sibh, agus bhí éifeacht an chéad xanax, táibléad a tógadh ‘one hour before the flight is due to leave’ mar a moltar, bhuel, bhí a éifeacht maolaithe go maith, in éineacht le mo mhisneach, chomh luath agus a chonaic mé an chéad innealtóir ag dul isteach sa chró.

Le scéal gearr a dhéanamh níos faide, cuireadh den eitleán muid faoi dheireadh, agus cuireadh go hóstán muid, áit ina raibh dinnéar ag fanacht linn, agus seomraí réidh faoinár gcoinne.

An fhadhb leis an eitleán? Bíodh sé fíor nó ná bíodh, dúradh liom go raibh fuinneog chró an phíolóta oscailte, agus nach raibh siad in ann í a dhúnadh. Faoin am sin, bhí seacht n-uaire an chloig caite agam san aerfort, agus ba chuma liom faoin fhuinneog chadránta. Ní raibh uaim ach gloine fíona agus leaba. Chaith Aer Lingus go hiontach linn, caithfidh mé a rá.

Ar an mbealach chuig an óstán, ar an mbus a cuireadh ar fáil dúinn, chuala mé comhrá ar mo chúl.

‘Just as well we weren’t flying with Ryanair…’ arsa an bhean, ‘…or we’d be spending the night on the airport floor, instead of in a hotel.’

‘Not true…’ arsa a fear deisbhéalach léi, ‘…Ryanair would have flown to Barcelona, and left the window open.’

Adiós!

2011-04-27T01:10:00.000+01:00

Faoin am seo amárach, beidh mé i mBarcelona, tá súil agam.

‘Tá Barcelona go hálainn!’ a dúradh liom, arís is arís eile, ó luaigh mé le daoine go raibh mé ag dul ann. Bhuel, is gearr go mbeidh an fhianaise os mo chomhair, a léitheoirí, agus táim ag dúil go mór leis an áit a fheiceáil, caithfidh mé a rá.

Ní bheidh mo ríomhaire glúine liom agam, ó tharla gur gheall mé do mo chara, mo chompánach taistil, nach dtabharfainn liom é. Tá An Garraíodóir den bharúil nach mairfidh mé gan é. Is dóigh gurb é, ahem, an ríomhaire glúine atá i gceist aige, chan é féin, an dtuigeann sibh. Sea.

Cé go mbeidh mé i bhfad ó bhaile, ní bheidh mé i bhfad as baile. Tá súil agam nach mbeidh sibh uaigneach i m’uireasa, a léitheoirí, ach tá an bhean seo ag dul ag Rambláil…

Gnáthfhuaimeanna Tí

2011-04-25T11:12:00.000+01:00

Mar atá ráite agam, cheana, is aoibhinn liom nuair a bhíonn cuairteoirí agam sa teach, mar atá i láthair na huaire.

Ar maidin, gan duine ná deoraí ina suí ach mé féin, thug mé faoi deara na fuaimeanna a chloisim, agus iarracht á dhéanamh agam gan aon torann a dhéanamh, an dtuigeann sibh – gíoscán an staighre agus na ndoirse, mar shampla.

Rith an smaoineamh liom gurb é a mhalairt a tharlaíonn, is dócha, nuair a bhíonn gnáthchónaitheoir as baile; sé sin le rá, ní chloistear a ngnáthfhuaimeanna maidine – coiscéimeanna ar an urlár, bricfeasta á réiteach sa chistin, an raidió ar siúl, agus mar sin de.

Chaithfeadh sé go mbíonn a leithéidí sin de chiúine iontach crua ar an té a chailleann gnáthfhuaimeanna mar iad go brách, arsa mé féin liom féin.

Leis an smaoineamh sin, ghabh mé buíochas le cibé Cé nó Céard atá freagrach as mo bheannachtaí ar maidin, agus d’iarr mé sólás don té atá uaigneach sa chiúnas.